هشدار یک پزشک درباره افزایش موارد ابتلا به ویروس HPV/ سن شروع معرفی برای مراجعه به ۱۶ سال تعیین شد

شیرین نیرومنش، متخصص در زمینه زنان و زایمان، در گفت‌وگو با تسنیم  به تشریح جنبه‌های مختلف ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و روند رو به افزایش آمار ابتلا به این بیماری، به بررسی تصورهای نادرست در مورد شیوه‌های انتقال، ضرورت واکسیناسیون و پروتکل‌های غربالگری و درمان پرداخت.

این پزشک در واکنش به پرسش‌های موجود درباره شیوه‌های انتقال این ویروس توضیح داد که اصلی‌ترین عامل سرایت، ویروس مذکور است و بیش از ۹۵ درصد موارد ابتلا به‌واسطه روابط جنسی منتقل می‌شود. در مقابل، مواردی نظیر انتقال از طریق استخر، حوله یا دستگاه لیزر بسیار نادر بوده و درصد وقوع آنها اندک است.

نیرومنش در ادامه به خصوصیات این ویروس اشاره کرده و اظهار داشت: این ویروس دارای صدها نوع بوده که به‌طور کلی به دو دسته «کم‌خطر» و «پرخطر» تقسیم‌بندی می‌شود. این بیماری تنها نوع سرطانی است که عامل آن به‌طور دقیق شناسایی گردیده و واکسن پیشگیری برای آن تولید شده است.

این متخصص به بررسی عوارض ناشی از انواع مختلف ویروس پرداخت و اظهار داشت: انواع کم‌خطر عموماً باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شوند، که در برخی موارد استفاده غیرمنظم و مشترک از وسایلی مانند شیرآلات بهداشتی می‌تواند در انتقال آن تأثیرگذار باشد. به خصوص ویروس تایپ ۶، فراوان‌ترین عامل زگیل تناسلی است که ممکن است به شکل برجستگی‌هایی از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر و حتی انبوه‌های بزرگ زگیلی در نواحی خارجی تناسلی یا اطراف مقعد بروز کند. همچنین، اقداماتی مانند تیغ زدن، اصلاح کردن یا ایجاد خراش در ناحیه تناسلی می‌توانند به گسترش و کاشت زگیل کمک کنند.

این پزشک در توضیح درباره تایپ‌های پرخطر تصریح کرد: گونه‌های پرخطر باعث بروز چندین نوع سرطان می‌شوند، از جمله سرطان دهانه رحم (سرویکس)، واژن، پرینه، آلت تناسلی مردان، انتهای روده بزرگ (مقعد) و همچنین اگر رابطه جنسی دهانی با فرد مبتلا برقرار شود، ممکن است عامل سرطان دهان، زبان، حلق و حنجره نیز باشد. در میان تایپ‌های پرخطر، شماره‌های ۱۶ و ۱۸ به عنوان مهم‌ترین و اصلی‌ترین عوامل بروز سرطان دهانه رحم شناخته شده‌اند و در صورتی که بیماری در مراحل سرطانی شناسایی شود، می‌تواند کشنده باشد.

وی در بیان نگرانی از کاهش سن مواجهه با این ویروس خاطرنشان کرد: هر چه سن ابتلا پایین‌تر باشد، احتمال پیشرفت بیماری به سمت سرطان در طول زمان نیز بیشتر خواهد بود. متأسفانه در سال‌های اخیر سن شروع روابط جنسی برای برخی افراد به دوران بلوغ و زیر ۱۸ سال تقلیل یافته و به همین دلیل، بشماری از مراجعان ۱۵ و ۱۶ ساله به علت داشتن شرکای جنسی متعدد بدون آگاهی خانواده‌ها، ناقل این ویروس شده‌اند. علاوه بر این، مردانی که قبل از ازدواج روابط متعددی داشته‌اند، ممکن است این ویروس را به مدت سال‌ها در بدن خود حفظ کرده و به همسران خود منتقل کنند.

