پوتین: مابقی پیشنهاد ما برای جابجایی اورانیوم انبار شده ایران به روسیه کماکان معتبر است / امیدوارم تنگه هرمز همچنان در دسترس باشد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در اجلاس والدای بیان کرد که جهان در مسیر پیشرفت خود به مرحله‌ای حساس رسیده است؛ و این مسئله تنها محدود به حوزه سیاست نمی‌باشد. بسیاری از قواعد حقوقی بین‌المللی که قبلاً تثبیت شده بودند، به حاشیه رانده شده‌اند، اما به طرز عجیبی هنوز هنجارهای جدیدی برای جایگزینی آن‌ها ایجاد نشده است. لحظه‌ای ممکن است فرا رسد که دیگر نتوانیم از شدت گرفتن تنش‌ها جلوگیری کنیم

وی خاطرنشان کرد: به موازات ویرانی هژمونی غرب، وضعیت جهانی به سمت شکل‌گیری یک نظم نوین چندقطبی و آزاد در حال تغییر است. با این حال، به وضوح باید اذعان کنیم که در مسیر دست‌یابی به چنین نظمی، با خطرات بسیاری مواجه خواهیم بود. به نظر می‌رسد برخی از بازیگران بین‌المللی به اصل “زور محض و فقدان عقلانیت” (قدرت‌مداری کورکورانه) پایبندند. تجربیات تاریخی ثابت کرده است که این رویکرد نتیجه‌ای جز بدبختی در پی نخواهد داشت.

رئیس‌جمهور روسیه افزود: مسئولیت جهانی در قبال آینده مشترک ما، تنها یک شعار توخالی نیست. تغییراتی که تا کنون رخ داده‌اند—و آنچه در پیش داریم—به شدت عمیق و تاثیرگذارند. احتمال تداوم مناقشات بین‌المللی بسیار بالاست؛ و تحولات جهانی عظیم تنها به این چالش‌ها دامن خواهند زد. امیدوارم در ارزیابی‌ام اشتباه کرده باشم، اما متأسفانه به نظر می‌رسد که روندهای کنونی عمیقاً همچنان به همین منوال پیش خواهند رفت.

پوتین اظهار کرد: برخی نهادهای بین‌المللی نه تنها مانع از خطرات نمی‌شوند، بلکه با تأمین منافع خاص کشورها، آنها را تشدید می‌کنند. سازوکارهایی که برای هماهنگی منافع و اقدامات دولت‌ها طراحی شده‌اند، در عمل ناکارآمدند. ظهور یک واقعیت جدید متعاقباً به طرز گسترده‌ای ابزارهای نوینی را طلب خواهد کرد، اما این فرآیند به‌هیچ‌وجه سریع نخواهد بود. موضوعات و چالش‌های کنونی غالباً اهداف راهبردی را به حاشیه می‌رانند؛ که این امر می‌تواند عواقب خطرناکی به همراه داشته باشد. هرگونه خطا ممکن است در آینده تهدیدی جدی ایجاد کند.

تغییر در ساختار سازمان ملل

وی با انتقاد از ساختار فعلی سازمان ملل، خاطرنشان کرد: این سازمان باید منعکس‌کننده تنوع جهانی باشد و کشورهایی چون آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین باید نقش موثرتری را ایفا کنند. انتقادات به سازمان ملل از این رو قابل قبول است که این نهاد اکنون به‌مراتب کمتر از آنچه در ایده‌اش پیش‌بینی شده، به‌صورت جمعی و دموکراتیک عمل می‌کند. گروهی محدود از کشورهای غربی عملاً کنترل مدیریتی این سازمان را به‌دست آورده‌اند.

او با تأکید بر اینکه روسیه از اصلاحات عادلانه در سازمان ملل حمایت می‌کند، اشاره کرد که چنین اصلاحاتی در حال حاضر بدون توافق داخلی ممکن نخواهد بود. تحول در ساختار سازمان ملل به معنای تنها گسترش شورای امنیت نیست، بلکه به تغییر ماهوی در فعالیت‌های این نهاد نیز منجر خواهد شد. تغییرات جهانی مسلماً چالش‌های جدیدی را به همراه خواهند داشت.

