ناترازی ۳۵۰ میلیون متر مکعبی گاز در زمستان سال گذشته

مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به ناترازی گاز در زمستان گذشته، اعلام کرد: در این فصل ما با کمبود ۳۵۰ میلیون متر مکعب گاز مواجه بودیم که منجر به ثبت چندین رکورد در این حوزه گردید.

سعید توکلی در خلال برگزاری بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی نفت در یک نشست خبری اظهار داشت: به عنوان یک دستاورد مهم، برای نخستین بار در تاریخ شبکه گاز، تولید گاز خشک به ۸۸۰ میلیون متر مکعب رسید. وی افزود: میزان افزایشی که در تولید گاز طبیعی داشتیم برابر با ۳۰ میلیون متر مکعب بوده و تولید گاز خشک نیز به ۲۱ میلیون متر مکعب رسید. این در حالی بود که ذخایر ما خالی بودند و بدترین سرمای اسکاندیناوی را تجربه کردیم؛ به طوری که در ۱۱ استان ما شاهد کاهش دما به میزان ۱۲ درجه بودیم.

وی همچنین به اجرای طرح بخاری‌های با راندمان بالا اشاره کرد و گفت: قراردادی به منظور تأمین یک میلیون بخاری منعقد شده است و پیش‌بینی می‌شود که امسال حداقل ۳۰۰ هزار عدد از این بخاری‌ها تحویل شود و در سایه این برنامه، تا دو سال آینده به تعداد یک میلیون خواهیم رسید.

معاون وزیر نفت در ادامه در خصوص بخاری‌های متعارف در کشور بیان کرد: در حال حاضر حدود ۲۰ میلیون بخاری ساخت داخل در کشور فعالیت می‌کند، که اغلب آن‌ها دارای راندمانی بین ۶۰ تا ۷۰ درصد هستند. در حالی که بر اساس تصویب شورای اقتصاد، تولید بخاری‌های با راندمان بالای ۸۵ درصد جزو اولویت‌های قرار گرفته و برای آنها نیز قراردادهایی امضا شده است.

توکلی خاطرنشان کرد: با حمایت دولت، تأمین و توزیع بخاری‌های با راندمان بالا شروع شده و این بخاری‌ها، بدون اخذ هزینه‌ای از مصرف‌کنندگان، به جای بخاری‌های قدیمی نصب خواهند شد. تنها اقدام لازم تحویل بخاری‌های کهنه به شرکت ملی گاز است.

وی همچنین تاکید کرد که مسئله مدیریت مصرف تنها به وزارت نفت محدود نمی‌شود و سایر ارگان‌ها از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز باید در این زمینه به صورت فعال وارد عمل شوند و در جلوگیری از تولید بخاری‌های با راندمان پایین، نقش ایفا کنند. این موضوع نیازمند توجه و مطالبه‌گری رسانه‌ها و افکار عمومی از نهادهای مسئول است.

قرارداد گاز با ترکمنستان همچنان فعال است

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در خصوص قرارداد سوآپ گاز بین ایران، ترکمنستان و ترکیه خاطرنشان کرد: این قرارداد که اواخر زمستان سال گذشته به مرحله عملیاتی رسید، به عنوان نخستین قرارداد G۲G (شرکت دولتی با شرکت دولتی) به شمار می‌رود و در حال حاضر نیز فعال است. ترکمنستان به عنوان دارنده یکی از بزرگترین مخازن گازی خشکی در دنیا و با مرز مشترک با ایران، شریک اساسی در تأمین انرژی ما محسوب می‌شود.

توکلی در خصوص همکاری‌ها با روسیه نیز بیان کرد: مذاکرات متعددی در این خصوص صورت گرفته و وزیر نفت اخیراً به روسیه سفر کرده است. در حالی که تفاهم‌نامه اولیه در دولت قبلی امضا شده، در حال حاضر ما در حال بررسی قیمت و سازوکار پرداخت برای فاز اول پروژه‌ای به ظرفیت ۵۵ میلیارد مترمکعب در سال هستیم و امیدواریم به توافق نهایی برای آغاز جریان گاز برسیم.

