بانک مرکزی: داشتن بیش از ۱۰ حساب بانکی ممنوع نیست؛ جزئیات محدودیت افتتاح حساب اعلام شد

رضا بیات، مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، با تشریح مقررات مربوط به تعداد حساب‌های بانکی اعلام کرد که داشتن بیش از ۱۰ حساب به‌خودی‌خود ممنوع نیست و محدودیت‌های تعیین‌شده بیشتر متوجه حساب‌های راکد و ضرورت افتتاح حساب‌های جدید است.

مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، در یک برنامه تلویزیونی درباره وضعیت حساب‌های بانکی کشور و نحوه ساماندهی آن‌ها توضیح داد. به گفته او، تعداد حساب‌های بانکی در ایران به حدود ۶۵۰ میلیون حساب رسیده است. اما به گفته او، بسیاری از مشتریان حتی زمانی که دیگر نیازی به یک حساب ندارند، برای بستن آن اقدام نمی‌کنند و حساب موردنظر با وجود گردش مالی ناچیز یا موجودی اندک، هم‌چنان در شبکه بانکی باقی می‌ماند.

بیات درباره محدودیت تعداد حساب‌های بانکی گفت براساس مقررات مبارزه با پولشویی، افرادی که از تاریخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۴ حساب راکد یا مسدود راکد داشته باشند، اجازه افتتاح حساب جدید نخواهند داشت.

مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی تاکید کرد که داشتن بیش از ۱۰ حساب بانکی به معنای تخلف یا ممنوعیت قطعی نیست و اشخاصی که به دلیل فعالیت‌های شغلی یا تعهدات مالی به حساب‌های متعدد احتیاج دارند، می‌توانند هم‌چنان از آن‌ها استفاده کنند.

برای مثال، ممکن است فردی برای دریافت چند تسهیلات، ضمانت وام یا همکاری با شعب مختلف یک بانک ناچار به افتتاح حساب‌های جداگانه شده باشد. در چنین شرایطی، بانک موظف است ضرورت افتتاح حساب جدید را بررسی کند، نه این که صرفا به دلیل عبور تعداد حساب‌ها از عدد ۱۰، درخواست مشتری را رد کند.

بیات در بخش دیگری از اظهاراتش در توضیح مراحل شکل‌گیری سامانه حسام گفت بانک مرکزی پیش‌تر سامانه‌ای به نام «سیاح» راه‌اندازی کرده بود که اطلاعات حساب‌های بانکی اشخاص در آن نگهداری می‌شود. تمام بانک‌ها موظف‌اند اطلاعات حساب‌هایی را که برای مشتریان افتتاح می‌کنند، به بانک مرکزی اعلام کنند تا در سامانه سیاح ثبت شود.

او توضیح داد که طراحی و پیاده‌سازی سامانه حسام طی یک سال و نیم گذشته و با تکیه بر اطلاعات جمع‌آوری‌شده در سامانه سیاح انجام شده است. به این ترتیب، اطلاعات حساب‌هایی که کاربران در حسام مشاهده می‌کنند، از پایگاه داده سامانه سیاح استخراج می‌شود.

شهروندان برای مشاهده و تعیین تکلیف حساب‌های بانکی خود می‌توانند به نشانی hesam.cis.cbi.ir مراجعه کنند. به گفته مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، ورود و احراز هویت در این سامانه از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند انجام می‌شود و سازمان فناوری اطلاعات نیز در فراهم‌کردن زیرساخت‌های مربوط همکاری داشته است.

کاربران برای استفاده از خدمات حسام باید سطح احراز هویت خود را به سطح سه ارتقا دهند و احراز هویت دومرحله‌ای را فعال کنند. برای فعال‌سازی این قابلیت، افراد باید پس از ورود به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، به بخش تنظیمات مراجعه کنند و احراز هویت دومرحله‌ای را فعال کنند. در این روش، علاوه بر کد پیامکی، یک رمز ثابت نیز برای ورود به حساب کاربری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی مراحل استفاده از سامانه حسام را تشریح کرد و گفت کاربران پس از ورود، ابتدا باید فهرست حساب‌های بانکی ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنند.

• در نخستین مرحله، اگر حسابی در فهرست نمایش داده شود که متعلق به کاربر نیست، او می‌تواند این موضوع را در سامانه اعلام کند تا بررسی‌های لازم انجام شود.
• در مرحله بعد، حساب‌هایی که دارای تعهد یا محدودیت برای بسته‌شدن هستند، باید مشخص شوند. برای نمونه، اگر حسابی به دلیل دریافت تسهیلات، ضمانت وام یا وجود مسدودی قابل‌بستن نباشد، کاربر می‌تواند دلیل ضرورت نگهداری آن را در سامانه ثبت کند.
• پس از آن، نوبت به انتخاب حساب‌هایی می‌رسد که افراد برای فعالیت‌های مالی روزانه به آن‌ها نیاز دارند. این حساب‌ها معمولاً دارای گردش مالی مستمر هستند و مشتری به‌صورت مداوم از آن‌ها استفاده می‌کند.
• در مرحله بعد، کاربران می‌توانند حساب‌هایی را مشخص کنند که دیگر به آن‌ها احتیاج ندارند و قصد بستنشان را دارند.

