بازار سرمایه در پایینترین سطح تاریخی؛ ریسکها به صورت پیشخور شدهاند
بازار سرمایه ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ به فاز صعودی خود وارد شده و شاخص کل بورس بار دیگر به مرز ۲.۷ میلیون واحد نزدیک شده است.
به نوشته فارس، در دو هفته اخیر، افزایش بیش از ۲۰۰ هزار واحدی را تجربه کرده است. هرچند در دو روز پایانی هفته، بازار با کاهش مواجه شد و بخشی از این رشد به عقب بازگشت.
شاخص کل هموزن که نمایانگر وضعیت کلی شرکتها است، در این مدت نزدیک به ۳۰ درصد افزایش نشان داده است. این آمارها حکایت از آن دارد که نهتنها سهامهای دلاری، بلکه سهمهای کوچک و متوسط نیز در سطوح قیمتی تاریخی قرار دارند.
پیشخور شدن ریسکهای سیستماتیک
تحریمهای بینالمللی، تنشهای منطقهای، سیستمهای قیمتگذاری دستوری، فشارهای ناشی از وزارتخانههای غیراقتصادی و نرخ بهره ۳۶ درصدی، همگی ترکیبی از ریسکهایی هستند که در سال گذشته و نیمه اول سال جاری بارها بر بازار سرمایه تأثیر گذاشتهاند. با این حال، تحلیل نسبت P/E فوروارد بازار (میانگین ۵.۲ واحد) نشان میدهد که این ریسکها در قیمتها بهطور قابل توجهی منعکس شدهاند. بررسیهای تاریخی بیانگر این است که بورس اکنون در یکی از پایینترین سطوح ارزشیابی در طی ۱۵ سال اخیر به سر میبرد.
قفل شدن سهام آزاد
براساس دادههای کدال و گزارشهای مربوط به معاملات، در شش ماه گذشته بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان از ارزش سهام شناور آزاد بهطور مؤثر از دایره معاملات خارج شده است.
بخش عمدهای از این قفلشدگی ناشی از کاهش اعتماد سرمایهگذاران حقیقی و هدایت نقدینگی به بازارهای جانبی مانند طلا و دلار بوده است. این وضعیت باعث کاهش عمق بازار و افزایش نوسانات شده؛ چراکه میزان عرضه و تقاضا به طور قابل توجهی محدود شده است.
چالش نرخ ارز و نیما
یکی از بزرگترین چالشها برای شرکتهای صادرکننده، شکاف بین نرخ ارز نیما (میانگین ۷۰ هزار تومان) و نرخ بازار آزاد (حدود ۱۱۰ هزار تومان) است. این فاصله تقریباً ۳۵ درصدی، بهطور مصنوعی سودآوری شرکتها، به ویژه در صنایع فولاد، پتروشیمی و معدنی را کاهش داده است. در حقیقت، بسیاری از شرکتهای کوچک ناچار هستند بخشی از فروشهای ارزی خود را با نرخهای توافقی نزدیکتر به دلار آزاد به انجام برسانند، اما ثبت مالی در سیستم نیما باعث میشود که سودآوری اسمی آنها کمتر از واقعیت به نظر برسد.
آینده نامشخص، اما فرصتهای نهفته
با وجود تمامی این موضوعات، پیشبینی دقیق مسیر آینده بازار دشوار است. تجارب نشان میدهند در دورههایی که نسبت ارزش بازار به نقدینگی (Market Cap/M2) به سطوح حداقلی میرسد، بورس میتواند در میانمدت سرعت رشد بالایی را از خود نشان دهد.
در حال حاضر این نسبت کمتر از ۲۰ درصد بوده که در مقایسه با میانگین تاریخی (۲۷ تا ۳۰ درصد) در سطح پایینی قرار دارد. بنابراین، اگر سیاستگذاران به بازنگری جدی در سیاستهای خود بپردازند، میتوان امید داشت بخشی از اعتماد از دست رفته دوباره بازگردد و بازار از نقاط قیمتی پایینتر فاصله بگیرد.
جذابیت بورس برای سرمایهگذاران صبور
حمید گنجخانی، تحلیلگر خبره بازار سرمایه، بیان کرد: با توجه به کاهش اخیر شاخصها، بورس هنوز هم میتواند جذاب باشد. افتهای اخیر موجب شده بسیاری از سهمها به کمترین سطح ارزشیابی در ۱۵ سال اخیر برسند. میانگین نسبت P/E بازار حدود ۵ واحد است؛ به این معنا که سرمایهگذاران میتوانند اصل سرمایه خود را در کمتر از ۵ سال از سودآوری شرکتها بازپس بگیرند، حتی اگر هیچ افزایشی در سودآوری مشاهده نشود.
این کارشناس بازار ادامه داد: با این حال، ریسکهای سیاسی و اقتصادی هنوز هم پا برجا هستند. بخش عمده این ریسکها «پیشخور» شدهاند. تحریمها، تنشهای منطقهای، نرخ بهره بالا و سیاستهای دستوری همگی در قیمتها انعکاس یافتهاند. بازار زمانی جذاب میشود که شرایط به نظر بد برسد؛ چرا که دقیقاً در آن زمان است که سهمها زیر ارزش ذاتی خود معامله میشوند.
وی افزود: صنایعی که ارتباط مستقیم با دلار و صادرات دارند، مانند فولاد، پتروشیمی و معادن، بیشترین پتانسیل رشد را دارا هستند. همه ما آگاهیم که به زودی بورس شکاف بازدهی با سایر بازارها را پر خواهد کرد. گنجخانی تأکید کرد: نقدینگی از بازار خارج شده و بخشی از آن در طلا و دلار پارک شده است. اگر روند نزولی سایر بازارها آغاز و ادامه یابد، پول به سمت بورس باز خواهد گشت. تجارب تاریخی نشان میدهد هر زمان دلار تثبیت شده، بورس بهترین عملکرد را در بین داراییها از خود نشان داده است.
این تحلیلگر بورس تصریح کرد: سرمایهگذاران خرد نباید به دنبال سودهای سریع باشند. این زمان، مناسب برای شکلدهی به یک سبد سرمایهگذاری بلندمدت با تمرکز بر سهام با بنیاد قوی و تقسیم سرمایه در صنایع کلیدی است. بازار این روزها بیشتر برای افرادی جذاب است که صبر و دیدگاه بلندمدت دارند.
عامل اصلی تداوم رشد بورس
بورس تهران در هفتههای اخیر در وضعیتی قرار دارد که از یک سو به دلیل انباشت ریسکهای سیستماتیک و کاهش نقدینگی به کف تاریخی خود رسیده و از سوی دیگر، ارزشگذاری پایین سهام و نسبتهای جذاب بنیادی میتواند فرصتی برای بازگشت و بهبود فراهم آورد. کلید اصلی این بازگشت در دستان سیاستگذاران است. تغییر در رویهها میتواند این رشد را سریعتر و مطمئنتر نماید.
۲۲۳۲۵
