روند خروج ۱۰ هزار دانش‌آموخته دانشگاه علوم پزشکی تهران
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران از این موضوع خبر داد که بیش از ۱۰ هزار نفر از فارغ‌التحصیلان این دانشگاه در سال‌های مختلف به کشورهای خارجی مهاجرت کرده‌اند. وی بیان کرد که به‌طور عمده این افراد در زمینه‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی تحصیل نموده و کشورهای ایالات متحده و کشورهای غربی اروپا را به‌عنوان مقصد اصلی انتخاب کرده‌اند.
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران اعلام کرد که مهاجرت بیش از ۱۰ هزار نفر از این دانشگاه به کشورهای دیگر در سال‌های مختلف صورت گرفته و بیشتر این فارغ‌التحصیلان در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی تحصیل کرده‌اند که کشورهای آمریکا و اروپا محل اصلی هجرت آنان است.
سید منصور گتمیری در ادامه سخنانش، بر گستردگی جمعیت فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تأکید کرد و افزود: با توجه به تاریخچه این دانشگاه و پس از ۹۳ سال فعالیت رسمی، تعداد زیادی فارغ‌التحصیل در رشته‌های مختلف تربیت شده‌اند. برآوردها نشان می‌دهند که شمار فارغ‌التحصیلان این دانشگاه از ۱۵۰ هزار نفر فراتر رفته، اما به دلیل گذشت زمان طولانی و عدم دسترسی به اطلاعات برخی فارغ‌التحصیلان قدیمی، همه آنها در سیستم‌های ارتباطی دفتر ثبت نشده‌اند.
وی بیان کرد که در حال حاضر، دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان بیش از ۶۰ تا ۶۵ هزار رکورد از دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران را در اختیار دارد و این امکان را فراهم می‌آورد که با این افراد ارتباط برقرار شود. این ارتباط از طریق دفاتر مستقر در دانشکده‌های مختلف، دفاتر استانی، شعبه بین‌المللی دانشگاه در بوداپست مجارستان و همچنین کانون‌های فارغ‌التحصیلان با توجه به سال فارغ‌التحصیلی پیگیری می‌شود.
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد روند مهاجرت فارغ‌التحصیلان توضیح داد: در سال‌های اخیر، این روند مهاجرت همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد که تمایل به ماندن در کشور برای برخی از این افراد کاهش یافته است؛ مگر اینکه تدابیر مؤثری برای این مسئله اتخاذ شود تا شرایط ماندن در کشور جذاب‌تر گردد.
گتمیری با اشاره به اینکه معمولاً مهاجرت فارغ‌التحصیلان پس از اتمام دوره‌های تحصیلی بیشتر مشهود است، توضیح داد: مهاجرت در سنین پایین و پیش از ورود به دانشگاه به دلایل گوناگون چالش‌های بیشتری به همراه دارد؛ اما بعد از فارغ‌التحصیلی از مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری، برخی از دانش‌آموختگان، به ویژه در حوزه‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، به دنبال ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه‌ای در خارج از کشور هستند.
وی افزود: در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، مسیر مهاجرت در بعضی رشته‌ها ممکن است هموارتر باشد و فارغ‌التحصیلان می‌توانند با ارائه و ترجمه مدارک تحصیلی خود، برای ادامه تحصیل در خارج از کشور اقدام کنند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بر روی این نکته تأکید کرد که در سال‌های اخیر، رشته‌های پرستاری نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌های مهم برای مهاجرت به شمار می‌روند؛ چرا که پذیرش مدارک و زمینه‌های فعالیت حرفه‌ای برای فارغ‌التحصیلان این رشته در کشورهای مقصد به مراتب آسان‌تر از رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی است.
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد تغییرات روند مهاجرت در سال‌های اخیر تصریح کرد: اگرچه علاقه به مهاجرت همچنان وجود دارد، اما به‌نظر می‌رسد به نسبت برخی سال‌های گذشته، میزان مهاجرت کاهش یافته است؛ اما این کاهش به معنای بیشتر شدن جذابیت ماندن در کشور نیست و ممکن است ناشی از سخت‌گیری بیشتر کشورهای مقصد در قبال پذیرش نیروی کار متخصص باشد.
وی با تأکید بر هزینه‌های صرف شده برای تربیت نیروی انسانی متخصص در کشور اظهار داشت: برای آموزش دانشجویان و تربیت فارغ‌التحصیلان در رشته‌های مختلف، حتی در مقاطع کارشناسی، هزینه‌های قابل توجهی به لحاظ مالی و اقتصادی صرف خواهد شد. با این حال، بخشی از این نیروهای آموزش‌دیده بعد از فارغ‌التحصیلی به کشورهای دیگر منتقل می‌شوند و کشورهای مقصد از توانایی‌های آنان بهره‌مند می‌شوند.
گتمیری ادامه داد: برخی از فارغ‌التحصیلان ممکن است هزینه‌های تعهدات خود به دولت را پرداخت کرده و با این حال تصمیم به مهاجرت بگیرند. برخی دیگر نیز پس از خدمت به کشور، آن را ترک می‌کنند. بنابراین، صرفاً تربیت نیروی متخصص برای نگهداری این سرمایه انسانی در داخل کشور کافی نیست و باید برنامه ریزی صورت گیرد تا انگیزه‌های ماندن و بازگشت دانش‌آموختگان تقویت شود.