نیرومنش به یک نکته بهداشتی فراموش‌شده اشاره کرده و گفت: تحقیقات نشان داده‌اند که ویروس HPV زیر ناخن‌ها، به‌ویژه در مورد ناخن‌های بلند و کاشته‌شده، در هر دو جنس تا حدود ۱۴ روز زنده می‌ماند و شست‌وشوی معمولی دست‌ها با آب و صابون این ویروس را از بین نخواهد برد. در نتیجه، تماس دست آلوده با ناحیه تناسلی از طریق خارش، شست‌وشو یا لمس می‌تواند یکی از شیوه‌های انتقال این ویروس به خود فرد یا شریک جنسی‌اش باشد.

وی با تأکید بر اهمیت فوق‌العاده واکسیناسیون تصریح کرد: به شدت توصیه می‌شود که واکسن HPV در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی برای دختران و پسران تزریق گردد. در این دوره سنی، تزریق ۲ دوز واکسن کافی است، اما برای افراد بالای ۱۸ سال تا حدود ۴۵ سالگی، تزریق ۳ دوز پیشنهاد می‌شود. دریافت واکسن به‌طور قابل توجهی مقاومت بدن را در برابر انواع هدف افزایش می‌دهد.

نیرومنش در مورد انواع واکسن‌های در دسترس در بازار یادآور شد: واکسن ایرانی دوظرفیتی با پوشش گونه‌های ۱۶ و ۱۸، اخیراً به همراه واکسن ایرانی چهارظرفیتی به بازار آمده است. همچنین نمونه‌های چهارظرفیتی و ۹ ظرفیتی خارجی نیز موجود هستند. اگرچه به دلیل عدم پوشش بیمه‌ای، این واکسن‌ها قیمت بالایی دارند، اما توصیه می‌شود والدین و تمام افراد در زمان مناسب نسبت به تهیه و تزریق آنها اقدام نمایند؛ حتی افرادی که از پیش مبتلا شده‌اند نیز با دریافت واکسن احتمال بیشتری برای پاکسازی ویروس و تقویت سیستم ایمنی خود خواهند داشت.

این متخصص با تأکید بر این نکته که در بسیاری از موارد، HPV نشانه، زخم یا ترشح غیرعادی ندارد، بیان داشت: غربالگری از طریق ترشحات دهانه رحم و همراه با آزمایش پاپ‌اسمیر قابل انجام است. پیشنهاد می‌شود که تمام افراد حداقل یک بار تست HPV را انجام دهند و در صورت منفی بودن، این آزمایش هر ۵ سال تکرار شود.

وی در مورد اقدامات پیگیری در صورت مثبت شدن آزمایش توضیح داد: اگر نتیجه آزمایش ویروس پرخطر مثبت باشد و تغییرات سلولی قابل تشخیص باشد، بیمار باید تحت کولپوسکوپی و بیوپسی (نمونه‌برداری سرپایی از دهانه رحم تحت میکروسکوپ در مطب) قرار گیرد؛ اگر نتیجه پاتولوژی خوش‌خیم باشد، بیمار در صورتی که واکسن را دریافت نکرده باید آن را تزریق کرده و یک سال بعد آزمایش HPV را مجدداً تکرار کند تا روند پاکسازی ویروس مورد ارزیابی قرار گیرد. در مرحله پیش‌سرطانی درجه یک (CIN ۱) با تجویز داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی و رعایت اصول بهداشتی، شانس بهبودی خودبه‌خودی بافت دهانه رحم ظرف یک سال آینده به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد، اما در مراحل پیش‌سرطانی درجه دو و سه (CIN ۲ و CIN ۳) فرد باید به درمان‌های تخصصی و فوری اقدام کند تا از بروز سرطان دهانه رحم جلوگیری شود.

وی در پایان تأکید کرد: رعایت روابط تک‌همسری، اجتناب جدی از داشتن شرکای جنسی متعدد، واکسیناسیون به‌موقع و انجام آزمایش‌های دوره‌ای، از مهم‌ترین راهکارهای برای کنترل این بیماری خاموش و خطرناک به شمار می‌آید.

۴۷۲۳۶