رژیم غذایی نوردیک؛ رقیب الگوی مدیترانه‌ای که ممکن است به افزایش طول عمر کمک کند
رژیم مدیترانه‌ای به خاطر آثار مثبتش بر روی سلامت قلب و کاهش ریسک ابتلا به بیماری‌ها، شهرت زیادی پیدا کرده است. اما یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که رژیم غذایی نوردیک، که به عنوان «رژیم مدیترانه‌ای شمال» شناخته می‌شود، نیز می‌تواند به افزایش طول عمر کمک نماید. این الگوی تغذیه‌ای بر مصرف فراوان سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، انواع ماهی و چربی‌های سالم تمرکز دارد و در واقع از غذاهای سنتی کشورهای شمال اروپا الهام گرفته شده است.
رژیم نوردیک بیشتر در کشورهایی همانند دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ و سوئد رواج دارد و ترکیبات این رژیم به شکل خاصی با شرایط آب و هوایی سرد این نواحی سازگار است. در این رژیم، روغن کانولا به عنوان جایگزینی برای روغن زیتون به کار می‌رود و همچنین جو دوسر و چاودار نقش عمده‌ای را ایفا می‌کنند؛ در ضمن، افزایش مصرف سیب، گلابی، انواع توت‌ها و سبزیجات ریشه‌ای نیز توصیه می‌شود.
این رژیم غذایی نوردیک به تغذیه از سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، ماهی‌های چرب و روغن‌های گیاهی سالم تأکید می‌کند.
طبق گزارش ساینس‌آلرت، گروهی از پژوهشگران دانمارکی با بررسی داده‌های سلامت بیش از ۶۴ هزار نفر میانسال و سالمند سوئدی، اثرات احتمالی رژیم نوردیک بر طول عمر را مورد مطالعه قرار دادند. آن‌ها از روش‌های آماری برای شبیه‌سازی نتایج پایبندی طولانی‌مدت به این رژیم در یک بازه زمانی ۲۴ ساله استفاده کردند.
نتایج این مطالعه نشانگر این است که پیروی از رژیم سالم نوردیک نسبت به توصیه‌های کلی تغذیه‌ای، با کاهش چهار درصدی ریسک مرگ مربوط به همه‌ی علل مرتبط است. این کاهش در مقایسه با سناریوی بدون مداخله تغذیه‌ای به شش درصد افزایش می‌یابد.
رژیم نوردیک ممکن است طی ۲۴ سال، خطر مرگ ناشی از همه‌ی علت‌ها را چهار تا شش درصد کاهش دهد.
با این حال، این پژوهش کارآزمایی بالینی مستقیمی نبوده و نتایج آن بر اساس مدل‌سازی آماری به‌دست آمده است؛ به همین دلیل نمی‌توان با قاطعیت اظهار کرد که رژیم نوردیک به‌طور مستقیم موجب افزایش طول عمر می‌شود.
تحقیقات دیگری در سوئد، بر روی افراد مبتلا به پیش‌دیابت و دیابت نوع دو نشان داده‌اند که این الگوی غذایی می‌تواند به بهبود کنترل قند خون، کاهش وزن و کاهش چربی کبد کمک کند. در این مطالعه، شرکت‌کنندگان نان سفید و پاستا را با فرنی و نان چاودار عوض کردند و به‌جای کره، روغن کانولا مصرف کردند و همچنین مصرف سیب، انواع توت، کلم و ماهی‌های چرب مانند سالمون را افزایش دادند.
اولف ریسروس، پژوهشگر دانشگاه اوپسالا، بیان کرده است که در طی یک سال، میزان چربی کبد افراد مبتلا به دیابت حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و کنترل قند خون آن‌ها بهبود یافته است. همچنین بیماری کبد چرب در بیش از نیمی از این افراد به مرحله بهبودی رسیده است. با این حال، پژوهش جدید دانمارکی نتوانست کاهش مشخصی در خطر عوارض جدی مرتبط با بیماری‌های کبدی را نشان دهد.
برای بهره‌برداری از اصول رژیم نوردیک، نیازی به تهیه تمام مواد غذایی خاص کشورهای شمال اروپا نیست. با انجام چند تغییر جزئی، می‌توان الگوی تغذیه‌ای روزانه را به این رژیم نزدیک کرد:
- به‌جای نان سفید، بیشتر از نان سبوس‌دار و غلات کامل همچون جو دوسر استفاده نمایید.
- مصرف سبزیجات، میوه‌های تازه و حبوبات را افزایش دهید.
- ماهی، به ویژه انواع چرب مانند سالمون و ساردین را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
- به‌جای کره و چربی‌های اشباع، از روغن‌های گیاهی غیراشباع مانند کانولا یا زیتون بهره‌برداری کنید.
- مصرف گوشت قرمز و غذاهای بسیار فرآوری‌شده را محدود نمایید.
- تا حد امکان از محصولات تازه، فصلی و محلی بهره‌مند شوید.
مایکل فریدن، پژوهشگر دانشگاه آرهوس دانمارک و نویسنده اصلی این مطالعه، بر این اعتقاد است که رژیم‌های سنتی شمال اروپا به‌واسطه وجود فیبر، چربی‌های غیراشباع و انواع توت‌ها می‌توانند برای سلامت مفید واقع شوند.
هرچند که رژیم نوردیک و مدیترانه‌ای از نظر مواد اولیه تفاوت‌هایی دارند، اما اصول مشترک زیادی نیز دارند. نتایج اخیر حاکی از آن است که افزایش مصرف غذاهای گیاهی، غلات کامل و چربی‌های سالم به همراه کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، می‌تواند روشی موثر در بهبود سلامت باشد. با این وجود، هنوز نیاز به تحقیقات بیشتری برای تأیید اثر مستقیم رژیم نوردیک بر طول عمر است.
این تحقیق در ژورنال The American Journal of Clinical Nutrition منتشر شده است.
