گرمایش زمین نوع تازه‌ای از زمین‌لغزش‌های فاجعه‌بار را آشکار کرد
زمین‌لغزشی عظیم در شمال کانادا، دانشمندان را با پدیده‌ای ناشناخته روبه‌رو کرده است: جابه‌جایی ناگهانی حجم بزرگی از خاک که با وجود حرکت، همچنان منجمد باقی مانده بود. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که آتش‌سوزی‌های جنگلی و افزایش دما می‌توانند حتی چند دهه بعد، زمینه‌ساز چنین زمین‌لغزش‌های ویرانگری شوند.
به‌گزارش ساینس‌نیوز، در سال ۲۰۱۸، حدود ۱۸ میلیون مترمکعب خاک و سنگ، معادل حجم هفت هرم بزرگ جیزه، در قلمروهای شمال غربی کانادا به حرکت درآمد و مسیر رودخانه‌ی ردستون را مسدود کرد. نکته‌ی عجیب این بود که زمین‌لغزش در منطقه‌ای با خاک منجمد دائمی یا «پرمافراست» رخ داد؛ زمینی که دست‌کم دو سال متوالی در حالت انجماد باقی می‌ماند.
پژوهشگران با بررسی این رویداد و زمین‌لغزش مشابهی در سال ۲۰۱۷، نوع تازه‌ای از زمین‌لغزش را شناسایی کردند که «زمین‌لغزش ناشی از جداشدن خاک منجمد دائمی» نام گرفته است. برخلاف زمین‌لغزش‌های معمول در مناطق سردسیر که اغلب با ذوب‌شدن سطح خاک و حرکت تدریجی گل‌ولای همراه‌اند، در پدیده‌ی جدید بلوک‌های عظیم خاکِ همچنان منجمد می‌توانند صدها متر جابه‌جا شوند.
بررسی‌های میدانی نشان داد که هر دو زمین‌لغزش از عمق حدود ۲۰ متری و در مرز پایینی لایه‌ی منجمد آغاز شده‌اند. تصاویر ماهواره‌ای نیز نشان می‌داد زمین در این مناطق از دهه‌ها قبل، سالانه چند متر حرکت می‌کرده است.
پژوهشگران برای شناسایی علت، دمای خاک مناطق جنگلی سالم و بخش‌هایی را که حدود ۲۵ سال پیش در آتش‌سوزی سوخته بودند، اندازه‌گیری و داده‌ها را با شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای تحلیل کردند.
نتایج نشان داد که آتش‌سوزی جنگلی و گرمای شدید تابستان می‌توانند خاک منجمد را سست کنند و باعث ایجاد شکاف در آن شوند. آب از طریق این شکاف‌ها به عمق زمین نفوذ می‌کند و به‌تدریج لایه‌ی منجمد را از پایین ذوب می‌کند. در نهایت، جداشدن لایه‌ی یخ‌زده از زمین زیرین می‌تواند زمین‌لغزشی ناگهانی و عظیم ایجاد کند.
جوزف یانگ، پژوهشگر اصلی مطالعه، می‌گوید بیش از ۱۵۰ زمین‌لغزش دیگر در منطقه شناسایی شده‌اند که احتمالاً سازوکار مشابهی داشته‌اند. این پدیده به‌ویژه در مناطقی با لایه‌های نسبتاً نازک و گرم خاک منجمد، در صورت وقوع گرمایش سریع، محتمل است.
به‌گفته‌ی پژوهشگران، ذوب‌شدن خاک‌های منجمد در مناطق سردسیر جهان می‌تواند پیامدهایی فراتر از فرونشست تدریجی زمین داشته باشد و به جابه‌جایی ناگهانی توده‌های عظیم خاک منجر شود.
پژوهش در ژورنال Geophysical Research Letters منتشر شده است.
