اخطار درخصوص بازار اتومبیل پس از تحریم‌ها / صدرایی: احتمال بروز «افزایش قیمت بدون معامله» وجود دارد / احتیاط چینی‌ها، کاهش عرضه را به همراه دارد
طی روزهای اخیر بازار خودرو دوباره تحت تأثیر چندین عامل اقتصادی و سیاسی قرار گرفته است؛ از نوسان نرخ ارز و بالا رفتن قیمت خودروها تا تحریم‌های جدید آمریکا علیه شرکت‌های فعال در صنعت خودرو. در چنین فضایی، نگرانی اصلی فعالان این بازار تنها به افزایش قیمت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه این سؤال وجود دارد که آیا بازار خودرو در ماه‌های آینده با افت بیشتر تقاضا و تشدید رکود معاملات روبرو خواهد شد یا خیر.
بابک صدرایی، کارشناس بازار خودرو، در مصاحبه با خبرآنلاین به شرایط کنونی بازار اشاره کرد و گفت: عبور قیمت برخی خودروها از حد مشخصی، زنگ خطر جدی برای این بازار است و به وضوح بیانگر آن است که ممکن است بازار خودرو در آینده با کاهش تقاضا روبه‌رو شود.
او افزود: افزایش قیمت خودرو ممکن است در مرحله اول برخی خریداران را که از افزایش بیشتر قیمت‌ها نگران‌اند، به سمت بازار جذب کند. به عبارت دیگر، زمانی که خریدار احساس کند که قیمت‌ها همچنان رو به افزایش است، ممکن است تلاش کند تا خرید خود را جلو بیندازد تا از زیان بیشتر جلوگیری کند. اما این امر نمی‌تواند به معنای رونق پایدار بازار تلقی شود.
صدرایی ادامه داد: وقتی قیمت‌ها به سطحی برسد که بخش وسیعی از جامعه قادر به خرید خودرو نباشد، نتیجه طبیعی آن کاهش تقاضا خواهد بود. در این مرحله، ممکن است بازار به رکود عمیق‌تری وارد شده و نوعی انجماد در معاملات شکل گیرد.
این کارشناس بازار خودرو در رابطه با طرح‌هایی نظیر منع درج قیمت خودرو در پلتفرم‌های آنلاین، گفت: تجربه این موضوع قبلاً وجود دارد. در یک برهه زمانی اعلام شد که پلتفرم‌ها نباید قیمت‌گذاری خودرو انجام دهند، اما در نهایت این محدودیت نتوانست روند بازار را تغییر دهد.
وی تأکید کرد: بازار مسیر خود را پیدا می‌کند و حذف قیمت از یک پلتفرم نمی‌تواند واقعیت قیمت‌ها را نادیده بگیرد. قیمت خودرو به عوامل اقتصادی متعددی از جمله عرضه، تقاضا، نرخ ارز، هزینه تولید و شرایط کلی اقتصادی وابسته است و برای سامان‌دهی به بازار باید به این عوامل توجه شود.
صدرایی همچنین درباره تأثیر تحریم‌های جدید آمریکا بر صنعت خودرو اظهار داشت: به نظر می‌رسد این تحریم‌ها بیشتر بر بخش‌هایی از صنعت خودرو متمرکز شده‌اند که تا کنون توانسته‌اند از محدودیت‌ها عبور کنند، هنوز تحریم نشده‌اند یا به نحوی قادر به حفظ وضعیت تأمین خود بوده‌اند.
وی افزود: یکی از جنبه‌هایی که ممکن است با فشار بیشتری مواجه شود، گلوگاه‌های لجستیکی و تأمین مواد اولیه است. صنعت خودرو تنها به تولیدکنندگان محدود نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای از قطعه‌سازان، تأمین‌کنندگان مواد اولیه، شرکت‌های حمل‌ونقل و مجموعه‌های خدماتی در این صنعت فعالیت می‌کنند.
به گفته صدرایی، فشار بر این بخش‌ها می‌تواند تأثیرات خود را در نهایت بر تولید خودرو نمایان کند. اگر دسترسی به مواد اولیه، قطعات یا خدمات لازم برای تولید دشوارتر شود، طبیعی است که توان تولید نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
وی ادامه داد: چنانچه شرایط کنونی تداوم پیدا کند، کاهش تولید و عرضه خودرو در ماه‌های آتی محتمل است. این موضوع از آن جهت نگرانی دارد که بازار خودرو در حال حاضر نیز با چالش‌های مربوط به قدرت خرید مواجه است و همزمان افزایش هزینه‌ها و نرخ ارز می‌تواند فشار مضاعفی به بازار وارد کند.
صدرایی درباره ارتباط نرخ ارز و قیمت خودرو نیز بیان کرد: قیمت ارز در نهایت بر قیمت خودرو تأثیر می‌گذارد، اما این تأثیر لزوماً به‌طور همزمان و یکسان بروز نمی‌یابد.
وی توضیح داد: ممکن است نرخ ارز افزایش یابد، اما تأثیر آن با تأخیر در بازار خودرو دیده شود. از سوی دیگر، ممکن است در مقاطعی قیمت خودرو سریع‌تر از نرخ ارز افزایش یابد. بنابراین نمی‌توان یک رابطه ثابت بین نرخ ارز و قیمت خودرو برای تمامی دوره‌ها تعریف کرد.
این کارشناس بازار خودرو افزود: در یک دوره ممکن است نرخ ارز افزایش یابد ولی اثرش بر قیمت خودرو با تأخیر بروز یابد. در دوره‌ای دیگر ممکن است خودرو زودتر از ارز افزایش یابد و حتی شرایطی پیش بیاید که خودرو با نرخی متفاوت از نرخ روز ارز در بازار معامله شود.