او تاکید کرد: نهادهایی چون بریکس می‌توانند هژمونی غربی را زیر سؤال ببرند و راهی نو در پیش پا بگذارند.

خطرات هوش مصنوعی

ولادیمیر پوتین ابراز داشت که متخصصان به سرعت نگرانی‌های فزاینده‌ای درباره گسترش هوش مصنوعی دارند که ممکن است به زوال هویت فردی و شرایطی منتهی شود که در آن همه چیز به «پایین‌ترین سطح مشترک» تنزل می‌یابد. توتالیتاریسم دیجیتال می‌تواند به وضعیتی تاریک و بی‌رحم منجر گردد. ما هنوز به درک درستی از زندگی در کنار هوش مصنوعی نرسیده‌ایم. میزان به‌کارگیری هوش مصنوعی در زمینه امنیت، موضوعی است که بقای بشر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

رئیس‌جمهور روسیه اظهار داشت که «تمامیت‌خواهی دیجیتال» ناشی از پیشرفت‌های هوش مصنوعی، به‌طرزی مشابه با جوامع تمامیت‌خواه گذشته، به بن‌بستی تاریک و غیرانسانی خواهد انجامید.

وی همچنین افزود: فناوری در حال گشودن چشم‌اندازهای مهیج—که به مرزهای تخیّلات علمی نزدیک می‌شود—در جهت افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی است. با این حال، این فناوری همچنین سطح جدیدی از خطرات نابودی کامل را به وجود می‌آورد.

جنگ اوکراین و روس‌هراسی

رئیس‌جمهور روسیه اظهار داشت: واقعیت در خصوص درگیری اوکراین به این صورت است که روسیه آغازگر جنگ نبوده است، بلکه دیگران جنگی را علیه روسیه آغاز کردند. روسیه عمداً در موقعیتی قرار گرفت که تنها قادر به واکنش در برابر این تجاوز فزاینده شد. برای دفاع از خود، روسیه ناچار به استفاده از نیروی نظامی شد.

پوتین همچنین خواستار همکاری مشترک برای دستیابی به راهی جهت حل و فصل درگیری اوکراین شد و تصریح کرد: اوکراین نمی‌تواند به‌صورت مستقل وجود داشته باشد؛ این کشور تحت کنترل نیروهای خارجی در حال از دست دادن هویت ملی خود است.

پوتین ابراز کرد که روسیه در آینده نزدیک ناچار خواهد بود در شرایطی بسیار بی‌ثبات و متغیر زندگی کند و تصریح کرد که روس‌هراسی و سرکوب اقلیت‌های روسی نباید به ایدئولوژی دولتی با هدف تضعیف استراتژیک روسیه تبدیل شود.

پوتین درباره افزایش موج روس‌هراسی عنوان کرد: آنان به‌طرز عمدی ما را به این “خط قرمز” کشانده‌اند. آزار و قتل روس‌ها و نابودی فرهنگ روسی نباید به یک ایدئولوژی دولتی تبدیل شود. رهبران در اواخر دوران شوروی، به‌طرز کورکورانه‌ای به قدرت‌های غربی اعتماد کردند. آن‌ها خواستند که غرب به آنان گرایش نشان دهد، در حالی که غرب در پی شکل دادن جهان بر اساس میل خود بود. با وجود سال‌ها تلاش روسیه برای پیوستن به آنچه که تمدن غربی نامیده می‌شود، برخی از محافل در صدد منزوی کردن و ویران کردن روسیه بودند.

رئیس‌جمهور روسیه تصریح کرد: تشدید تنش هرگز یک‌جانبه نیست. ممکن است خیلی سریع و غیرمنتظره به یک نقطه غیرقابل بازگشت برسیم. ریشه تشدید تنش به کبر و اعتماد به نفس کاذب مرتبط است. این مسیری است به سوی لبه پرتگاه؛ به‌ویژه در شرایطی که قدرت‌های جهانی به تسلیحات مخرب دسترسی دارند که قادر به نابودی کل حیات هستند.