مدیرعامل شرکت ملی گاز در پاسخ به پرسشی درباره واردات گاز از روسیه گفت: برای انتقال گاز روسیه به ایران، باید مشخص شود که آیا این کار با زیرساخت‌های فعلی انجام‌پذیر است یا نیاز به ایجاد زیرساخت‌های جدید از سوی طرف روسی خواهد داشت. این مسئله در حال حاضر در دست بررسی‌های فنی است و قطعا بخشی از مسائل کلیدی در دستور کار شرکت ملی گاز به شمار می‌رود.

وی گفت: این پروژه وابسته به مطالعات کارشناسی درباره زیرساخت‌های موجود در کشورهای واسط مانند آذربایجان، ارمنستان و گرجستان خواهد بود. به دلیل اینکه ایران با روسیه مرز زمینی مشترکی ندارد، امکان واردات گاز تنها از طریق این کشورها وجود دارد.

توکلی به اهمیت واردات گاز در حفظ پایداری شبکه انرژی در نواحی شمالی کشور اشاره کرد و افزود: یکی از دلایل جدی پیگیری این پروژه، عدم وجود منابع دائمی تولید گاز در شمال ایران است. بنابراین، واردات گاز از مسیرهای منطقه‌ای می‌تواند راهکار مؤثری برای تأمین انرژی این مناطق باشد.

وی بر اهمیت اجرای این پروژه به عنوان یک وظیفه قانونی شرکت ملی گاز در چارچوب برنامه هفتم توسعه تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که با ادامه مذاکرات، زمینه عملیاتی شدن آن فراهم گردد.

مدیرعامل شرکت ملی گاز در خصوص صادرات گاز به پاکستان گفت: ایران آمادگی لازم را برای این کار دارد، اما ارسال گاز به پاکستان به خواسته طرف پاکستانی بستگی دارد.

معاون وزیر نفت همچنین در زمینه مقدار صادرات گاز به ترکیه بیان داشت: با توجه به اینکه قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه در سال ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد، ما درصدد تمدید این قرارداد هستیم. اگرچه تأمین گاز مصرف‌کنندگان داخلی در اولویت است، اما به موجب قوانین برنامه هفتم توسعه و به منظور دیپلماسی انرژی، ما متعهد به اجرای قراردادهای صادرات گاز به کشورهای مصرف‌کننده گاز از ایران خواهیم بود.

بهره‌برداری از طرح توسعه ذخیره‌سازی گاز سراجه

معاون وزیر نفت در رابطه با طرح‌های ذخیره‌سازی گاز طبیعی گفت: در حال حاضر دو طرح اصلی در حال اجراست که یکی از آن‌ها پروژه سراجه در قم است و قطعاً تا پیش از پایان تابستان به بهره‌برداری خواهد رسید.

توکلی توضیح داد که پروژه ذخیره‌سازی سراجه قم با چالش‌هایی در زمینه سرمایه‌گذاری و تأمین مالی روبه‌رو بوده، اما با پیگیری‌های مؤثر از سوی شرکت مهندسی و توسعه گاز و هماهنگی‌های انجام شده، این مشکلات برطرف شده است. پیمانکار پروژه نیز اعلام کرده که طی سه هفته آتی، منابع مالی به پروژه تزریق خواهد شد و برخی تجهیزات نیز برای بهره‌برداری زودهنگام آماده هستند تا پروژه هرچه سریع‌تر به نتیجه برسد.

وی همچنین به پروژه دیگری اشاره کرد که ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد و خاطرنشان کرد: در این پروژه، گاز برای اولین بار در کشور در گنبد نمکی ذخیره می‌شود و از موقعیت راهبردی بسیار مناسبی برخوردار است، چرا که در نزدیکی خطوط انتقال گاز، آب و دیگر زیرساخت‌های انرژی قرار دارد.

