گوگل ۱۳ میلیارد یورو برای زیرساخت هوش مصنوعی فنلاند سرمایهگذاری میکند
گوگل از برنامهای تازه برای سرمایهگذاری ۱۳ میلیارد یورویی در فنلاند خبر داده است؛ برنامهای که فقط به ساخت چند ساختمان سرور محدود نمیشود و همزمان زیرساخت دیجیتال، ظرفیت انرژی، آموزش نیروی انسانی و همکاری با جوامع محلی را پوشش میدهد. این شرکت میگوید بخش اصلی سرمایهگذاری در دو سال آینده در مراکز داده، شبکههای ارتباطی و پروژههای انرژی پاک انجام میشود تا پاسخگوی رشد تقاضا برای سرویسهایی مانند جستوجو، نقشهها و مدلهای هوش مصنوعی Gemini باشد. انتخاب فنلاند نشان میدهد رقابت شرکتهای فناوری برای تأمین برق، سرمایش و فضای محاسباتی مورد نیاز نسل جدید مدلهای هوش مصنوعی وارد مرحلهای بلندمدت شده است.
چرا فنلاند برای گوگل مهم است؟
گوگل از ۱۵ سال پیش در شهر هامینا، در محل یک کارخانه کاغذسازی سابق، مرکز داده دارد. این مرکز به دلیل دسترسی به برق، شبکههای ارتباطی و آبوهوای سرد منطقه برای فعالیتهای پردازشی مناسب است. استفاده از سامانهٔ خنکسازی مبتنی بر آب دریا نیز به گوگل کمک کرده است مصرف انرژی سامانههای سرمایشی را کنترل کند. اکنون شرکت میخواهد همین تجربه را به مرحلهٔ بزرگتری برساند و فنلاند را به یکی از گرههای مهم شبکهٔ اروپایی خود تبدیل کند؛ گرهی که هم سرویسهای عمومی و هم بارهای پردازشی مرتبط با هوش مصنوعی را پشتیبانی میکند.
اهمیت این تصمیم در نوع بار کاری مدلهای جدید نهفته است. آموزش مدلهای بزرگ به شتابدهندههای فراوان و ارتباطات سریع نیاز دارد، اما اجرای روزانهٔ مدلها نیز به ظرفیت پایدار و نزدیک به کاربران وابسته است. هر درخواست برای تولید متن، تحلیل تصویر یا پاسخگویی بلادرنگ، بخشی از ظرفیت پردازشی مرکز داده را مصرف میکند. وقتی تعداد این درخواستها بالا میرود، شرکت باید مراکز دادهٔ بیشتری بسازد و همزمان شبکه را طوری طراحی کند که تأخیر و هزینهٔ انتقال داده افزایش پیدا نکند. سرمایهگذاری گوگل در فنلاند بخشی از پاسخ به همین مسئله است.
اثر اقتصادی و اشتغال
براساس اعلام گوگل، مرحلهٔ ساختوساز در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ از بیش از ۳۷ هزار فرصت شغلی در سراسر فنلاند پشتیبانی خواهد کرد و میتواند سالانه حدود ۳٫۶ میلیارد یورو به تولید ناخالص داخلی کشور اضافه کند. این عدد فقط به کارکنان مستقیم مرکز داده مربوط نیست؛ پیمانکاران ساختمانی، متخصصان برق و مکانیک، شرکتهای فیبر نوری، خدمات امنیتی، حملونقل و تأمین تجهیزات نیز در زنجیرهٔ پروژه قرار میگیرند. پس از بهرهبرداری، هزاران شغل پایدار در حوزههای فنی، مهندسی، نگهداری، پذیرایی و مدیریت تأسیسات ایجاد خواهد شد.
گوگل همچنین گفته است طی چهار سال آینده ۳۱ میلیون یورو برای پروژههای محلی در شهرهای هامینا، کایانی، موهوس و والا اختصاص میدهد. بخشی از این بودجه به همکاری با کالجهای فنلاند برای آموزش مهارتهای هوش مصنوعی بیش از ۴۴۰۰ نیروی کار اختصاص دارد. برای ۱۰۰ دانشجوی فنلاندی نیز مسیرهای آموزشی مرتبط با مشاغل مراکز داده و زیرساخت دیجیتال ایجاد میشود. چنین برنامهای برای بازاری اهمیت دارد که در آن مشکل فقط کمبود تراشه یا برق نیست؛ شرکتها برای نصب، نگهداری و ایمنسازی تجهیزات پیچیده به نیروی انسانی آموزشدیده نیاز دارند.
انرژی پاک و فشار بر شبکه
مصرف برق مراکز داده با گسترش مدلهای هوش مصنوعی به یکی از مهمترین موضوعات صنعت تبدیل شده است. گوگل در فنلاند میخواهد رشد ظرفیت محاسباتی را با مجموعهای از پروژههای انرژی همراه کند. این شرکت از توافق ۲۲ ساله برای پشتیبانی از ادامهٔ فعالیت نیروگاه هستهای لوویسا، افزایش ظرفیت باد خشکی و قرارداد ساخت یک سامانهٔ باتری ۹۴ مگاواتی سخن گفته است. باتری میتواند در دورههایی که هوا سرد و باد کم است، به تثبیت شبکه و کاهش فشار روی قیمت برق کمک کند.