اگر هدف حمله قرار گیریم، مجبور به پاسخ خواهیم بود

پوتین هشدار داد: در صورت بروز حمله مستقیم به روسیه، موضوع استفاده از تمامی تسلیحات موجود به‌طور فوری و غیرقابل اجتناب مطرح خواهد شد. بیانیه وزارت امور خارجه مبنی بر امکان دفاع از کالینینگراد—از جمله با تسلیحات هسته‌ای—عملی ارعاب‌آمیز نیست، بلکه واکنشی به تلاش‌ها برای ترساندن روسیه است. هیچ کشوری دیگری قادر به رقابت با توانمندی‌های تهاجمی که روسیه در حال حاضر داراست، نیست. اگر به تعرضی مستقیم به روسیه یا کالینینگراد روی دهد، بلافاصله موضوع استفاده از تمام تسلیحات موجود در اختیار ما جدی خواهد شد. من نمی‌گویم که قصد داریم به زیرساخت‌ها و کارخانجات کشورهایی که سلاح را برای اوکراین تأمین می‌کنند، حمله کنیم، اما این یک تهدیدی است که ما به‌دقت زیر نظر داریم.

وی افزود: رهبران سیاسی اروپا شهروندان خود را به سوی نقطه خطرناک رویارویی با روسیه سوق می‌دهند. روسیه هیچ تهدیدی برای کسی ندارد. ما در سال‌های ۲۰۲۹، ۲۰۳۰ یا ۲۰۵۰ به هیچ کشوری حمله نخواهیم کرد، اما در صورتی که هدف حمله قرار گیریم، مجبور خواهیم بود واکنش نشان دهیم. شهروندان کشورهای اروپایی باید به‌خوبی از این وضعیت آگاه باشند.

رئیس‌جمهور روسیه تأکید کرد که رزمایش‌های نظامی اروپا در دریای بالتیک و تلاش‌ها برای توقیف کشتی‌های روسی، اشکالی از تشدید تنش هستند. او تصریح کرد: «اظهارات سیاستمداران غربی و اروپایی درباره ضرورت و امکان آمادگی برای جنگ با روسیه در سال‌های ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰، از جانب ما مطرح نشده‌اند؛ بلکه ما این ملاحظات را از طرف مقابل می‌شنویم، و این موضوع بارها تکرار شده است. سپس اقدامات عینی نیز صورت می‌گیرد… رزمایش‌های مکرر در دریای بالتیک و تلاش‌ها برای توقیف کشتی‌های ما؛ که همه این‌ها دلیلی است بر تشدید تنش.

پوتین در سخنان خود اعلام کرد که ضرورت ثبات داخلی در کشورهای مختلف امروز از اهمیت بالایی برخوردار است و مقام‌ها می‌توانند برای تأمین این ثبات از روش‌های مختلفی استفاده کنند.

وی بیان کرد: برای هر کشوری، صرف‌نظر از نوع سازمان‌دهی آن و بر پایه چه سنت‌های فرهنگی و تاریخی قرار دارد، ثبات داخلی همیشه از هر چیز دیگری اهمیت بیشتری دارد. درگیری‌های مسلحانه متأسفانه اجتناب‌ناپذیر است و بخش جدایی‌ناپذیری از تاریخ بشریت محسوب می‌شود. اکنون باید درباره قواعد مدیریت چنین درگیری‌هایی گفت‌وگو کنیم.

پوتین توضیح داد که تداوم مناقشات بین‌المللی در آینده بسیار محتمل است. او تصریح کرد: «ما مطمئنیم که در آینده‌ای استراتژیک، با دور شدن از هژمونی غرب، وضعیت جهانی به‌تدریج به سمت بهبود و به‌سوی ایجاد یک نظم بین‌المللی چندقطبی باثبات‌تر، دموکراتیک‌تر و آزادتر پیش خواهد رفت»
پوتین افزود که جهان در مسیر حرکت به سمت چندقطبی شدن با خطرات فراوانی روبرو است و به حداقل رساندن این خطرات، وظیفه اصلی ماست.

او همچنین گفت که باید از وقوع سناریوهای فاجعه‌بار جلوگیری کرد و بنابراین باید اقداماتی عملی برای جلوگیری از سوق یافتن بشریت به آستانه بقا صورت گیرد.