توکلی به تحریم‌های اعمال شده علیه کشور در طول ۴۵ سال گذشته اشاره کرد و گفت: بسیاری از نمایندگان کشورهای آسیایی با بهبود عملکرد ایران در این شرایط، این موضوع را در شبکه‌های اجتماعی مطرح کرده‌اند. آنها معتقدند که با وجود چالش‌های ناشی از تحریم، محدودیت‌ها باعث تقویت و افزایش آمادگی صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و دیگر بخش‌های وابسته شده است.

مدیرعامل شرکت ملی گاز به موفقیت در عبور از زمستان گذشته اشاره کرد و افزود: این فصل در تاریخ، از نظر مدت، شدت و وسعت سرما رکوردی بی‌نظیر بر جای گذاشت. برای نخستین بار، تولید گاز خشک در شبکه ملی گاز کشور به ۸۸۰ میلیون متر مکعب در روز رسید که این دستاورد ناشی از مدیریت یکپارچه و هماهنگ در کل وزارت نفت بود. افزایش ۳۰ میلیون مترمکعبی در تولید گاز در کمتر از سه ماه نیز نمونه‌ای از همین عملکرد مدیریتی به شمار می‌رود.

مدیرعامل شرکت ملی گاز افزود: در مورد صادرات گاز به پاکستان، ایران آمادگی لازم را داراست، اما ارسال گاز به این کشور به تصمیم طرف پاکستانی بستگی دارد.

معاون وزیر نفت در خصوص صادرات گاز به ترکیه بیان داشت: قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه در سال ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد و ما در تلاش برای تمدید این قرارداد هستیم. علی‌رغم آنکه اولویت تأمین گاز مصرف‌کنندگان داخلی است، اما بر اساس تکالیف برنامه هفتم توسعه در زمینه دیپلماسی انرژی، به تعهدات خود در قبال کشورهای دریافت‌کننده گاز از ایران پایبند خواهیم بود.

معاون وزیر نفت با اشاره به سرمای شدید مناطق اسکاندیناوی که در آبان ۱۴۰۳ به ۱۱ استان شمالی کشور رسید، گفت: در حالی که ذخایر نفت و گاز کشور در شرایط ایده‌الی نبود، مدیریت مصرف و تأمین انرژی با تلاش و دقت بالایی انجام شد.

توکلی تصریح کرد: از ابتدای سال جاری، در شرکت ملی گاز ایران، برنامه‌ریزی برای مدیریت موفق زمستان با جدیت دنبال شده است و نشست‌های متعددی با حضور تمامی مدیران و کارشناسان این حوزه برگزار گردید. در روزهای آغازین فروردین ۱۴۰۴، فشار ورودی در ایستگاه‌های CGS به ۳۶ PSI رسید. در این مدت، با وجود سرمای شدید، توزیع گاز در تمامی نقاط کشور به ویژه در نواحی شمالی به صورت مستمر انجام شد.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با تأکید بر اینکه با وجود تمامی چالش‌ها در سال ۱۴۰۳، این شرکت توانست عملکرد بهتری نسبت به سال ۱۴۰۲ داشته باشد، گفت: به عنوان مثال، ۱۷ ایستگاه تقویت فشار به مدار آمد و ۳۰ توربوکمپرسور در نقاط حساس کشور به کار گرفته شدند و همچنین ظرفیت انتقال گاز در کریدور شرق کشور به ۵۰ میلیون متر مکعب افزایش یافت.

توکلی با اشاره به تداوم تعمیرات اساسی پالایشگاه‌ها تا آبان ۱۴۰۳ اظهار کرد: پایداری تأمین گاز در این دوره حفظ شد. در برخی مقاطع، همکاران ما در فاز یک پالایشگاه‌ها، با وجود ظرفیت اسمی ۲۵ میلیون متر مکعب، به میزان ۳۹ میلیون متر مکعب گاز منتقل کردند. این نشان‌دهنده پذیرش ریسک‌های کارشناسی و تلاش مستمر کارشناسان شرکت ملی گاز بود.

