آیا ثبت رسمی کارت‌های اضطراری پمپ بنزین‌ها واقعا می‌تواند جلوی قاچاق بنزین را بگیرد؟
به نقل از همشهری و تقریباً ۴۰ درصد از سوخت‌گیری‌ها از طریق کارت‌های اضطراری در جایگاه‌ها انجام می‌شود و با راه‌اندازی طرح شناسایی این نوع کارت‌ها، قصد بر این است که این مشکل اطلاعاتی برطرف شود و در نتیجه، امکان سوءاستفاده از بنزین یارانه‌ای دشوارتر خواهد شد.
کارت آزاد زیر ذره‌بین
در روند جدید، درخواست‌دهندگان برای استفاده از کارت اضطراری باید با کارت بانکی خود هویت خود را تأیید کنند و در این فرآیند، تراکنش‌های مربوط به سوخت‌گیری قابل نسبت دادن به مصرف‌کننده خواهند بود. به این ترتیب، کارت اضطراری به‌گونه‌ای طراحی شده که هنوز بتواند نیازهای رانندگان را که قادر به استفاده از کارت سوخت شخصی نیستند، تأمین کند، اما دیگر مانند قبل عاری از ردیابی نخواهد بود. اهمیت این تغییر به‌ویژه در این است که کارت‌های آزاد به‌دلیل دسترسی آسان در جایگاه‌ها، مسبب برداشت سوخت بدون نیاز به کارت اختصاصی خودرو می‌شدند. در این شرایط، رصد الگوهای مصرف غیرمعمول و تکراری و تشخیص اینکه آیا سوخت دریافتی به مصرف واقعی رسیده یا از شبکه رسمی توزیع خارج شده است، نیاز به اطلاعات موثق‌تری دارد. این موضوع به‌ویژه در استان‌های مرزی مهم است؛ مناطقی که تفاوت قیمت سوخت با کشورهای همسایه به‌راحتی می‌تواند باعث افزایش قاچاق شود. هر چه میزان برداشت سوخت بدون شناسایی مصرف‌کننده بیشتر باشد، نظارت بر بخشی از تقاضا دشوارتر خواهد بود. شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها می‌تواند این مسیر را به محدودیت بکشد و به شناسایی الگوهای مشکوک یاری رساند.
اصلاحی در چارچوب قانون
شناسایی سوخت‌گیری‌ها، مطابق با الزامات برنامه هفتم پیشرفت و برنامه جامع تأمین و تخصیص حامل‌های انرژی شبکه حمل‌ونقل صورت می‌گیرد. همچنین قانون بودجه سال ۱۴۰۳ وزارت نفت را ملزم کرده که سازوکاری فراهم سازد تا حداقل ۹۵ درصد خودروهای بنزین‌سوز و گازسوز از کارت سوخت ویژه خودروها بهره‌مند شوند. به این ترتیب، این طرح نه‌فقط تغییری در نحوه دریافت بنزین مطرح می‌کند، بلکه یک گام به سمت جمع‌آوری اطلاعات دقیق‌تر به حساب می‌آید. این داده‌ها می‌توانند در شناسایی برداشت‌های غیرمعمول و ساماندهی تقاضا برای گروه‌هایی همچون سکوی‌های اینترنتی و خودروهای امدادی مورد استفاده قرار گیرند.
الزامات موفقیت طرح ضدقاچاق
افرادی که به طرح جدید کارت اضطراری ایراد می‌گیرند، عمدتاً بر زمان‌بر بودن فرآیند احراز هویت متقاضی سوخت تاکید دارند؛ واضح است که این احراز هویت نباید به پروسه‌ای زمان‌بر تبدیل شود و در زمان‌های پرتردد، موجب افزایش صف‌های انتظار در جایگاه‌ها گردد. دسترسی پایدار به سیستم، ارائه اطلاعات واضح و پیش‌بینی راه‌حل‌های جایگزین در صورت بروز اختلال، از جمله الزامات است که باید به‌طور همزمان با اجرای طرح مورد بررسی قرار گیرد. در نهایت، کارت اضطراری باید ابزاری برای خدمت‌رسانی به مصرف‌کننده واقعی باقی بماند و از تبدیل به مسیر کم‌نظارت برای برداشت سوخت جلوگیری کند. اگر شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها به کاهش تخلف، افزایش شفافیت و بهبود خدمات جایگاه‌ها منجر شود، این اصلاح می‌تواند هم به نفع مردم باشد و هم به حفظ منابع عمومی کمک کند و البته موجب افزایش عزم ذینفعان قاچاق سوخت در تخریب طرح خواهد شد.
منافع کارت آزاد زیر سؤال می‌رود؟
در مورد منافع مالی بعضی جایگاه‌ها از عرضه و مدیریت سوخت با کارت آزاد، به‌ویژه در مناطق مرزی، نظرات متفاوتی وجود دارد. با این حال، بدون تحقیقات و بازرسی‌های مالی نمی‌توان قضاوت دقیقی در مورد میزان این منافع یا تعمیم آن به تمامی جایگاه‌ها ارائه کرد. چیزی که واضح است، وجود یک خلأ نظارتی در فرایند قبلی بوده که امکان بررسی دقیق و بهینه شیوه استفاده از کارت‌های اضطراری را محدود می‌کرد. با اجرایی شدن این طرح جدید، امکان پایش بهتر تراکنش‌ها فراهم می‌شود و فضای استفاده غیرمجاز کاهش می‌یابد. طبیعی است هر تغییری که امکان برداشت سوخت بدون شناسایی مصرف‌کننده را محدود کند، ممکن است با انتقاداتی مواجه شود. اما نسبت دادن اعتراضات به قاچاقچیان یا ذینفعان احتمالی، بدون مدارک معتبر، نمی‌تواند به‌عنوان مبنای قضاوت مورد استفاده قرار گیرد.
17302