پوتین از کشورها خواست تا در هماهنگی و همزیستی مسالمت‌آمیز زندگی کنند و به‌طور مشترک راه‌هایی برای نیل به این هدف پیدا کنند. او گفت: اگر می‌خواهیم زندگی کنیم — و همه خواهان زندگی هستند — بیایید در صلح و دوستی با یکدیگر زندگی کنیم. نظام بین‌الملل ناگزیر به سمت تعادل پایدار حرکت خواهد کرد، اما تا زمانی که غرب با نظم چندقطبی جهان سازگار نشود، این ناپایداری و تغییرات همچنان ادامه خواهد یافت. هرگز نباید این واقعیت را فراموش کنیم که هر ملتی به یک چشم‌انداز بلندمدت نیاز دارد. بدون آینده، گذشته هیچ معنایی نخواهد داشت. باید میراث خود را غنی کنیم و آن را به شکلی خلاقانه توسعه دهیم تا با شرایط جدید هماهنگ شود.

پوتین هشدار داد که علم و فناوری به‌طور فزاینده‌ای در حال «دخالت» در موضوعاتی هستند که قبلاً تنها در حد کارکردهای خالق تلقی می‌شدند. تغییرات ژنتیکی ممکن است شکل بدن، رفتار و حتی نحوه تفکر انسان را دچار دگرگونی کند. تلاش‌های بین‌المللی برای پرداختن به این مسائل «حیاتی و وجودی» ضروری است، اما نفوذ غرب موانع جدی را برای این کار ایجاد می‌کند.

رهبر روسیه تاکید کرد: تمام تابوها، چه قابل تصور و چه غیرقابل تصور، در حال شکسته شدن هستند. در میان بی‌ثباتی فزاینده جهانی، مشارکت فعال اوراسیایی از اهمیت شایانی برخوردار است. لذا وظیفه ما حفظ این فضا در برابر خطرات جهانی و پیامدهای ویرانگر آنهاست.

هیچ تضمینی برای عدم استفاده از سلاح هسته‌ای وجود ندارد

او در خصوص احتمال استفاده از سلاح اتمی توسط قدرت‌های هسته‌ای هشدار داد: اگر تفنگی روی صحنه‌ای وجود داشته باشد، سرانجام باید شلیک شود. هیچ تضمینی برای اینکه قدرت‌های هسته‌ای از استفاده از سلاح‌های اتمی دوری کنند، وجود ندارد. لحظه غیرقابل بازگشت ممکن است به سرعت و به طور ناگهانی نمودار شود. منطق تشدید واکنش‌های متقابل سخت‌گیرانه، به یک اجبار مرگبار تبدیل خواهد شد. آینده بخش عمده‌ای واقعاً در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، زیرا عوامل بی‌ثبات و نامطمئن متعددی وجود دارند.

پوتین گفت: روسیه در حال تدوین چنین نقشه‌راهی برای خود است، اما آمادگی همکاری با کشورهای دیگر را نیز دارد. هنگامی‌که روسیه جمهوری‌های خودمختار دونتسک و لوهانسک را به رسمیت شناخت، آیا این عمل مغایر با حقوق بین‌الملل بود؟ به‌خیر، و ما این کار را انجام دادیم. آیا ما حق کمک و حمایت از آنها را داشتیم؟ حتماً. حقایق در اختیار دبیرکل سازمان ملل متحد قرار گرفت؛ اما او اظهار داشت: «شما متجاوز بودید.» چگونه کار به درگیری نظامی کشید؟ همه این را می‌دانند، اما نمی‌خواهند به آن اعتراف کنند.

وی افزود: پیشنهاد کنونی درباره توقف حملات به کشتی‌ها در ازای توقف حملات به پالایشگاه‌های روسیه بی‌معناست. روسیه در پاسخ به رفتار تجاوزکارانه آماده است در هر نقطه از اقیانوس‌های جهان به‌طور متقابل عمل کند. اوکراین حملاتی را به پالایشگاه‌های نفت آغاز کرده است و در این زمینه به نتایج مشخصی نیز دست یافته است. بر اساس برآوردهای ما، این حملات حدود ۱ درصد از تولید ناخالص داخلی ما را کاهش داده است.

