علت‌های افزایش قیمت بلیت هواپیما کدامند
اقتصاد۲۴- براساس خبری که از سوی انجمن شرکت‌های هوایی منتشر شده، نرخ بلیت پروازهای داخلی از تاریخ ۱۲ آبان با رشد ۲۴ درصدی همراه خواهد بود. در همین راستا، سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان در نامه‌ای به این انجمن تاکید کرده است که باید قیمت بلیت‌ها به حالت قبل برگردانده شود و در غیر این صورت مطابق با قوانین موجود با آنان برخورد خواهد شد.
این نامه سازمان حمایت به مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا مرتبط است که طبق آن مسئولان موظف هستند تغییرات تعرفه حمل و نقل بار و مسافر در بخش‌های جاده‌ای، ریلی و هوایی را با رعایت مقررات قیمت‌گذاری حداقل یک هفته پیش از اعلام به دبیرخانه کارگروه تنظیم بازار ارسال کنند.
براساس دستور سران قوا که به تداوم قیمت‌گذاری کالاهای حیاتی و حساس اشاره دارد، هرگونه قیمت‌گذاری دولتی به جز کالاهای اساسی یارانه‌ای، کالاهای انحصاری و خدمات دولتی ممنوع اعلام شده است. در این چارچوب، بلیت هواپیما نیز یکی از کالاهایی است که برای تعیین نرخ آن باید پروسه دریافت مصوبه را پشت سر گذاشته و مجوزهای لازم از ستاد تنظیم بازار کسب شود؛ اما افزایش اخیر ۲۴ درصدی هنوز این مراحل را طی نکرده است.
تکرار روند افزایش قیمت بلیت هواپیما
طبق حکم دیوان عدالت اداری (براساس قوانین برنامه پنجم و ششم توسعه برای آزادسازی نرخ بلیت هواپیما)، سازمان هواپیمایی و شورای عالی هوایی از خرداد سال گذشته دیگر مسئولیت تعیین نرخ بلیت هواپیما را ندارند و این وظیفه به خود ایرلاین‌ها واگذار شده است؛ به عبارت دیگر، تعیین قیمت بلیت حالا دیگر به صورت دستوری انجام نمی‌گیرد.
با افزایش بهای سوخت هواپیما در قانون بودجه سال جاری، قیمت بلیت نیز بالا رفته است، اما انجمن شرکت‌های هوایی تصریح می‌کند که افزایش نرخ‌ها در ایام غیر پیک، حتی پایین‌تر از نرخ مصوب ارائه می‌شود.
مقصود اسعدی سامانی، دبیر این انجمن، در مصاحبه‌ای با «ایران» بیان کرد: «در شش ماهه اول امسال، حدود یک و نیم میلیون بلیت پرواز با قیمتی کمتر از نرخ‌های مصوب فروخته شده است.»
بیشتر بخوانید:غرور کودکانه خانم وزیر وقتی قانون برای همه نیست/ خشم فرزانه صادق از بازرسی کیف و عزل مدیرکل فرودگاه اردبیل
اگرچه انجمن شرکت‌های هوایی به ثبات نرخ بلیت هواپیما اشاره دارد، ولی بسیاری از مسافران متذکر شده‌اند که قیمت‌ها در سال‌های اخیر مکرراً افزایش یافته است. بهای بلیت برخی مسیرها مانند مشهد یا کیش از حدود ۳ میلیون تومان در یک سال و نیم گذشته به نزدیک به ۶ میلیون تومان رسیده؛ لذا به گفته بسیاری از مسافران، آنان هرگز موفق به خرید بلیت با قیمتی پایین‌تر از نرخ مصوب نشده‌اند. یکی از فعالان بازار بلیت هواپیما به «ایران» گفت: «بلیت‌هایی که با قیمت کمتر عرضه می‌شوند به سرعت به دست چارترکنندگان می‌رسند و آن‌ها نیز با افزایش قیمت به مردم می‌فروشند؛ بنابراین درصد کمی از مسافران عادی قادر به خرید بلیت با نرخ مصوب هستند.»
