آب جیرهبندی شده؛ روزانه ۸۱۰ میلیارد تومان عایدی برای تولیدکنندگان آب معدنی!
موضوعی که سالها تنها در قالب هشدارها و کمپینهای «آب هست، ولی کم» مطرح میشد، اکنون بهطور خاموش و بیصدا به زندگی مردم نفوذ کرده و هزینههای پنهانی را بهوجود آورده است که هیچکس تصورش را هم نمیکرد. این گزارش، تصویری از واقعیتی است که هر شب، بدون آنکه دیده شود، از منابع مالی شهروندان میکاهد.
بحران کمآبی؛ واقعیتی که دیگر صرفاً در حد «هشدار» نیست
فراز نوشت: بحران کمآبی در ایران به مرحلهای جدید و نگرانکننده رسیده است. این بحران که سالها پیش در قالب کمپینهایی مانند «آب هست، ولی کم» در سال ۱۳۹۴ مورد هشدار قرار گرفته بود، حالا به یک واقعیت ملموس برای میلیونها شهروند تبدیل شده است. آنچه در گذشته تنها در زمینه تذکرات کارشناسان و تبلیغات تلویزیونی مشاهده میشد، اکنون به قطع آب، افت فشار شدید و حتی خرید اجباری آب معدنی منجر شده است.
تهران در آستانه یک بحران شهری جدی
استان تهران یکی از محورها و کانونهای اصلی این بحران به شمار میآید. در سالهای اخیر، بیآبی برای بسیاری از ساکنان تهران تنها یک خبر یا تحلیل اقتصادی به حساب میآمد؛ اما در ماههای اخیر، افت محسوس فشار آب و قطعهای مکرر، به زندگی روزمره شهروندان اختلال ایجاد کرده است.
شدت اوضاع به حدی رسیده که وزیر نیرو بهطور رسمی به مردم توصیه کرده است که برای مدیریت این بحران، مخازن ذخیره آب خانگی تهیه کنند؛ توصیهای که نشاندهنده این است که بحران از سطح هشدار فراتر رفته و به مرحله «بقاء و مدیریت اضطراری» وارد شده است.
قطعهای شبانه؛ از افت فشار تا قطع کامل آب
از اواسط آبان ۱۴۰۴، آب در بسیاری از مناطق تهران بین ساعت ۲۲ شب و ۵ صبح دچار افت فشار شدیدی شده که عملاً معادل قطع کامل آب است. در این شرایط، انجام سادهترین کارها مانند شستن دست و صورت نیز میسر نمیباشد.
بدین ترتیب، بسیاری از خانوارهایی که فاقد مخزن ذخیره هستند، ناچارند شبها به خرید بطریهای آب معدنی روی آورند تا حداقل نیازهای چند ساعت ابتدایی شب را تأمین کنند. این موضوع پرسش مهمی را پیش میآورد: این قطعیها چه مقدار هزینه برای مردم بهدنبال دارد؟
هزینه بحران کمآبی برای ساکنان تهران
در تهران، متوسط مصرف آب به ازای هر فرد حدود ۲۵۰ لیتر در روز است. با کنار گذاشتن ساعات خواب، بهطور میانگین هر فرد در هر ساعت ۱۴ لیتر آب مصرف میکند. اگر فرض کنیم که شهروندان فقط برای دو ساعت ابتدایی قطع شبانه (۲۲ تا ۲۴) به آب احتیاج دارند، آنگاه هر شخص به ۲۸ لیتر آب نیاز خواهد داشت.
براساس مشاهدات میدانی، میزان خرید آبهای بستهبندی یا معدنی در روزهای اعمال محدودیت آب بهطرز چشمگیری افزایش یافته است. با احتساب اینکه هر بطری ۱.۵ لیتری آب معدنی حدود ۱۵ هزار تومان قیمت دارد، تأمین ۲۸ لیتر آب مورد نیاز در زمان قطع آب معادل ۱۸ بطری آب معدنی خواهد بود؛ که این به معنای ۲۷۰ هزار تومان صرفاً برای دو ساعت است.
هزینهای پنهان اما سنگین برای شهروندان تهرانی
اگر فرض کنیم که ۳۰ درصد از جمعیت ۱۰ میلیونی تهران به دلیل نداشتن مخزن ذخیره یا عدم امکان ذخیره آب در طول روز، ناچار به خرید آب معدنی هستند، هر شب قریب به: ۸۱۰ میلیارد تومان تنها برای دو ساعت قطع آب، از جیب مردم به حساب شرکتهای تولیدکننده آب معدنی واریز میشود.
این عدد در صورتی که تصور کنیم این قطع شبانه ۹۰ روز در سال ادامه داشته باشد، تاکنون به رقم تقریبی: ۷۳ هزار میلیارد تومان خواهد رسید؛ رقمی نزدیک به بودجه یکساله وزارت اقتصاد یا وزارت نیرو. برای مقایسه، بودجه سال ۱۴۰۴ وزارت جهاد کشاورزی حدود ۳۶ همت خواهد بود. به عبارت دیگر، هزینه آب معدنی تنها ۳۰ درصد از جمعیت تهران در طی ۹۰ روز قطع آب شبانه معادل با بودجه دو سال وزارت جهاد کشاورزی است.
هزینهای که به جای بقا باید صرف توسعه میشد
این سطح از هزینه، سود کلانی برای شرکتهای تولیدکننده آب معدنی فراهم میآورد، اما حقیقت تلخ این است که این مبلغ در شرایط دشوار اقتصادی کشور، از جیب مردم و بابت یک نیاز اساسی پرداخت میشود؛ نیازی که میتوانست با توسعه زیرساختها، بهینهسازی منابع و اصلاح الگوی مصرف هرگز به این نقطه نرسد.
امروز بحران کمآبی نه تنها یک هشدار، بلکه تهدیدی واقعی برای زندگی شهری به شمار میآید. هزینههای سنگینی که شهروندان امروزه برای تأمین ابتداییترین نیازهای روزمره خود متحمل میشوند، بیانگر این واقعیت است که کشور در حال حاضر نیازمند اصلاحات فوری در سیاستهای مدیریت آب، سرمایهگذاری در زیرساختها و بازنگری جدی در الگوهای مصرف شهری است.
اگر اقداماتی اساسی و جدی امروز انجام نشود، فردا ممکن است هزینههای به مراتب سنگینتر و خسارتهای غیرقابل جبرانی بر دوش مردم و اقتصاد کشور تحمیل شود.
