نرخ تورم شهریور در ۳۱ استان؛ از ۷۴.۶ تا ۱۱۴.۳ درصد/ ایلام در صدر جدول قرار گرفت

اقتصاد۲۴- نرخ تورم در شهریورماه ۱۴۰۵ برای تمامی استان‌های کشور به‌طور کلی افزایش داشته است، ولی شدت این افزایش برای هر استان به‌طور قابل‌توجهی متفاوت بوده است. در حالی که تورم نقطه‌ای برای کل کشور به عدد ۸۹.۸ درصد رسید، استان ایلام با نرخ ۱۱۴.۳ درصد در صدر این جدول قرار گرفت و در مقابل، تهران با ۷۴.۶ درصد کمترین نرخ را به ثبت رساند. این اختلاف به میزان ۳۹.۷ واحد درصد نشان‌دهنده‌ی این است که خانواده‌ها در مناطق مختلف کشور، افزایش قیمت‌ها را با شدت یکسانی حس نکرده‌اند.

این تفاوت به‌تنهایی به نرخ تورم نقطه‌ای محدود نیست. بر اساس آمار سالانه، ایلام با ۹۱.۴ درصد بالاترین نرخ را داراست، در حالی که تهران با نرخ سالانه ۶۱.۱ درصد در پایین‌ترین سطح قرار دارد؛ اختلافی که به بیش از ۳۰ واحد درصد می‌رسد. در ماه جاری نیز هرمزگان با ۶.۷ درصد بیشترین نرخ تورم ماهانه را به ثبت رسانده و خراسان جنوبی با ۱.۸ درصد، در انتهای این جدول قرار گرفته است.

این جزئیات پیش‌رو، حکایت از این دارد که الگوی افزایش قیمت‌ها در بین استان‌ها یکسان نیست. در برخی مناطق، فشار اصلی ناشی از افزایش قیمت‌های غذایی است، در حالی که در استان‌های دیگر، کالاها و خدمات غیرخوراکی تاثیر بیشتری داشته‌اند. در تعدادی از استان‌ها نیز هر دو دسته به‌طور همزمان با افزایش قیمت مواجه شده‌اند. لذا، نقشه‌ی تورم در ایران صرفاً یک رتبه‌بندی ساده از استان‌های گران‌تر و ارزان‌تر نیست؛ بلکه هر استان با نوع خاصی از فشار تورمی روبه‌رو است.

ایلام در جایگاه نخست نرخ تورم؛ تهران در انتهای جدول

ایلام در شهریورماه بالاترین نرخ تورم نقطه‌ای کشور را ثبت کرد، به‌طوری که قیمت متوسط کالاها و خدمات در این استان ۱۱۴.۳ درصد نسبت به شهریور سال گذشته افزایش یافته است. پس از ایلام، استان‌هایی مانند هرمزگان با ۱۱۳.۸ درصد، کردستان با ۱۰۸.۳ درصد، گلستان با ۱۰۷.۸ درصد و آذربایجان غربی با ۱۰۷.۷ درصد در مقام‌های بعدی قرار دارند.

از سوی دیگر، تهران با نرخ تورم نقطه‌ای ۷۴.۶ درصد، کمترین رقم را به نمایش گذاشته است. البرز با ۸۲.۹ درصد، سیستان و بلوچستان با ۸۳.۸ درصد، اصفهان با ۸۳.۹ درصد و سمنان با ۸۵ درصد نیز در زمره استان‌هایی قرار دارند که نرخ تورم نقطه‌ای آن‌ها پایین‌تر از میانگین کشور بوده است.

فاصله میان ایلام و تهران نزدیک به ۴۰ واحد درصد است. چنین تفاوتی نشان‌دهنده این است که نرخ ۸۹.۸ درصدی کل کشور، تنها یک میانگین است و در پشت آن، مجموعه‌ای از تجربیات بسیار متفاوت نهفته است.

