کاهش تراز آب خزر: چالشی فراتر از مرزهای سیاسی
دبیر هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران با یادآوری افت سطح آب دریای خزر و مجموعهای از ریسکها و تهدیدهای زیستمحیطی، تصریح کرد: مسائل مربوط به خزر در چارچوب مرزهای سیاسی محصور نمیمانند و برای صیانت از این پهنه آبی، به همافزایی، پاسخگویی و هماهنگی همه کشورهای ساحلی نیاز است.
آرمان خورسند روز چهارشنبه در مراسم افتتاحیه هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر، ضمن خوشامدگویی به نمایندگان کشورهای ساحلی این دریا از جمله جمهوری آذربایجان، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان، عنوان کرد: برای جمهوری اسلامی ایران مایه سربلندی و خرسندی است که امروز در تهران، شاهد برگزاری هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران در سطح عالیرتبه هستیم.
وی در ادامه گفت: دریای خزر برای دولتهای ساحلی تنها یک پهنه آبی مشترک محسوب نمیشود؛ بلکه پیوندی عمیق با تاریخ، فرهنگ، اقتصاد، امنیت و شیوه زندگی میلیونها نفر در این جغرافیاست و ردپای آن را میتوان در همسانیهای فرهنگی و سنتهای مردمان منطقه مشاهده کرد.
دبیر هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران با تأکید بر پیوستگی سرنوشتها خاطرنشان ساخت: سرنوشت زیستمحیطی این دریا، سرنوشت مشترک همه ماست و هیچ یک از کشورهای ساحلی نمیتوانند نسبت به تحولات آن، بهویژه موضوع مهم کاهش سطح آب دریای خزر، بیتوجه یا منفعل بمانند.
خورسند همچنین با اشاره به نزدیک شدن به بیستوچهارمین سال تصویب کنوانسیون تهران اظهار کرد: این کنوانسیون حاصل نوعی همگرایی و فهم مشترک میان کشورهای ساحلی است؛ یعنی اینکه حفاظت از محیط زیست دریای خزر بدون همکاری، گفتوگو، مسئولیتپذیری و اقدامات هماهنگ میان همه بازیگران منطقه امکانپذیر نیست.
وی در ادامه افزود: امروز با طیفی گسترده از مسائل چالشزا و بههمپیوسته روبهرو هستیم؛ از جمله دگرگونیهای اقلیمی، آلودگیهای برخاسته از فعالیتهای نفت و گاز، اثرات حملونقل دریایی، ورود آلایندهها از حوزههای آبریز، افت تنوع زیستی، فشار بر ذخایر آبزیان و همچنین تشدید تهدیدها علیه زیستبومهای ساحلی و تالابی. به باور وی، این دشواریها مرز سیاسی نمیشناسند و از آنجا که طبیعت یکپارچه است، رفع آنها نیز نمیتواند صرفاً رویکردی داخلی و ملی داشته باشد.
ضرورت جدیتر کردن همکاری کشورهای ساحلی
خورسند هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران را بستری برای تقویت همکاریهای موجود دانست و ادامه داد: این نشست فرصتی ارزشمند است تا همکاریهای فعلی را ارتقا دهیم، روند اجرای پروتکلهای کنوانسیون تهران را شتاب ببخشیم و در برابر چالشهای تازه، راهکارهای کاربردی و مشترک را ارائه کنیم.
وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران بر این اعتقاد است که همکاری زیستمحیطی در دریای خزر فقط یک الزام نیست، بلکه میتواند به عنوان ظرفیتی برای تقویت اعتماد، افزایش گفتوگو و گسترش همکاریهای منطقهای عمل کند.
رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیط زیست نیز در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روند همکاری میان کشورهای ساحلی دریای خزر خاطرنشان کرد: کشورهای ساحلی طی سالهای گذشته همواره مانع از حضور نیروهای بیگانه در این محدوده شدهاند و کوشیدهاند این پهنه مهم آبی، همچنان برای ساکنان منطقه—بهعنوان دریایی از صلح و دوستی—حفظ شود.
وی ابراز امیدواری کرد: دستاوردهای این اجلاس تنها در حد تعهدات سیاسی باقی نماند و به اقداماتی مشخص، قابل سنجش و قابل پیگیری منتهی شود.
خزر، سپردهای برای نسلهای فردا
خورسند در تأکید بر نگاه بلندمدت به حفاظت از دریای خزر گفت: دریای خزر میراث مشترک ما و امانتی برای نسلهای آینده است. وظیفه ما محدود به نگهداری از وضعیت کنونی این دریاست؛ بلکه باید به گونهای برنامهریزی شود که نسلهای بعد نیز بتوانند از منابع، تنوع زیستی و ظرفیتهای اقتصادی این دریا بهرهمند شوند.
وی افزود: لازم است این نشست را فرصتی برای عمیقتر کردن همکاریها، تقویت اعتماد و تبدیل اراده سیاسی مشترک به اقدامات واقعی و اجرایی بدانیم و امیدواریم هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران بتواند به عنوان گامی مؤثر در مسیر حفاظت پایدار از محیط زیست دریای خزر و تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی، اثرگذار باشد.
یادآوری جانباختگان حملات در آغاز سال تحصیلی
دبیر هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران در بخش دیگری از اظهاراتش و با توجه به همزمانی اجلاس با اول مهرماه و آغاز سال تحصیلی در ایران گفت: امروز اول مهر، روز گشایش مدارس، دانشگاهها و مراکز علمی کشور است؛ اما امسال، در پی تجاوز و حملات دشمن، تعدادی از معلمان، استادان، دانشجویان و دانشآموزان ایرانی در کلاسها حضور ندارند.
وی ادامه داد: به یاد جانباختگان این حملات، از جمله ۱۶۸ دانشآموز مظلوم میناب و معلمان آنها و همچنین بیش از ۳۱۱ دانشآموزی که امسال، با غم و اندوه پدران و مادران خود، راهی مدرسه نشدند، یاد و فاتحهای قرائت میکنیم.
اتکا بر همافزایی منطقهای برای صیانت از خزر
خورسند با اشاره به پیشینه همکاری کشورهای ساحلی دریای خزر بیان کرد: کشورهای ساحلی طی سالیان گذشته همواره اجازه ندادهاند نیروهای بیگانه در این محدوده حضور پیدا کنند و همت کردهاند این پهنه ارزشمند آبی همچنان برای مردم منطقه، دریای صلح و دوستی باقی بماند.
وی هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران را فرصتی برای تقویت همکاریهای موجود دانست و گفت: این نشست میتواند نقطهای جدی برای ارتقای سطح همکاریها باشد تا اجرای پروتکلهای کنوانسیون تهران سریعتر دنبال شود و در مواجهه با چالشهای جدید، راهکارهای عملی و مشترک ارائه گردد.
دبیر هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران اضافه کرد: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که تعامل و همکاری زیستمحیطی در دریای خزر، نه فقط یک نیاز فوری، بلکه بستری برای تقویت اعتماد، گسترش گفتوگو و توسعه همکاریهای منطقهای است.
وی با اشاره به نزدیک شدن به بیستوچهارمین سال تصویب کنوانسیون تهران خاطرنشان کرد: این سند حاصل یک فهم مشترک و مهم میان کشورهای ساحلی است؛ اینکه حفاظت از محیط زیست دریای خزر به همکاری، گفتوگو، مسئولیتپذیری و انجام هماهنگ اقدامات از سوی همه کشورهای منطقه وابسته است.