این ترکیب از نیروگاه پایدار، باد و ذخیرهساز باتری به گوگل امکان میدهد بخشی از مصرف خود را قابل پیشبینیتر کند. برای مرکز داده، قطعی یا نوسان برق فقط یک مشکل مالی نیست و میتواند به اختلال در سرویسهای پرکاربرد میلیونها کاربر منجر شود. از طرف دیگر، اتکا به برق پاک به شرکت کمک میکند اهداف اقلیمی خود را با توسعهٔ ظرفیت پردازشی هماهنگ کند. البته ساخت نیروگاه و باتری بهتنهایی مصرف انرژی را حذف نمیکند؛ کارایی تراشهها، طراحی نرمافزار، زمانبندی بارهای کاری و استفادهٔ دوباره از گرما نیز در نتیجهٔ نهایی اثر دارند.
مدل فنلاندی برای مراکز داده
گوگل در هامینا پیشتر از گرمای اضافی مرکز داده برای کمک به خانهها و کسبوکارهای اطراف استفاده کرده بود. این تجربه نشان میدهد مرکز داده میتواند از یک مصرفکنندهٔ بزرگ انرژی به بخشی از سامانهٔ محلی گرمایش تبدیل شود. در مناطق سرد، بازیابی گرمای تلفشده میتواند مصرف سوخت سامانههای گرمایشی را پایین بیاورد؛ هرچند اجرای آن به فاصلهٔ مناسب میان مرکز داده و شبکهٔ گرمایش شهری و همچنین سرمایهگذاری اولیه نیاز دارد. پروژهٔ جدید احتمالاً این رویکرد را در مقیاس بزرگتری دنبال خواهد کرد.
همکاری با جوامع محلی نیز برای چنین پروژههایی اهمیت دارد. ساخت مرکز داده زمین، آب، برق و مسیرهای حملونقل را درگیر میکند و اگر منافع آن فقط به شرکت مالک برسد، حمایت عمومی کاهش مییابد. گوگل وعده داده است از بازسازی جنگلهای بومی و تالابهای نزدیک سایتها پشتیبانی کند و مسیرهای تفریحی، سوناهای عمومی و اسکلههای ماهیگیری در اختیار مردم قرار دهد. این اقدامات جایگزین ارزیابی دقیق اثرات زیستمحیطی نیست، اما بخشی از تلاش شرکت برای نشاندادن بازگشت اجتماعی پروژه به شمار میرود.
پیامد برای بازار هوش مصنوعی
سرمایهگذاری ۱۳ میلیارد یورویی گوگل نشانهای از این است که رقابت هوش مصنوعی از سطح مدل و نرمافزار به زیرساخت ملی و منطقهای کشیده شده است. شرکتها برای ارائهٔ پاسخ سریع و ارزان باید ظرفیت پردازشی را در چند منطقه توزیع کنند. این پراکندگی به تابآوری کمک میکند، اما به معنای نیاز بیشتر به برق، فیبر، تجهیزات سرمایشی و متخصصان است. کشورهای اروپایی نیز در حال رقابت برای جذب چنین سرمایهگذاریهایی هستند و معمولاً مجموعهای از مشوقهای انرژی، زمین و آموزش را در اختیار شرکتها میگذارند.
برای کاربران، نتیجهٔ مستقیم چنین پروژهای ممکن است به شکل سرعت بیشتر سرویسها، ظرفیت بالاتر ابزارهای هوش مصنوعی و کاهش تأخیر در پردازش دیده شود. برای کسبوکارها، وجود مرکز دادهٔ بزرگ میتواند دسترسی به خدمات ابری و مدلهای هوش مصنوعی را آسانتر کند. با این حال، سود نهایی به این بستگی دارد که ظرفیت جدید چگونه میان سرویسهای عمومی، مشتریان ابری و نیازهای آموزشی و پژوهشی تقسیم شود. اگر رشد ظرفیت بدون شفافیت در مصرف آب و برق انجام شود، پرسشهای محیطزیستی و اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.
گوگل میگوید این برنامه فصل تازهای از حضورش در فنلاند است. جزئیات کامل زمانبندی ساخت هر تأسیسات و ظرفیت دقیق محاسباتی اعلام نشده، اما ارقام اعلامشده از پروژهای چندلایه خبر میدهد که انرژی، اشتغال، آموزش و پردازش را به هم پیوند میزند. در سالهای آینده، موفقیت چنین طرحهایی فقط با تعداد سرورهای نصبشده سنجیده نخواهد شد؛ میزان استفاده از انرژی پاک، بهرهوری خنکسازی، اثر اقتصادی محلی و توانایی تربیت نیروی متخصص نیز معیارهای مهمی خواهند بود.
منبع: Google