در زمینه تورم سالانه نیز، شکاف به همان اندازه محسوس است. ایلام با ۹۱.۴ درصد بالاترین نرخ و پس از آن کردستان با ۹۰.۳ درصد و لرستان با ۸۹.۳ درصد در رده‌های بالا قرار دارند. در مقابل، تهران با ۶۱.۱ درصد در پایین‌ترین سطح این رده‌بندی قرار گرفته است.

قرارگیری ایلام، کردستان و لرستان در صدر جدول تورم سالانه حاکی از این است که فشار قیمت‌ها در این مناطق تنها ناشی از یک شوک مقطعی در شهریور نیست و این مشکلات در ماه‌های گذشته نیز به‌تدریج شکل گرفته‌اند.

هرمزگان؛ جایی که همه‌چیز با هم افزایش قیمت داشته است

هرمزگان یکی از خاص‌ترین استان‌های موجود در جدول شهریور است. این استان با ثبت نرخ تورم ماهانه ۶.۷ درصد، بالاترین میزان را دارد و در عین حال، تورم نقطه‌ای آن به ۱۱۳.۸ درصد رسیده است.

آنچه وضعیت هرمزگان را متمایز می‌کند، هم‌زمانی فشار در دو بخش اصلی سبد مصرفی است. خوراکی‌ها، نوشیدنی‌ها و دخانیات در این استان تنها در ماه شهریور ۴.۸ درصد افزایش یافته‌اند و تورم نقطه‌ای آن‌ها به ۱۴۹.۸ درصد رسیده است که بالاترین نرخ مربوط به خوراکی‌ها در بین تمام استان‌ها به شمار می‌رود.

در زمینه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز شرایط مشابهی برقرار است. در این بخش، تورم ماهانه به ۸.۲ درصد و تورم نقطه‌ای به ۹۳.۳ درصد رسیده است.

بدین ترتیب، افزایش نرخ تورم در هرمزگان از یک منبع خاص نیست. هم قیمت مواد غذایی افزایش یافته و هم هزینه کالاها و خدمات غیرخوراکی. این ترکیب باعث شده تا هرمزگان در هر دو بخش، هم در تورم ماهانه و هم در تورم نقطه‌ای در بالاترین رتبه‌ها قرار گیرد.

پس از هرمزگان، گلستان با نرخ تورم ماهانه ۶.۱ درصد، آذربایجان شرقی با ۵.۸ درصد و البرز با ۵.۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همچنین، قم و قزوین هر یک با ثبت تورم ماهانه ۵.۳ درصدی در این جدول گنجانده شده‌اند.

خوراکی‌ها در تمام استان‌ها به یک درد مشترک بدل شده‌اند

بخش خوراکی‌ها یکی از بارزترین نقاط مشترک میان استان‌های کشور به حساب می‌آید. حتی مناطقی که نرخ کل تورم کمتری دارند، در حوزه خوراکی‌ها با افزایش قیمت‌های شدیدی مواجه‌اند.

هرمزگان با تورم نقطه‌ای ۱۴۹.۸ درصد در حوزه خوراکی‌ها در راس قرار دارد. پس از آن، ایلام با ۱۴۰.۴ درصد، لرستان با ۱۳۸.۷ درصد، آذربایجان غربی با ۱۳۸.۵ درصد و کرمان با ۱۳۴.۵ درصد رده‌های بعدی را دنبال می‌کنند.

در انتهای جدول، سیستان و بلوچستان با ۱۰۴ درصد کمترین نرخ تورم نقطه‌ای خوراکی را تجربه کرده است. خراسان جنوبی با ۱۰۶.۹ درصد و قم با ۱۰۹.۴ درصد نیز در رده‌های بعدی قرار دارند.

در واقع، حتی در پایین‌ترین جدول نیز متوسط قیمت‌های خوراکی‌ها نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر یا بیشتر شده است.

در زمینه تورم سالانه خوراکی‌ها، لرستان با ۱۲۱.۲ درصد بالاترین نرخ را دارد. پس از آن، خراسان شمالی با ۱۱۹.۵ درصد، آذربایجان غربی با ۱۱۹ درصد، کردستان با ۱۱۸.۹ درصد و ایلام با ۱۱۷.۹ درصد در مقام‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

این ارقام نشان می‌دهند که فشار موجود در قیمت‌های خوراکی نه تنها شدید بوده، بلکه در بسیاری از استان‌ها ماندگار است.