وی تأکید کرد: میزان عرضه و تقاضا، شرایط سیاسی و اقتصادی، و همچنین فضای روانی بازار همگی در تعیین این فاصله تأثیرگذار هستند. بنابراین نرخ ارز یکی از عوامل اصلی مؤثر بر بازار خودرو است، اما تنها فاکتور تعیین‌کننده محسوب نمی‌شود.
صدرایی درباره احتمال افزایش بیشتر قیمت خودرو تا پایان پاییز نیز گفت: اگر وضعیت کنونی از نظر تحریم، نرخ ارز و وضعیت عرضه ادامه یابد، انتظار ثبات قیمت‌ها را ندارم و با روند افزایشی قیمت‌ها مواجه خواهیم شد.
همچنین وی تأکید کرد که افزایش قیمت به معنای افزایش معاملات نیست و ممکن است بازار در وضعیت‌ای قرار گیرد که قیمت‌ها افزایش یابد اما تعداد معاملات کاهش یابد.
صدرایی درباره این وضعیت گفت: ممکن است در ماه‌های آینده با پدیده «گرانی بدون معامله» مواجه شویم. این یعنی قیمت‌های اعلامی خودرو افزایش یابد، اما تعداد خریداران واقعی کاهش یابد و معاملات در بازار کمتر انجام شود.
به گفته وی، کاهش قدرت خرید مردم در سال‌های اخیر موجب شده است که بازار خودرو مدت‌ها در شرایط رکودی باقی بماند. در چنین شرایطی، هر افزایش قیمت جدید به معنای کاهش تعداد بیشتری از خریداران بالقوه خواهد بود.
وی همچنین افزود: با این حال، این به معنای این نیست که هیچ خریدار در بازار وجود ندارد. هنوز افرادی هستند که اقدام به خرید و فروش خودرو می‌کنند و حتی با قیمت‌های جدید وارد معامله می‌شوند، اما نکته این است که سهم این خریداران نسبت به گذشته کاهش یافته است.
صدرایی ادامه داد: هر وقت سیگنالی افزایشی در بازار شکل می‌گیرد، بخشی از تقاضا فعال می‌شود. افرادی که گمان می‌کنند قیمت‌ها ممکن است باز هم بالا برود، برای خرید اقدام می‌کنند. اما این رفتار نمی‌تواند همیشگی باشد، چون قدرت خرید خانوارها محدود است.
وی تأکید کرد: اگر قیمت خودرو به افزایش خود ادامه دهد، بخشی از متقاضیان عملاً از بازار خارج خواهند شد. بنابراین ممکن است در کنار افزایش قیمت، حجم معاملات کاهش پیدا کند و بازار به رکود عمیق‌تری وارد شود.
این کارشناس بازار خودرو همچنین درباره نقش چین در تحولات جدید صنعت خودرو گفت: بخش قابل توجهی از قطعات و مواد موردنیاز صنعت خودرو از چین تأمین می‌شود و رفتار شرکت‌ها و مجموعه‌های چینی در این شرایط اهمیت بالایی دارد.
وی افزود: اینکه شرکت‌های چینی چه تصمیم‌هایی اتخاذ کنند، به نوع شرکت، سازمان و تصمیمات آنها بستگی دارد، اما به نظر می‌رسد آنها در این شرایط با احتیاط بیشتری عمل خواهند کرد.
صدرایی تصریح کرد: وقتی یک طرف خارجی در همکاری با ایران محتاط‌تر شود، ممکن است محدودیت‌هایی در تأمین قطعات یا انجام همکاری‌های تجاری به وجود آید. اگر این مسئله به‌طور گسترده‌تری اتفاق بیفتد، می‌تواند به کاهش تولید منجر شود.
او ادامه داد: کاهش عرضه در بازار خودرو در نهایت بر قیمت‌ها تأثیر خواهد گذاشت. هنگامی که عرضه کاهش یابد و تقاضا همچنان ادامه داشته باشد، حتی اگر به دلیل کاهش قدرت خرید ضعیف باشد، قیمت‌های بازار ممکن است تحت فشار قرار گیرند.
صدرایی به همین نکته اشاره کرد و گفت: تقاضا و عرضه باید به‌طور توأمان مورد بررسی قرار گیرند. اگر عرضه کاهش یابد، حتی در بازاری که قدرت خرید پایین آمده است، امکان افزایش قیمت وجود دارد؛ به‌ویژه اگر انتظارات تورمی و نگرانی از افزایش قیمت‌ها نیز در بازار فعال باشد.
وی تأکید کرد: در شرایط کنونی نمی‌توان تنها یک عامل را به‌عنوان تعیین‌کننده آینده بازار خودرو معرفی کرد. نرخ ارز، تحریم، میزان تولید و عرضه، رفتار شرکت‌های چینی، قدرت خرید مردم و فضای روانی بازار همه کنار یکدیگر عمل می‌کنند.
به گفته صدرایی، نتیجه این وضعیت می‌تواند به بازاری منتهی شود که قیمت‌ها به افزایش خود ادامه دهند، اما تعداد معاملات کاهش یابد. به این ترتیب، فاصله بین قیمت‌های اعلامی و توان واقعی خرید مردم بیشتر خواهد شد.
او در خاتمه گفت: اگر وضعیت کنونی ادامه پیدا کند، بازار خودرو می‌تواند همزمان با افزایش قیمت، با رکود عمیق‌تری مواجه شود؛ بنابراین نکته اصلی فقط این نیست که قیمت خودرو به چه میزان افزایش می‌یابد، بلکه باید دید که در این قیمت‌ها چه میزان معامله واقعی در بازار صورت خواهد گرفت.
۲۲۳۲۲۴