تعرفه‌گذاری گاز به عهده سازمان برنامه و بودجه است

معاون وزیر نفت همچنین در رابطه با موضوع تعرفه‌گذاری گاز افزود: تعیین تعرفه‌های گاز بر عهده سازمان برنامه و بودجه و بخش مدیریت انرژی آن قرار دارد. پارسال در این زمینه اقداماتی صورت گرفت و در خصوص مصرف‌کنندگان پرمصرف در پله های ۱۱ و ۱۲ با نوسانات جدی قیمتی مواجه شدند، به گونه‌ای که در برخی مناطق تهرانی، صورتحساب گاز به ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان رسید.

توکلی به اهمیت تعیین تعرفه به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر برای کنترل رفتار مصرف‌کنندگان اشاره کرد و گفت: گاز مصرفی خانوارها با قیمتی بسیار پایین‌تر در دسترس قرار می‌گیرد. دولت سیزدهم و شخص رئیس‌جمهور بر توزیع عادلانه انرژی و یارانه‌های مربوط به آن تأکید دارند و انتظار می‌رود با بررسی‌های دقیق‌تر، مصرف‌کنندگان خوش‌مصرف تشویق شوند و حتی پاداش دریافت کنند.

وی همچنین در خصوص وضعیت ناترازی گاز و احتمال بروز قطعی گاز در سال ۱۴۰۴ گفت: ناترازی به این معنا است که اگر بخواهیم تمامی مصرف‌کنندگان انرژی را به گاز متصل کنیم، باید روزانه یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون متر مکعب گاز شیرین تأمین کنیم که این مقدار قابلیت فراهم کردن ندارد. در زمستان امسال نیز مانند سال‌های پیش، برنامه‌ریزی‌هایی برای مدیریت مصرف و تأمین سوخت لازم انجام خواهد شد.

هیچ گونه قطعی گاز در بخش خانگی نداشتیم

معاون وزیر نفت در خصوص سبد انرژی در کشورهای مختلف گفت: در تمامی سبدهای انرژی دنیا، گاز تنها بخشی از این سبد را تشکیل می‌دهد. بنابراین در کشور ما نیز تأمین انرژی تابستانی باید با سوخت‌های جایگزین انجام شود. تصریح کرد: در زمستان گذشته، با وجود برخی محدودیت‌ها در بخش‌های صنعتی و معدنی، هیچ گونه قطعی گاز در بخش خانگی تجربه نشد و امیدواریم با تأمین سوخت کافی برای نیروگاه‌ها، این روند را در سال جاری نیز ادامه دهیم.

توکلی اظهار کرد: در ۴۵ روز ابتدایی سال ۱۴۰۴، مقدار سوخت معادل تحویلی به نیروگاه‌ها نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۶ درصد رشد داشت که سهم گاز نیز در این بین به طرز چشم‌گیری افزایش یافته و این وضعیت نشان‌دهنده بهبود عرضه است.

وی در ادامه به نقش تجارت گاز در سیاست‌های کلان کشور اشاره کرد و گفت: بر اساس قوانین برنامه هفتم توسعه، کشور ملزم به گسترش همکاری‌های گازی با همسایگان است. لذا اولویت شرکت ملی گاز، توسعه صادرات گاز و تحقق هاب منطقه‌ای در تعامل با کشورهای همسایه می‌باشد. با این حال در زمینه صادرات به اروپا، شرکت ملی گاز برنامه‌ای جدی در دستور کار ندارد.

بخش خانگی در اولویت تأمین گاز

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به سرمای سخت زمستان ۱۴۰۳ اعلام کرد: تقریباً ۸۰ درصد از مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع غیرعمده انجام می‌شود و تنها ۱۸ درصد از تولید گاز کشور به نیروگاه‌ها، مصارف عملیاتی و صنایع بزرگ اختصاص دارد. از این رو، اولویت اصلی شرکت ملی گاز ایران تأمین گاز برای بخش خانگی و تجاری است و گازرسانی به صنایع عمده با هماهنگی وزارت صمت و بر اساس اولویت‌های مشخص شده تا حد امکان صورت گرفت و تلاش شده که گاز نیروگاه‌ها نیز با کمترین اختلال تأمین شود.