تهران با وجود کمترین تورم، اما سفره خانوار ارزان‌تر نشده است

تهران در میان استان‌ها کمترین نرخ تورم نقطه‌ای کل را ثبت کرده است. نرخ تورم نقطه‌ای این استان ۷۴.۶ درصد و نرخ سالانه آن ۶۱.۱ درصد بوده است.

اما جزئیات سبد مصرفی تصویر کاملاً متفاوتی را به نمایش می‌گذارد. نرخ تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها در تهران ۱۱۹.۳ درصد بوده است. به این معنا که حتی در استانی که به‌عنوان کم‌تربن نرخ تورم کل شناسایی شده، متوسط قیمت خوراکی‌ها در مقایسه با شهریور سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته است.

عامل اصلی کمتر بودن نرخ تورم کل در تهران را باید در بخش کالاهای غیرخوراکی و خدمات جست‌وجو کرد. نرخ تورم نقطه‌ای این بخش در تهران ۵۶.۸ درصد و نرخ سالانه آن ۴۴.۹ درصد بوده است؛ اعدادی که با بسیاری از استان‌ها قابل مقایسه نیستند.

بنابراین، فاصله میان نرخ تورم خوراکی و غیرخوراکی در تهران به حدود ۶۲.۵ واحد درصد می‌رسد.

این اختلاف نشان‌دهنده این است که استفاده از نرخ کل تورم بدون توجه به اجزای آن، می‌تواند بخشی از فشار واقعی بر هزینه‌های خانوار را پنهان کند. خانواده‌ای که سهم بیشتری از درآمد خود را صرف مواد غذایی می‌کند، ممکن است افزایش قیمتی بسیار بیشتر از عدد ۷۴.۶ درصدی شاخص کل را احساس کند.

حرکت موتور تازه تورم از سمت کالاهای غیرخوراکی

داده‌های مربوط به شهریور حاکی از آن است که در بسیاری از استان‌ها، کالاهای غیرخوراکی و خدمات موتور اصلی افزایش قیمت در این ماه بوده‌اند.

در کل کشور، متوسط نرخ تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۵.۷ درصد بوده، اما در چند استان دارای نرخ‌های بسیار بالاتری ثبت شده است. هرمزگان با ۸.۲ درصد در صدر قرار دارد و پس از آن، آذربایجان شرقی با ۸ درصد، گلستان با ۷.۹ درصد، قم با ۷.۶ درصد و البرز با ۷.۱ درصد در رده‌های بعدی قرار دارند.

در همین حال، نرخ تورم ماهانه خوراکی‌ها در بسیاری از این استان‌ها پایین‌تر بوده است.

این تفاوت نشان‌دهنده این است که شتاب تازگی تورم شهریور، بیش از آنکه ناشی از مواد غذایی باشد به سمت سایر هزینه‌های خانوار پیش رفته است؛ روندی مشابه آنچه در سطح کل کشور مشاهده می‌شود.

در بخش تورم نقطه‌ای کالاهای غیرخوراکی و خدمات، گلستان با ۹۵.۶ درصد در صدر قرار دارد. ایلام و هرمزگان با هر کدام ۹۳.۳ درصد، آذربایجان غربی با ۸۹.۸ درصد و کردستان با ۸۹.۴ درصد در رده‌های بعدی قرار دارند.

این گروه از مناطق با نوعی تورم فراگیرتر مواجه هستند؛ به این معنا که نه‌تنها خوراکی‌ها، بلکه بخش وسیعی از مصارف غیرخوراکی نیز با سرعتی بالا در حال افزایش قیمت هستند.

خراسان جنوبی؛ تنها استانی که قیمت خوراکی‌ها کاهش یافته است

خراسان جنوبی پایین‌ترین نرخ تورم ماهانه کل را در شهریورماه به ثبت رسانده است. شاخص قیمت در این استان تنها ۱.۸ درصد نسبت به مرداد افزایش یافته است.

