هر روز نزدیک به ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان در کشور اتفاق می‌افتد
پوکی استخوان در ۳۰ درصد از افراد بالای ۵۰ سال مشاهده می‌شود؛
دکتر باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، با اشاره به وقوع روزانه حدود ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان در کشور، به خصوص در سنین بالای ۵۰ سال، نسبت به افزایش شیوع این بیماری هشدار داد.
دکتر لاریجانی در کنفرانس خبری «هفته سلامت استخوان» که امروز (۲۵ مهر) برگزار شد، اعلام کرد: به دلیل روند پیری جمعیت، پوکی استخوان به یک مشکل قابل توجه در حوزه بهداشت تبدیل شده است. از این رو، آگاهی‌رسانی درباره پوکی استخوان، روش‌های پیشگیری و اهمیت تشخیص و درمان به موقع این بیماری از ضروریات است.
او با اشاره به فعالیت نهادهای بین‌المللی در حوزه پوکی استخوان، تصریح کرد: ایران در این زمینه نقش بارزی دارد. به عنوان مثال، کشور ما عضو هیات‌امنای بنیاد بین‌المللی پوکی استخوان (IOF) است. یافته‌های تحقیقات انجام شده در این پژوهشگاه نشان می‌دهد که تقریبا ۳۰ درصد از جمعیت بالای ۵۰ سال کشور به پوکی استخوان مبتلا بوده و حدود ۵۰ درصد نیز با کاهش تراکم استخوان مواجه هستند. به عبارت دیگر، تنها دو نفر از هر ۱۰ فرد بالای ۵۰ سال دارای تراکم استخوان مناسب هستند.
او همچنین توضیح داد که سن عاملی کلیدی در بروز پوکی استخوان است و بر اساس توصیه‌های سلامت استخوان، حتی افرادی که فاقد علائم و مشکلات مشخصی هستند، باید در حدود ۶۵ سالگی وضعیت سلامت استخوان خود را مورد بررسی قرار دهند. نتایج تحقیقات پژوهشگاه غدد و متابولیسم بر نگرانی در مورد وضعیت زنان بالای ۶۵ سال تاکید دارد؛ زیرا بخش عمده‌ای از این گروه سنی دچار پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوان هستند.
لاریجانی در خصوص وضعیت زنان توضیح داد: آمار و ارقام نشان می‌دهد که حدود ۶۲ درصد زنان بالای ۶۵ سال به پوکی استخوان مبتلا هستند و میزان کاهش تراکم استخوان در این گروه ۳۳ درصد است و تنها پنج درصد از این زنان از تراکم استخوان طبیعی برخوردارند.
او با اشاره به وضعیت استخوان‌های مردان بالای ۶۵ سال گفت: به طور کلی، وضعیت مردان در این سن بهتر است؛ زیرا تقریباً ۲۰ درصد از این گروه سنی در شرایط سلامت استخوان مناسبی قرار دارند. به طور معمول، مردان دیرتر از زنان با مشکلات استخوان مواجه می‌شوند.
او متذکر شد که کاهش تراکم و پوکی استخوان مهم هستند و ممکن است عواقب جدی به همراه داشته باشند.
لاریجانی با تاکید بر اینکه پوکی استخوان یک بیماری خاموش است، بیان کرد: این بیماری ممکن است تا زمان وقوع شکستگی علامتی نداشته باشد؛ به همین خاطر احتمال دارد فرد از وضعیت استخوان‌های خود بی‌خبر باشد، در حالی که یک ضربه کوچک، تماس با سطح زمین یا سقوط از پله‌ای کوتاه می‌تواند منجر به شکستگی شود.
این پزشک افزود: مشکلات ناشی از شکستگی‌ها می‌توانند عواقب جدی در رابطه با پوکی استخوان داشته باشند. حدود ۲۰ درصد بیماران سالخورده‌ای که دچار شکستگی لگن و ران می‌شوند، جان خود را در بیمارستان‌ها از دست می‌دهند و بسیاری از افرادی که زنده می‌مانند، وابسته به دیگران شده و قادر به بازگشت به زندگی عادی و انجام فعالیت‌های روزمره نیستند.
او خاطرنشان کرد: روزانه حدود ۴۰۰ شکستگی استخوان در کشور اتفاق می‌افتد و آمار نشان می‌دهد که تعداد شکستگی‌های جدید سالانه به حدود ۱۵۰ هزار مورد می‌رسد.
رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران بیان کرد: شکستگی‌ها همچنین بار اقتصادی بر دوش دارند؛ زیرا فردی که قبل از شکستگی مستقل بوده و در امور روزانه و شغلی خود فعال بوده، ممکن است پس از آن به کمک دیگران نیاز پیدا کند، حتی برای انجام فعالیت‌های ساده‌ای مانند رفتن به سرویس بهداشتی.