دلایل افزایش قیمت بلیت هواپیما چه بودند؟
دبیر انجمن شرکت‌های هوایی در ارتباط با افزایش نرخ سوخت هواپیما اظهار داشت: «این نرخ از ۶۰۰ تومان در هر لیتر به ۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته و تقریباً ۲۵ برابر شده است. قبلاً یک درصد هزینه بلیت مربوط به سوخت بود اما اکنون این عدد به ۱۶ درصد رسیده است.»
وی ادامه داد: «نرخ سوخت هواپیما به‌طور واضح افزایش یافته و از سوی دیگر، شرکت‌ها نیز ۳۰ درصد مالیات سوخت را متحمل می‌شوند.»
به گفته سامانی، بسیاری از شرکت‌ها که گاهی حتی دولتی هستند نیز با هزینه‌هایی نظیر تعمیر و نگهداری روبرو هستند و همچنین خدمات فرودگاهی را از ریالی به ارزی تغییر داده‌اند که این قضیه نیز به عنوان یک عامل دیگر در افزایش قیمت بلیت تاثیرگذار است. او افزود: «۷۰ درصد هزینه ایرلاین‌ها ارزی است و با افزایش نرخ تبدیل از ۶۸ به ۱۰۴ هزار تومان، هزینه‌ها برای شرکت‌ها افزایش یافته است. تمامی این عوامل دست به دست هم داده تا نرخ بلیت هواپیما افزایش یابد.»
چرا هزینه تعمیرات و خدمات فرودگاهی از ارزی به ریالی تغییر کرد؟
مدیرکل دفتر نظارت بر فرودگاه‌ها، شرکت‌ها و مؤسسات هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری در پاسخ به این سوال که چرا هزینه‌های تعمیر و نگهداری یا خدمات فرودگاهی به حالت ریالی درآمده، گفت: «در روند یا ترکیب دریافت هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی توسط نهادهای ذی‌ربط شامل تعمیرات و نگهداری، خدمات فرودگاهی، سوخت‌گیری و… تغییراتی ایجاد نشده است، ولی مقادیر تغییریافته است. به‌عنوان مثال، هزینه خدمات فرودگاهی به آیتم‌های مختلفی چون وزن هواپیما، نوع هواپیما، زمان پرواز (روز یا شب) و سایر عوامل بستگی دارد. این هزینه‌ها بر اساس دلار محاسبه شده و به صورت ریالی از ایرلاین‌ها دریافت می‌شود و به هیچ عنوان ایرلاین‌ها هزینه خدمات را به ارز (دلار) پرداخت نمی‌کنند. اما این تغییر نرخ تبدیل می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر روی هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی بگذارد.»
او افزود: «تغییری که در ساختار هزینه‌های ایرلاین‌ها رخ داده، این است که پیش از این هزینه‌های ارزی که سیستم بانکی برای شرکت‌ها فراهم می‌کرد، در تالار یک مرکز مبادله انجام می‌شد، در حال حاضر نیز ارزهای خدماتی در تالار یک فراهم می‌شود، اما ارز سایر اقلام، به‌خصوص اقلام کلان (خرید موتور، خرید هواپیما، قطعات) و هزینه‌های سنگین ایرلاین‌ها به تالار دوم منتقل شده که این تغییر منجر به افزایش هزینه ارزی برای شرکت‌ها از هر دلار ۷۰ هزار تومان به ۱۰۴ هزار تومان انجامیده است. ۷۰ درصد هزینه ایرلاین‌ها در ساختار بهای تمام شده، ارزی است که نهایتاً نوسانات نرخ ارز به هزینه شرکت‌ها فشار وارد می‌کند.»
بیشتر بخوانید:عکس/ فرود نخستین هواپیمای ترکیه در حلب پس از ۱۳ سال
مدیرکل دفتر نظارت بر فرودگاه‌ها همچنین در پاسخ به سؤال در مورد اینکه آیا برنامه‌ای برای کاهش وابستگی ارزی ایرلاین‌ها وجود دارد یا خیر، گفت: «سازمان هواپیمایی کشوری به‌عنوان یک نهاد حاکمیتی، اقداماتی را به منظور کاهش هزینه‌های ارزی و وابستگی ایرلاین‌ها در دولت چهاردهم انجام داده است؛ ما تلاش کرده‌ایم صنعت پشتیبان، که در واقع به تعمیر، نگهداری و تأمین قطعات مربوط می‌شود، به سمتی هدایت شود که وابستگی کمتری به ارز داشته باشد. ارزیابی این اقدامات نشان می‌دهد که موفق بوده و تعمیرات در سطح سنگین داخل کشور انجام می‌شود. با اینکه بسیاری از قطعات در داخل تولید می‌شود، ولی تأمین برخی از قطعات اصلی همچنان به واردات وابسته است و این وابستگی در ساختار بهای تمام شده خود را نشان می‌دهد.»