به گفته بیات، فهرست حساب‌های بانکی در تمام مراحل در دسترس کاربران قرار دارد و آن‌ها می‌توانند براساس اطلاعات نمایش‌داده‌شده، درباره نگهداری یا بستن هر حساب تصمیم بگیرند.

بیات در بخش دیگری توضیح داد که موافقت بانک با درخواست بستن حساب، لزوما به معنای تکمیل تمام مراحل نیست. فرایند زمانی به پایان می‌رسد که اطلاعات حساب در سامانه سیاح، به‌عنوان پایگاه اطلاعات حساب‌های بانکی بانک مرکزی، به‌روزرسانی شده باشد.

بانک‌ها موظف‌اند پس از انجام اقدامات مربوط به بستن حساب، وضعیت آن را در سامانه سیاح نیز اصلاح کنند. در غیر این صورت، ممکن است حسابی که بانک با بستن آن موافقت کرده است، همچنان در فهرست حساب‌های فعال مشتری نمایش داده شود.

هم‌چنین اطلاعات حساب باید با نام بانک جدید در سامانه نمایش داده شود و دیگر دلیلی ندارد که فرد هم‌چنان به‌عنوان مشتری بانک قبلی شناخته شود. بیات افزود ممکن است در جریان ادغام، حساب فرد به بانک جدید منتقل شده و شماره حساب تازه‌ای نیز برای او ایجاد شده باشد. در چنین شرایطی، شخص از آن پس مشتری بانک جدید محسوب می‌شود و اطلاعات بانکی او باید مطابق این تغییر نمایش داده شود.

بااین‌حال، اگر حساب همچنان با نام بانک قبلی در سامانه دیده شود، اطلاعات آن نیازمند بررسی و اصلاح خواهد بود.

بیات درباره انتقال موجودی حساب‌هایی که برای بسته‌شدن معرفی شده‌اند، توضیح داد که مهلت ۱۰ روزه بانک‌ها تمام مراحل رسیدگی به درخواست را شامل می‌شود. بنابراین، بانک‌ها باید انتقال موجودی حساب‌های مازاد به حساب پایه را نیز در همین بازه زمانی انجام دهند.

اگر حسابی موجودی داشته باشد، بانک ابتدا باید مبلغ موجود در آن را به حساب پایه معرفی‌شده از سوی مشتری منتقل کند. تا زمانی که انتقال موجودی انجام نشده باشد، امکان تکمیل فرایند بستن حساب وجود ندارد.

مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی تاکید کرد که هدف اصلی راه‌اندازی سامانه حسام، حذف نیاز به مراجعه حضوری مشتریان برای بستن حساب‌های مازاد است.

بیات در پاسخ به پرسشی درباره نقش سامانه حسام در مبارزه با پولشویی گفت استفاده از حساب‌های بانکی متعدد یکی از روش‌هایی است که در برخی فعالیت‌های پولشویی به کار گرفته می‌شود. از این‌ رو، کنترل تعداد حساب‌ها و ساماندهی وضعیت آن‌ها می‌تواند به اجرای موثرتر برنامه‌های بانک مرکزی برای مقابله با پولشویی کمک کند.

او هم‌چنین به پدیده حساب‌های اجاره‌ای اشاره کرد و گفت سوءاستفاده از افرادی که آگاهی کافی از الزامات قانونی و مسئولیت‌های افتتاح حساب ندارند، یکی از مشکلات فعلی نظام بانکی است.

به گفته بیات، افزایش آگاهی شهروندان درباره حساب‌های ثبت‌شده به نام آن‌ها و فراهم‌شدن امکان تعیین تکلیف این حساب‌ها می‌تواند احتمال گرفتارشدن افراد در چنین سوءاستفاده‌هایی را کاهش دهد.

بیات درباره تاثیر اجرای این طرح بر امنیت سایبری نیز توضیح داد که باید میان امنیت کاربران و امنیت سامانه‌ها و زیرساخت‌های بانکی تفاوت قائل شد.

او گفت شاید نتوان ارتباط مستقیمی میان ساماندهی حساب‌ها و امنیت سایبری زیرساخت‌های بانکی تعریف کرد، اما این اقدام می‌تواند امنیت کاربران را در فضای سایبری افزایش دهد. به زعم او، ساماندهی حساب‌ها به‌طور مشخص می‌تواند به افزایش امنیت کاربران کمک کند.

همچنین کاهش حساب‌های غیرضروری و منظم‌ترشدن اطلاعات بانکی، شرایط بهتری برای اجرای برنامه‌های مرتبط با امنیت و مدیریت سامانه‌ها در اختیار بخش‌های مسئول قرار می‌دهد.