وی در خصوص افزایش احتمال شکستگی مجدد گفت: در پی بروز اولین شکستگی، احتمال شکستگی‌های بعدی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و ممکن است دو تا سه برابر شود. به این ترتیب، پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران در همکاری با وزارت بهداشت، پیگیری وضعیت بیماران را آغاز کرده است تا افرادی که با شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، پس از درمان نیز تحت مراقبت قرار گیرند تا از بروز شکستگی‌های جدید در آنها جلوگیری شود.
او ادامه داد: این برنامه در حال حاضر در چند دانشگاه علوم‌پزشکی و برخی بیمارستان‌های تهران به اجرا درآمده است. بیمارانی که به دلیل شکستگی تحت درمان قرار می‌گیرند، آموزش‌های لازم را دریافت کرده و وضعیت آنها به صورت مستمر توسط پرستاران پیگیری می‌شود.
رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران در رابطه با آگاهی عمومی از پوکی استخوان گفت: بسیاری از افرادی که در معرض خطر شکستگی هستند، از وضعیت استخوان‌های خود بی‌خبرند. تحقیقات نشان می‌دهد که تقریباً ۸۰ درصد افراد مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود مطلع نیستند و به عبارت دیگر، هشت نفر از هر ۱۰ مورد مبتلا بالای ۵۰ سال از وضعیت خود اطلاعی ندارند.
او همچنین در مورد نقش رسانه‌ها در ارتقاء سواد سلامت گفت: رسانه‌ها باید توجه عمومی را به سلامت استخوان، پیشگیری از تشدید پوکی استخوان و رعایت مراقبت‌های لازم جلب کنند.
در مورد روند درمان پوکی استخوان، او توضیح داد: تقریبا از هر هزار نفر مبتلا به این بیماری، تنها ۸۰ نفر درمان خود را آغاز می‌کنند و در میان کسانی که درمان را شروع می‌کنند، قطع ناگهانی درمان یک مشکل جدی است؛ به طوری که تقریباً نیمی از افراد بالای ۵۰ سال که درمان را شروع می‌کنند، پس از مدتی آن را متوقف می‌کنند. این مشکل مختص ایران نیست و در دیگر کشورها نیز مشاهده می‌شود.
لاریجانی در مورد پیشرفت روش‌های تشخیص پوکی استخوان گفت: در حال حاضر، مجموعه‌ای از روش‌های محاسباتی و ابزارهای تشخیصی در کشور و دنیا در حال توسعه است که به کمک آنها می‌توان خطر ابتلا به پوکی استخوان را بر اساس اطلاعات فرد ارزیابی کرد. برخی از این روش‌ها به دستگاه نیاز دارند و برخی دیگر قابل انجام بدون تجهیزات هستند.
رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه تجهیزات تشخیص پوکی استخوان در حقیقت عمدتا در شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها متمرکز شده است، خاطرنشان ساخت: توزیع دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان در کشور به صورت منطقی نیست. در نتیجه، در صورتی که تجهیزات جدید وارد شوند، توزیع باید مبتنی بر نیاز مناطق و با برنامه‌ریزی دقیق‌تر انجام گیرد.
او در ادامه به سطح آگاهی عمومی از پوکی استخوان توجه کرد و گفت: آگاهی عمومی در مورد این بیماری در سطح متوسط تا ضعیف قرار دارد و یکی از مشکلات، انتشار اطلاعات نا صحیح در مورد روش‌های پیشگیری و درمان پوکی استخوان است؛ همچنین برخی باورهای نادرست در رابطه با مصرف کلسیم، مانند اینکه مصرف آن به طور کلی باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود، صحیح نیست.
او افزود: کلسیم برای سلامت استخوان، به ویژه در سنین بالاتر، اهمیت زیادی دارد و افرادی که تمایل به استفاده از مکمل ندارند، باید این نیاز را از طریق مصرف مواد غذایی تامین کنند. شیر و ماست منابع خوبی از کلسیم هستند و هر لیوان شیر حدود ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم فراهم می‌کند.
لاریجانی در خصوص توصیه‌های غیرعلمی در زمینه جایگزینی برخی مواد غذایی به جای منابع اصلی کلسیم توضیح داد: مصرف مواد مختلف مانند عسل و سنجد می‌تواند بخشی از رژیم غذایی را تشکیل دهد، اما اینکه بتوان از این طریق به طور کامل نیاز بدن به کلسیم را تامین کرد، موضوعی است که نیاز به شواهد علمی دارد.
او در خاتمه به درمان پوکی استخوان اشاره کرد و گفت: تصور اینکه پوکی استخوان اساساً درمان‌ناپذیر است نادرست است. درمان‌های پایه شامل تأمین کلسیم و ویتامین D می‌توانند بخشی از نیازهای اساسی را برطرف کنند و همچنین برای افرادی که دچار کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان هستند، داروهای متنوعی در دسترس است.
رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران درباره دسترسی به داروهای پوکی استخوان در کشور توضیح داد: خوشبختانه، تعداد زیادی از داروهای مربوط به درمان این بیماری در داخل کشور تولید می‌شوند و دسترسی به درمان‌های لازم برای بیماران وجود دارد. هزینه این داروها نیز در مقایسه با بسیاری از داروهای دیگر چندان بالا نیست.