وی خاطرنشان کرد که شرایط زندگی و فرصت‌های علمی و حرفه‌ای در تصمیم دانش‌آموختگان برای ماندن یا مهاجرت تأثیرگذار است و هر چه شرایط رفاهی و امکاناتی که فرد بعد از مهاجرت به آن دسترسی پیدا می‌کند مناسب‌تر باشد، احتمال ماندن او در کشور مقصد نیز بیشتر می‌شود. در مقابل، هر چه بیشتر به تقویت انگیزه‌ها و جذابیت‌های داخل کشور بپردازیم، زمینه بازگشت دانش‌آموختگان پس از پایان دوره‌های تحصیلی و تخصصی نیز بیشتر مهیا خواهد شد.
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران به امکان ادامه تحصیل در بسیاری از رشته‌های تخصصی و فوق‌تخصصی در کشور اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، فرصت‌های مناسبی برای گذراندن این دوره‌ها در ایران وجود دارد؛ با این حال، افرادی که برای تکمیل دوره‌های آموزشی خود به خارج از کشور می‌روند، ممکن است با توجه به شرایط و فرصت‌های موجود در آن کشور، تصمیم به ماندن بگیرند. لذا لازم است تلاش‌هایی صورت گیرد تا جذابیت‌های علمی، حرفه‌ای و رفاهی در داخل کشور افزایش یابد تا امکان بازگشت این افراد پررنگ‌تر شود.
گتمیری درخصوص ویژگی‌های فارغ‌التحصیلانی که بیشتر در معرض مهاجرت قرار دارند، گفت: معمولاً دانشجویانی که در رده‌های برتر قرار دارند یا توانمندی‌های علمی خود را با پژوهش، انتشار مقاله و فعالیت‌های علمی نمایان کرده‌اند، سوابق علمی بهتری برای ارائه دارند و می‌توانند از این سوابق برای پذیرش در دانشگاه‌های معتبر استفاده کنند.
وی افزود: دانشگاه‌های معتبر دنیا به سوابق علمی و پژوهشی متقاضیان توجه ویژه‌ای دارند و دانشجویانی که مستندات بیشتری از توانمندی‌های علمی خود ارائه نمایند، احتمال بیشتری برای جلب توجه این دانشگاه‌ها دارند. در چنین موقعیت‌هایی، فرصت‌های علمی و پژوهشی کشور مقصد می‌تواند در تصمیم فرد برای ادامه تحصیل و حتی ماندن در آن کشور تأثیرگذار باشد.
رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران به تفاوت انگیزه‌های کشورهای مختلف برای جذب نیروهای متخصص اشاره کرد و گفت: برخی از کشورهای منطقه ممکن است با ارائه پیشنهادات مالی جذاب، تعدادی از نیروهای متخصص ایرانی را جذب کنند؛ اما دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی معتبر در سطح بین‌المللی، علاوه بر شرایط مالی، از طریق فراهم کردن فرصت‌های علمی و پژوهشی و امکانات حرفه‌ای، به جذب افراد توانمند توجه دارند و گاهی همین فرصت‌ها در تصمیم‌گیری آنان برای ماندن در کشور مقصد نقش کلیدی ایفا می‌کند.
وی در پاسخ به سؤالی درباره تعداد دقیق فارغ‌التحصیلان مهاجرت کرده دانشگاه علوم پزشکی تهران توضیح داد: آمار رسمی در خصوص مهاجرت نیروی متخصص در دست نهادهای مربوطه، از جمله وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و سازمان نظام پرستاری است و دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان دانشگاه آمار دقیق و موثق در این راستا ندارد.
گتمیری با اشاره به برآورد اولیه از دسترسی بیش از ۱۰ هزار نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاه طی سال‌های مختلف به خارج از کشور گفت: در میان رشته‌های تحصیلی، پزشکی در زمره نخستین رشته‌هایی قرار دارد که با مهاجرت دانش‌آموختگان مرتبط است و به دنبال آن، رشته‌هایی مانند دندانپزشکی، داروسازی و سایر رشته‌ها هستند. اما این رقم برآوردی است و برای ارائه آمار دقیق نیاز به بررسی اطلاعات مراجع رسمی است.
وی به حضور برخی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه در مراکز علمی و حرفه‌ای کشورهای دیگر نیز اشاره کرد و اضافه کرد: اگرچه مهاجرت وسیع فارغ‌التحصیلان را نمی‌توان به‌عنوان یک رویداد مثبت تلقی کرد، اما بعضی از این افراد در سطح علمی بسیار برجسته‌ای فعالیت می‌کنند و می‌توانند مایه افتخار برای دانشگاه و کشور باشند. به همین دلیل، حفظ ارتباط با این افراد و تسهیل رفت و آمد علمی و حرفه‌ای آنان به کشور می‌تواند به استفاده از توانمندی‌های علمی و تخصصی آنها کمک کند.