نکته جالب این است که نرخ تورم ماهانه خوراکی‌ها در این منطقه منفی ۰.۳ درصد بوده است. این به آن معناست که متوسط قیمت خوراکی‌ها در ماه شهریور نسبت به مرداد کمی کاهش یافته است.

با این حال، قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات در این استان همانند ۳.۷ درصد افزایش یافته است. بنابراین، کاهش جزئی در قیمت خوراکی‌ها نتوانسته است بر شاخص کل تاثیر بگذارد.

خراسان جنوبی نمونه بارزی از این حقیقت است که نرخ تورم کل نتیجه ترکیب رفتارهای مختلف در گروه‌های سبد مصرفی است. حتی اگر قیمت یک بخش کاهش یابد، چنانچه با افزایش قیمت در سایر بخش‌ها همراه شود، لزوماً به کاهش سطح عمومی قیمت‌ها منجر نخواهد شد.

نرخ تورم نقطه‌ای کل این استان ۸۵.۵ درصد و نرخ سالانه آن ۷۴.۹ درصد بوده است؛ ارقامی که نشان می‌دهند پایین بودن نرخ تورم ماهانه در شهریور، به معنای فشاری کم در بازه زمانی طولانی‌تر نیست.

غرب کشور در نیمه بالای جدول نرخ تورم

بررسی رتبه بندی استان‌ها الگوی جغرافیایی قابل توجهی را نشان می‌دهد. چند استان غربی کشور در میان بالاترین نرخ‌های تورم قرار دارند.

ایلام با نرخ بالاترین تورم نقطه‌ای و سالانه در صدر می‌باشد. کردستان نیز با ۱۰۸.۳ درصد تورم نقطه‌ای و ۹۰.۳ درصد تورم سالانه در بالاترین رده‌ها قرار دارد. لرستان با ۱۰۷.۴ درصد تورم نقطه‌ای و ۸۹.۳ درصد تورم سالانه و کرمانشاه با ۱۰۰.۶ درصد و ۸۵.۳ درصد، در سطوح بالای این رده‌بندی به شمار می‌روند. همچنین، آذربایجان غربی با ۱۰۷.۷ درصد تورم نقطه‌ای در رده‌های بالای جداول قرار دارد.

در مقابل، تهران، البرز، اصفهان، گیلان و قم در بخش‌های پایین‌تر جدول نرخ تورم سالانه قرار گرفته‌اند.

با این حال، نمی‌توان با استناد به داده‌های یک ماهه نتیجه‌گیری کرد که یک منطقه جغرافیایی به طور ساختاری نرخ‌های تورم بالاتری نسبت به منطقه‌ای دیگر دارد. برای چنین نگاهی، باید به تحلیل روندهایی در افق چندماه یا چند ساله پرداخته شود.

داده‌های مربوط به شهریور به‌روشنی حکایت از توزیع نابرابر فشار تورمی در بین استان‌ها دارند.

۳۱ استان، ۳۱ تجربه متفاوت از گرانی

تورم ۸۹.۸ درصدی شهریور به عنوان یک میانگین ملی مطرح است، اما در پس این عدد ۳۱ تجربه متفاوت نهفته است.

در یک سو، خانوارهای ساکن ایلام با درگیری در تورم نقطه‌ای بالای ۱۱۴ درصد مواجه‌اند و در سوی دیگر، تهران عدد ۷۴.۶ درصدی را ثبت کرده است. در هرمزگان، هم خوراکی‌ها و هم کالاهای غیرخوراکی با سرعت بالایی افزایش قیمت یافته‌اند. در تهران، فشار بر روی خوراکی‌ها بسیار بالا است ولی رشد کالاهای غیرخوراکی و خدمات به مراتب کمتر از بسیاری از مناطق است. در خراسان جنوبی، حتی قیمت خوراکی‌ها در مقیاس ماهانه کاهش یافته، ولی سایر هزینه‌ها همچنان در حال افزایش هستند.