نقد روزنامه کیهان نسبت به رویکرد دیپلماتیک ایران در قبال ایالات متحده

پس از امضای تفاهمنامهای که قرار بود مبنای مذاکرات بر اساس احترام متقابل و عدم تهدید قرار گیرد، مکرراً شاهد توهین و تهدیدهای ترامپ هستیم که با واکنش مناسبی از سوی دیپلماسی کشورمان مواجه نشده است. به همین دلیل، در ذهن طرف مقابل، ایران به عنوان کشوری به تصویر کشیده میشود که فاقد قدرت و اراده برای پاسخگویی است. این برداشت، موجب میگردد که در هر مذاکره، مطالبات دشمن بهطور فزایندهای افزایش یابد.
روزنامه کیهان اشاره کرده است: این تصور که با نشان دادن خویشتنداری قادر به بهدست آوردن بدهی اخلاقی از طرف مقابل خواهیم بود تا در موقعیتهای آینده جبران کند، در حقیقت یک افسانه در عرصه سیاست به شمار میرود. در روابط بینالمللی هیچگونه حافظه اخلاقی شکل نمیگیرد؛ آنچه حائز اهمیت است، حافظه تاریخی ناشی از هزینههاست.
آمریکا و همپیمانانش هرگز به دلیل خویشتنداری ایران در یک بحران، در بحرانهای آتی به ایران امتیازی نخواهند داد. آنها از خویشتنداریهای پیشین به عنوان معیاری برای ارزیابی آستانه تحمل ایران بهرهبرداری میکنند. این رویکرد نادرست دیپلماتیک عملاً کارآمدی بازدارندگی را به کلی دچار اختلال میسازد و موجب میشود ما همواره یک گام عقبتر از تغییرات و بحرانهای بینالمللی قرار بگیریم.
این نگرش ریشه در ترس از انزوا دارد؛ برخی بر این باورند که اگر پاسخ محکمی بدهیم، جهان ما را به باد انتقاد خواهد گرفت. اما حقیقت این است که در نظام بینالملل، کشورهایی که با قدرت و قاطعیت از منافع خود دفاع میکنند، حتی در صورت محکومیت، مورد احترام قرار میگیرند. کشورهای منزوی در واقع آن دسته از کشورهایی هستند که از قدرت دفاع از خود بیبهرهاند و به مهرهای بیاثر در معادلات جهانی بدل میشوند. اگر ما پاسخ ندهیم تا به عنوان بازیگری خوب در نظام بینالملل باقی بمانیم، در واقع به تضعیف اعتبار ملی خود دست میزنیم.
برای خروج از این شرایط، نیاز است که دیپلماسی از مراعاتهای بیحاصل پرهیز کرده و به «دیپلماسی تهاجمی» روی آورد. این بدان معنا نیست که جنگی آغاز شود، بلکه هدف، واقعی کردن هزینه اقدام تجاوزکارانه برای دشمن است. اگر طرف مقابل درک کند که هرگونه بیاحترامی دیپلماتیک با پاسخی قاطع و بیملاحظه مواجه خواهد شد، خودبهخود به سمت رعایت قواعد و اصول دیپلماتیک گرایش پیدا خواهد کرد. دیپلماسی باید به جای ایفای نقش بازیگر خوب و مطیع، به نقشی مقتدر و غیرقابل پیشبینی بدل شود، بهگونهای که حریف نتواند به خود جرات قمار کردن بر سر منافع ایران را بدهد.