ایران

رئیس‌جمهور روسیه همچنین به پیشنهاد انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران به روسیه اشاره کرد و گفت: این پیشنهاد «همچنان روی میز است»، اما پس از آن، موضع آمریکا به شدت تغییر کرد و به‌گونه‌ای تأکید کرد که این انتقال باید تنها به آمریکا انجام شود. ایرانی‌ها نیز موافق انتقال اورانیوم‌های خود به روسیه بودند. اما آمریکا با انجام ترورهای هدفمند، چون ترور آقای لاریجانی، موضع ایران را در قبال مذاکرات هسته‌ای به چالش کشید: ترور لاریجانی اشتباهی بزرگ بود. لاریجانی همواره آمادگی داشت تا برای تأمین منافع ملت ایران، راهکارهایی پیدا کند. او شخصیتی مثبت و تأثیرگذار بود.

پوتین همچنین ابراز امیدواری کرد که تحریم‌ها علیه ایران لغو شوند و تنگه هرمز همچنان باز بماند و او به‌طور مداوم از تلاش‌های قانونی ایران برای پایان دادن به تحریم‌های خود حمایت می‌کند.

ترامپ

ولادیمیر پوتین تصریح کرد که او و ترامپ روابطی نسبتاً خوب و طولانی‌مدت دارند و از وی به خاطر تلاش‌هایش در راستای حل و فصل موضوع اوکراین قدردانی کرد.

وی اعلام کرد که او تمایل دارد دیداری سه‌جانبه با ترامپ و شی جین پینگ داشته باشد، اما وجود یک دستور کار و نقشه‌ی مشخص لازم است.

رئیس‌جمهور روسیه همچنین درباره روابط با آمریکا عنوان کرد: «آمریکا منافع ملی خودش را دنبال می‌کند، به‌ویژه در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ.»

وی در ادامه تأکید کرد که «جهان چندقطبی نمی‌تواند به دو یا سه قطب محدود شود» و «باید دنیایی وجود داشته باشد که امنیت کسی به بهای از دست رفتن امنیت دیگری تامین نشود.

چین

پوتین همچنین گفت که نوه‌هایش به زبان چینی صحبت می‌کنند و افزود: زمانی که من و رئیس‌جمهور شی بدون مترجم تنها ماندیم، بدون نیاز به زبان مشترک همدیگر را به خوبی درک کردیم. تنها یک کلمه کافی بود تا به درک مشترکی برسیم. روسیه و چین ملت‌های متمدن هستند. ما ضرورت حفظ و حراست از ارزش‌های سنتی، تاریخ و فرهنگ خود را درک می‌کنیم. تعامل تمدنی میان روسیه و چین از اهمیت بی‌نظیری برخوردار است.

پوتین با تأکید بر روابط خود با رئیس‌جمهور چین و نقش یاری‌رسان پکن در حل منازعات بین‌المللی، گفت: «چین همواره در تلاش است که مسائل را از راه‌های مسالمت‌آمیز حل کند. ما این رویکرد را در سیاست چین زیر رهبری رئیس‌جمهور شی مشاهده می‌کنیم.»

مسابقه تسلیحاتی

او بر لزوم وجود توافق‌هایی برای محدود کردن تسلیحات تأکید کرد و گفت که روسیه در زمینه تسلیحات نوین میان‌بردی که دیگر کشورها هنوز به آن دست نیافته‌اند، پیشتاز است. این روسیه نیست که از توافق‌های مربوط به مهار مسابقه تسلیحاتی خارج شده است؛ بلکه آمریکا با بهانه‌های مختلف این اقدام را انجام داده است. روسیه مخالف از سرگیری گفت‌وگو با آمریکا درباره ثبات راهبردی نیست. روسیه حتی به دولت اوباما نیز پیشنهاد کرده بود که مذاکرات مربوط به مسابقه تسلیحاتی دوباره آغاز شود.

غزه

پوتین درباره غزه نیز گفت: «پایه اصلی حل‌وفصل این مسئله ایجاد یک کشور فلسطینی مستقل و کامل است.»