آیا النینو موجب بارشهای شدید در ایران خواهد شد؟
بر اساس تحلیلی که بن نول در صفحه خود در شبکه اجتماعی X به اشتراک گذاشته، یک تندباد غربی (Westerly Wind Burst) در نواحی استوایی اقیانوس آرام به وقوع پیوسته است؛ ناحیهای که در آن، بادهای تجاری به طور معمول از شرق به غرب جریان دارند.
این تغییر ناگهانی در جهت وزش باد، قادر است امواج کلوین اقیانوسی را به سمت شرق به وجود آورد؛ این امواج که مقادیر زیادی از آب گرم را به سمت بخشهای شرقی اقیانوس آرام منتقل میکنند، یکی از عوامل اصلی آغاز پدیده النینو محسوب میشوند.
گزارش اخیر واشنگتنپست نیز این رویداد را به عنوان یکی از نخستین نشانههای ممکن تغییر فاز در سامانه ENSO (چرخه النینو–لانینا) در سال ۲۰۲۶ معرفی کرده و اعلام میکند که اگر این تندبادها ادامه یابند، ممکن است زمینهساز انتقال از لانینای کنونی به النینو گردند.
برخی از مؤسسات پیشبینی اقلیم، مانند Climate Impact Company، سناریویی را ارائه دادهاند که بر اساس آن، سال ۲۰۲۵ عمدتاً حالت خنثی و سال ۲۰۲۶ با پدیده النینو همراه خواهد بود، اما آنها نیز اذعان دارند که میزان عدمقطعیت در این پیشبینیها بالا است.
اگر النینو ۲۰۲۶ به وجود آید، چه تأثیری بر ایران خواهد داشت؟
نکته حائز اهمیت: آنچه در ادامه به آن پرداخته میشود، سناریویی است که در صورت شکلگیری النینو مطرح شده است، نه یک پیشبینی قطعی. طبیعت سامانه ENSO به شدت پیچیده است و دقت پیشبینیها بعد از گذشت چند فصل به طور قابل توجهی کاهش مییابد.
تحقیقات بلندمدت صورت گرفته روی دادههای بارشی ایران (از ۱۹۵۱ تا ۲۰۱۷) نشان میدهد که در بسیاری از سالهای النینو، میانگین بارش سالانه در بخشهای وسیعی از ایران بیش از حد معمول بوده است، به ویژه در نواحی غرب، جنوبغرب و برخی از مناطق جنوبی کشور.
در مطالعهای که در مجله Climate (MDPI) منتشر شده، مشخص شده که در برخی از الگوهای گذار ENSO، پاییز ایران (ماههای مهر، آبان و آذر) به طور معناداری پربارشتر میشود؛ به ویژه در نوار زاگرس و نواحی جنوبغرب.
تحقیق دیگری نیز نشان داده که در سالهای مربوط به «النینو قوی»، احتمال وقوع بارشهای بالاتر از میانگین در ایران بیشتر است، با این حال، این رابطه در تمامی مناطق و فصول یکسان نیست.
نتیجهٔ محتمل برای ایران در صورت وقوع النینو ۲۰۲۶
غرب، جنوبغرب و به احتمال زیاد جنوب ایران (استانهایی چون خوزستان، ایلام، لرستان، کرمانشاه، فارس و بوشهر) بیشترین شانس را برای تجربه فصلهای بارشی بالاتر از حد معمول خواهند داشت.
در نواحی شمال و شمالشرق، پاسخ میتواند متفاوت و حتی گاهی خنثی یا کماثر باشد، که این موضوع به نوع پدیده النینو و مسیر سامانههای بارشی وابسته است.
النینو صرفاً به معنای «بارش بیشتر» نیست؛ بلکه بارشهای سنگینتر و متمرکزتری نیز به همراه دارد.
تحلیل «World Weather Attribution» در خصوص سیلابهای مرگبار اخیر در افغانستان، پاکستان و شرق ایران نشان داد که النینو احتمال وقوع بارشهای شدید را تقریباً دو برابر کرده و شدت بارش در این نواحی در طی ۴۰ سال گذشته نزدیک به ۲۵ درصد افزایش یافته است.
