تحلیل آینده نفت و گاز از دیدگاه سازمان ملل/ رقم پیشبینی شده قیمت نفت تا سال ۲۰۲۷ چه خواهد بود
گزارش اخیر اقتصادی سازمان ملل متحد درباره تأثیرات战争 در خاورمیانه و اختلالات موجود در تنگه هرمز، همچنان نشاندهنده فشار مداوم بر بازارهای جهانی انرژی در ماهها و حتی سالهای آتی است. نموداری که در این گزارش ارائه شده و بر اساس دادههای بورس بینقارهای (ICE) و اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) تهیه گردیده، نشان میدهد که بازارهای جهانی به سرعت به برگشت قیمتهای نفت و گاز به سطح قبل از بحران خوشبین نیستند.
منبع اصلی این نمودار، گزارش «وضعیت اقتصاد جهان» از سازمان ملل (UN DESA) میباشد. این گزارش بر لزوم توجه به اختلال در حمل و نقل انرژی از تنگه هرمز تأکید کرده و میگوید که این اختلال باعث کاهش بیسابقهای در عرضه نفت و گاز در سطح جهانی شده و زنجیره تأمین انرژی تحت فشار شدید قرار دارد.
بر اساس این دیاگرام، قیمت نقدی نفت برنت پس از شروع بحران با جهش قابلتوجهی روبرو گردید و در بعضی دورهها به حدود ۱۳۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت. اگرچه پیشبینیهای بازارهای آتی حکایت از تعدیل نسبی این افزایش در ماههای آینده دارد، اما قیمتهای پیشبینیشده همچنان بهوضوح بالاتر از برآوردهای زمان قبل از بحران خواهد بود.
تحقیق بر روی منحنی قراردادهای آتی نشان میدهد که بازار نفت در سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط در سطح بالای ۹۰ دلار باقی خواهد ماند و حتی در سال ۲۰۲۷ شاهد کاهش قیمتها بصورت کند و تدریجی خواهیم بود؛ به گونهای که نفت برنت به سختی به زیر ۸۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید. این پیشبینی با نتیجه بهدستآمده از نظرسنجی اخیر رویترز که میانگین قیمت نفت برنت در سال جاری را بالای ۹۰ دلار تخمین زده، همخوانی دارد.
اما پرسش اصلی این است که چرا بازار به کاهش سریع قیمتها خوشبین نیست؟
کارشناسان بر این باورند که حتی اگر تنگه هرمز امروزه باز شود، آثار ناشی از کمبود عرضه در طول ماههای اخیر به سرعت برطرف نخواهد شد. نخستین محمولههای نفت و فرآوردههای حاصل از میادین متوقفشده خاورمیانه حداقل به چند هفته زمان نیاز دارند تا به پالایشگاههای اروپایی منتقل شوند و زمان لازم برای مشتریان آسیا حتی بیشتر خواهد بود.
در واقع، مشکل اصلی فقط بازگشایی مسیر کشتیرانی نیست؛ احیای زنجیره کامل تولید، حملونقل، پالایش و توزیع انرژی نیز به زمان نیاز دارد. بسیاری از پالایشگاهها، شرکتهای حمل و نقل و خریداران بزرگ انرژی در این مدت الگوهای تأمین خود را تغییر دادهاند و بازگشت به شرایط عادی مسلماً زمان قابل توجهی را طلب خواهد کرد.
گزارش سازمان ملل نیز نشان میدهد که بازار گاز طبیعی اروپا با وضعیت مشابهی مواجه است. نمودار قیمت قراردادهای آتی گاز طبیعی TTF هلند نشان میدهد که روند قیمتی گاز در سال جاری برخلاف انتظارات برخی عاملان بازار، کاهش قابلتوجهی نخواهد داشت و خطر بالا رفتن مجدد قیمتها نیز وجود دارد.
کارشناسان به کاهش ذخایر استراتژیک گاز در اروپا و دشواری در تأمین محمولههای جایگزین از دلایل اصلی این وضعیت میدانند. به دلیل تحت تأثیر قرار گرفتن بخشهایی از صادرات LNG خلیج فارس، کشورهای اروپایی مجبور به رقابت بیشتری برای جذب محمولههای جایگزین شدهاند که این امر خود فشار بیشتری بر قیمتها ایجاد کرده است.
از مهمترین نکات گزارش سازمان ملل میتوان به برآورد حجم نفت از دسترفته در بازار جهانی اشاره کرد. بر اساس این گزارش، بسته ماندن طولانیمدت تنگه هرمز موجب کاهش قابل توجه عرضه جهانی نفت و افت سریع ذخایر تجاری کشورهای مصرفکننده شده است. سازمان ملل هشدار میدهد که برای بازگرداندن بازار به حالت عادی، افزایش تولید به تنهایی کافی نیست و باید ذخایر مصرفشده نیز دوباره بازسازی شوند.
این موضوع چالش جدیدی را نمایان میسازد؛ ظرفیت مازاد تولید نفت در سطح جهانی محدود است. علیرغم تلاش برخی اعضای اوپک و تولیدکنندگان آمریکایی برای جبران قسمتی از کمبود عرضه، اما سرعت افزایش تولید به اندازه نیازمندیهای ناشی از کاهش عرضه نمیباشد. حتی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز اذعان میکند که افزایش تولید در بسیاری از مناطق نیاز به سرمایهگذاری و زمان دارد و نمیتواند در کوتاهمدت شکاف ایجاد شده را پر نماید.
بدین ترتیب، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که بازار جهانی نفت برای دستیابی به تعادل دوباره به یک دوره طولانی از تولید فشرده احتیاج خواهد داشت. برخی تخمینها بیانگر این است که حتی در صورت رفع تمامی محدودیتهای موجود، بازسازی ذخایر جهانی انرژی و جبران کسری عرضه ممکن است بیش از یک سال و نیم زمان ببرد.
تأثیرات این وضعیت محدود به بازار انرژی نخواهد بود. سازمان ملل هشدار داده است که افزایش قیمت نفت و گاز میتواند هزینه حملونقل، افزایش قیمت مواد اولیه و فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی را بیشتر کند. همچنین اختلال در تجارت کالاهای مرتبط با منطقه خلیج فارس نظیر کودهای شیمیایی، آلومینیوم، هلیوم و برخی مواد پتروشیمی، خطر افزایش هزینه تولید در صنایع مختلف را به همراه خواهد داشت.
بهطور کلی، ارزیابی انجامگرفته توسط سازمان ملل نشان میدهد که بازار جهانی انرژی حتی در خوشبینانهترین سناریو نیز با یک دوره طولانی بازسازی مواجه خواهد بود. این نهاد بینالمللی اذعان دارد که بازگشایی تنگه هرمز شرط لازم برای کاهش بحران است، اما به تنهایی کافی نخواهد بود؛ زیرا جبران کمبود عرضه، بازسازی ذخایر و احیای زنجیرههای انرژی فرآیندی زمانبر خواهد بود. بنابراین، قیمت نفت ۹۰ دلار در سال جاری و نفت بالای ۸۰ دلار برای سال آینده سناریویی است که بازارهای جهانی آن را محتملتر از بازگشت سریع به قیمتهای پیش از بحران میدانند.
۲۲۳۲۲۵