مدیرکل دفتر نظارت بر فرودگاه‌ها و مؤسسات هوانوردی با اشاره به قطع نقش سازمان هواپیمایی در تعیین نرخ بلیت خاطرنشان کرد: «پس از صدور رأی دیوان عدالت اداری که شورای عالی هواپیمایی را از دخالت در قیمت‌گذاری بلیت جدا کرد، تعیین قیمت به عهده خود ایرلاین‌ها گذاشته شد، اما این به معنای این نیست که شرکت‌های هواپیمایی می‌توانند هر قیمتی را برای بلیت تعیین کنند. شرکت‌های هواپیمایی در تیرماه سال گذشته در جلسه شورای عالی هواپیمایی، ساختار بهای تمام شده نرخ بلیت را ارائه کردند و آن زمان بهای تمام شده هر ساعت صندلی با در نظر گرفتن هزینه‌های مختلف ایرلاین‌ها برای مسیرهای متفاوت، ۴۰ دلار محاسبه شد. بنابراین اگرچه نرخ بلیت هواپیما دیگر دستوری نیست، اما تعیین نرخ‌ها و فروش بلیت با قیمت بهای تمام شده تحت نظارت سازمان هواپیمایی و شورای عالی هوایی صورت می‌پذیرد.»
وی تأکید کرد: در سازمان هواپیمایی کشوری نظارت و پایش نرخ‌ها به‌طور مداوم و روزانه انجام می‌شود. هرگونه انحراف از نرخ‌ها متوجه شرکت و یا دفاتر خدمات مسافرتی و سایت‌های فروش بلیت خواهد بود و در مواردی که تخلفی صورت گیرد، پرونده به مراجع قضائی ارجاع می‌شود. اگر دفترهای فروش دارای مجوز باشند و تخلف مکرر داشته باشند، مجوز آن‌ها لغو خواهد شد و اگر مجوزی نداشته باشند، به دادسرا معرفی می‌شوند.
سیاست تعدیل قیمت بلیت هواپیما
مقام مسئول در سازمان هواپیمایی کشوری به این نکته تأکید کرد که سیاست‌هایی برای کنترل نرخ بلیت اجرایی می‌شود و در زمینه کنترل قیمت‌ها، در دنیا سیاست‌های سمت تقاضا تغییر نمی‌کند بلکه سیاست‌های سمت عرضه باید اصلاح شود؛ بنابراین اگر عرضه کالا یا خدمات با تقاضا متوازن باشد یا حتی بیشتر باشد، خود به خود کاهش قیمت اتفاق خواهد افتاد. همواره کمبود عرضه می‌تواند عاملی برای افزایش قیمت باشد و سازمان هواپیمایی کشوری نیز در دولت چهاردهم چنین سیاستی را دنبال کرده و در کنار آن، نوسازی و واردات هواپیما با هدف افزایش ظرفیت صندلی پروازی در حال اجرا است.
این رویکرد به همراه سیاست‌های این سازمان در جهت تقویت توان مالی ایرلاین‌ها از طریق تأمین تسهیلات و تسهیل مقررات برای ورود ناوگان جدید در حال پیگیری است؛ به طور همزمان دو سیاست در حال پیشرفت است. با اجرای این برنامه‌ها از مرداد ۱۴۰۳ تا آبان ١۴۰۴ (دولت چهاردهم)، تعداد ۳۵ فروند هواپیمای مسافری و باری و ۱۷ فروند هلیکوپتر و هواپیمای سبک به ناوگان هوایی کشور اضافه خواهد شد و هم‌اکنون تعداد ناوگان فعال به ۲۰۴ هواپیما رسیده که ۱۶۰ فروند آن در خط پرواز فعال هستند.
منبع: خبر آنلاین