توکلی با تأکید بر ضرورت اجرای سیاست‌های مدیریت مصرف، خاطرنشان ساخت: بر اساس سند جامع انرژی، صنایع انرژی‌بر می‌بایست هر سال یک درصد بهره‌وری مصرف خود را بهبود بخشند، اما متأسفانه این سیاست در کشور به خوبی اجرا نشده است.

وی فرصت‌هایی که برای صنایع در توسعه میادین گازی بالادستی وجود دارد را به عنوان راهی برای تضمین تأمین پایدار مصرف مطرح کرد و گفت: در صورت سرمایه‌گذاری، صنایع قادر خواهند بود به همان میزان گاز تولیدشده از سرمایه‌گذاری خود، گاز دریافت کنند.

معاون وزیر نفت در نهایت در خصوص ناترازی گاز کشور اظهار داشت: این وضعیت ناشی از اتخاذ تصمیمات متمرکز در سال‌های گذشته است، به طوری که پراکندگی صنایع در کشور بر اساس موقعیت جغرافیایی به شکلی صحیح برنامه‌ریزی نشده است. برای مثال، ضروری نیست تمام صنایع انرژی‌بر مانند فولاد در مناطق مرکزی ایران احداث شوند. اکنون ۷۵ درصد تولید گاز از مناطق جنوبی کشور و ۹۲ درصد مصرف گاز مربوط به استان‌های شمالی است، به همین دلیل اگر صنایع در جنوب کشور مستقر بودند، در زمینه صادرات و دیگر مزیت‌ها وضعیت بهتری داشتند.

افزایش ظرفیت پالایش

توکلی در پاسخ به سؤال در مورد برنامه‌های این شرکت برای افزایش تولید گاز با بیان اینکه بیشترین تولید گاز ایران از میدان گازی پارس جنوبی به دست می‌آید، گفت: خوشبختانه انتقال دو توربوکمپرسور به پالایشگاه سیزدهم (فاز ۱۴ پارس جنوبی) به افزایش ظرفیت تصفیه گاز منجر شده و به طبع آن، ظرفیت پالایش گاز نیز بالا رفته است.

وی همچنین افزود: امسال، با توجه به افزایش ظرفیت پالایشی که ایجاد شده، چنانچه شرکت ملی گاز ایران خوراک مناسبی دریافت کند، مشکلی در حبس گاز نخواهیم داشت. بهره‌برداری از خط انتقال نهم سراسری از اهواز تا دهگلان نیز از دیگر اقداماتی است که در سال جاری موجب افزایش انتقال گاز خواهد شد.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با بیان اینکه پیش‌بینی این‌که آیا امسال در تأمین گاز با مسئله‌ای مواجه خواهیم شد یا خیر، به عهده ما نیست، تاکید کرد: عوامل متعددی مانند درجه دما در دست ما نیست. اگر زمستان امسال سردی مشابه به سال ۱۴۰۲ داشته باشد، آرامش خاطر خواهیم داشت؛ اما اگر سرمای زمستان با شدت سال ۱۴۰۳ مواجه شویم، انتقال گاز با دشواری بیشتری روبه‌رو خواهد شد. با این حال، با تدابیر اتخاذ شده، به امید خدا، زمستان خوبی را خواهیم داشت.

استقبال از جذب سرمایه خارجی

توکلی در رابطه با برنامه‌های شرکت ملی گاز ایران برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی با بیان اینکه ما به سرمایه‌گذاری‌های خارجی در این صنعت خوشامد می‌گوییم، ادامه داد: فرصتی بی‌نظیر برای سرمایه‌گذاری در صنعت گاز ایران به دلیل بازگشت بالای سرمایه فراهم شده است. همچنین در روزهای اخیر گفتگوهای مؤثری در این زمینه انجام شده و این امیدواری وجود دارد که شرکت‌ها و صنایع انرژی‌بر بتوانند از این فرصت‌های سرمایه‌گذاری بهره‌برداری کنند.