تهرانی‌های نوزاد در ۸۹سالگی قادر به خرید خانه خواهند بود
زمان مورد نیاز برای خانه‌دار شدن در تهران تقریباً ۶ برابر و در سایر نقاط کشور ۳ برابر میزان مرسوم جهانی برآورد شده است. بر اساس آمارهای منتشر شده، یک خانواده شهری برای تبدیل شدن به مالک خانه به طور متوسط باید ۴۹ سال زمان صرف پس‌انداز کند و در تهران این مدت به حدود ۸۹ سال می‌رسد.
جهان صنعت در خبری اشاره کرده است که بر اساس داده‌های مرکز آمار، شاخص «دسترسی به مسکن» که نشان می‌دهد یک خانواده برای خرید یک واحد ۱۰۰ متری با توجه به درآمد سالانه خود چه مدت زمانی نیاز دارد، به طور میانگین در سطح کشور ۱۰ سال و در تهران حدود ۱۸ سال تخمین زده شده است. این در حالی است که معیار جهانی این شاخص کمتر از ۱۵ سال است.
با این حال، شاخص دیگری به نام «مدت زمان انتظار با توجه به نرخ پس‌انداز سالانه» تصویری دقیق‌تر از وضعیت موجود ارائه می‌دهد.
نرخ پس‌انداز خانوارها در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال گذشته بهبود یافته است؛ به نحوی که در سطح کشور از ۱۸ درصد به ۲۱ درصد و در تهران از ۱۳ درصد به ۲۰ درصد افزایش نشان داده است.
بر اساس این داده‌ها، یک خانواده شهری برای خانه‌دار شدن به طور متوسط نیاز به ۴۹ سال و در تهران به ۸۹ سال پس‌انداز دارد.
این آمارها در مقایسه با سال ۱۴۰۲ بهبود قابل ملاحظه‌ای را نشان می‌دهند؛ زیرا در آن سال زمان انتظار در سطح کشور ۵۹ سال و در تهران ۱۵۲ سال (بیش از یک قرن و نیم) بود. به این ترتیب، فاصله زمانی برای خانه‌دار شدن در تهران بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است.
عوامل اصلی کاهش این مدت زمان را می‌توان در سه محور کلیدی خلاصه کرد. نخستین عامل، کند شدن رشد قیمت مسکن در سال ۱۴۰۳ به واسطه تحولات منطقه‌ای و نگرانی‌های سیاسی است؛ به طوری که نرخ تورم مسکن که در سال ۱۴۰۲ بالای ۶۰ درصد بود، به مناطقی در حدود ۱۵ درصد کاهش یافته است.
دوم، افزایش درآمد خانوارها که فراتر از تورم مسکن بود؛ به طوری که متوسط رشد درآمدها در کشور به ۳۳.۶ درصد و در تهران ۲۹ درصد گزارش شد.
سومین عامل به بهبود نرخ پس‌انداز مربوط می‌شود؛ اگرچه این بهبود بیشتر به سبب افزایش ارزش دارایی‌ها، به ویژه املاک افراد مرفه رخ داده و مستأجران کمتر از آن بهره‌مند شده‌اند.
با وجود این تحولات مثبت، وضعیت بازار مسکن همچنان بحرانی تلقی می‌شود. در تهران مدت زمان انتظار برای خانه‌دار شدن به طور تقریبی ۶ برابر و در کل کشور ۳ برابر معیار جهانی است.
به طوری که در حالی که سطح استاندارد این شاخص در جهان تقریباً ۱۵ سال و در بهترین حالت ۵ سال یا کمتر است، خانواده‌های تهرانی باید نزدیک به ۹۰ سال و خانوارهای شهری در کشور حول و حوش ۵۰ سال صبر کنند تا بتوانند صاحب‌خانه شوند.
این شکاف عمیق نشان‌دهنده شدت «فقر مسکن» در ایران است. گزارش‌ها حاکی از آن است که نرخ فقر مستأجران در سال ۱۴۰۲ به ۴۰ درصد رسیده که رکوردی تاریخی در دو دهه اخیر محسوب می‌شود.
علاوه بر این، شکاف طبقاتی در زمینه مالکیت مسکن نیز رشد یافته است؛ به گونه‌ای که در ۱۶ سال گذشته تعداد خانوارهای صاحب‌خانه در دهک دهم دو برابر شده است، در حالی که در دهک اول تنها ۶۰ درصد افزایش نشان داده و همچنان ۱۰۰ درصد مستأجران این دهک در شرایط فقر به سر می‌برند.
از سوی دیگر، افزایش نجومی اجاره‌بها بخش عمده‌ای از پس‌انداز سالانه خانوارها را تحت تأثیر قرار داده و دو ابزار اصلی برای خانه‌دار شدن، یعنی پس‌انداز و تسهیلات بانکی، عملاً کارایی خود را از دست داده‌اند.
۲۱۷
