چه تعداد از پرستاران پس از ناآرامیهای دیماه به دست پلیس گرفتار شدند؟
آمار مشخصی از تعداد پرستارانی که در جریان اعتراضات دیماه به دست نیروهای امنیتی دستگیر شدهاند، در دسترس نیست و این دوگانگی خود نمایانگر کمبود سازوکار شفاف برای پاسخگویی است. محمد شریفیمقدم، دبیرکل خانه پرستار، در توضیح این چالش بیان میکند: «به نظر میرسد پرستاران هیچگونه متولی مشخصی ندارند!»
در ایران، پرستاران مدتهاست که با نقض مکرر حقوق شغلی، صنفی و معیشتی خود مواجه هستند. شرایط کاری دشوار و طاقتفرسا، کمبود نیروی انسانی، دستمزدهای نامتناسب و عدم امنیت شغلی، تنها بخشی از واقعیات تلخ زندگی این قشر است. اعتراض به این وضعیت بارها با برخوردهای سختگیرانه مواجه شده و چرخهای از فشار، اعتراض و واکنش به وجود آمده است. با این حال، آنچه در اعتراضات اخیر اتفاق افتاده، به شدت نگران کننده است.
در حالی که اخبار حاکی از بازداشت پرستارانی به دلیل ارائه خدمات درمانی به مجروحان هستند، سازمان نظام پرستاری اعلام کرده است: «تا کنون گزارشی تأیید شده از دستگیری پرستاران به دلیل انجام وظایف حرفهای در بیمارستان یا خارج از آن به ما نرسیده و طبق گزارشهای دریافتی، ۱۸ پرستار احضار شدهاند که اکثر آنها به خاطر فعالیتهای خارج از حوزه سلامت بودهاند.»
پرستاران حتی در شرایط عادی با استرس و فشار روانی زیادی مواجه هستند؛ در زمان بحران، این فشار به شدت افزایش مییابد و حالا در اعتراضات دیماه این شرایط به مراتب وخیمتری تبدیل شده است. شریفیمقدم در این راستا میگوید: «آنچه میدانم این است که تعدادی از پرستاران دستگیر شدهاند، اما از آمار دقیق آن بیخبرم و تنها اطلاعاتی که دارم، از تماسهای شمار معدودی از همکاران و خانوادههای پرستاران بازداشتشده به دست آمده است.»
او با طرح این سوال به صحبتهایش ادامه میدهد: «چه کسی قرار است به وضعیت پرستارانی که در اعتراضات اخیر دستگیر شدهاند، رسیدگی کند؟» و اضافه میکند: «پرستاران احساس میکنند که عملاً هیچ نهاد مشخصی از آنها حمایت نمیکند و کسانی که باید در دفاع از حقوق آنان اقدام کنند، خود را کنار کشیدهاند. هیچ گونه پیگیری مشخصی برای وضعیت پرستاران بازداشتی انجام نشده است.»
با اینکه سازمان نظام پرستاری واکنشی رسمی نشان داده و تأکید کرده که «هیچ روایت تاییدشدهای از بازداشت بهخاطر انجام فعالیتهای حرفهای ثبت نشده»، اما نمیتوان به این ادعاها بهطور کامل اعتماد کرد و نگرانی اصلی همچنان وجود دارد: بازداشت افرادی که مطابق با حرفه و رسالت انسانی خود عمل کردهاند. شریفیمقدم در واکنش به موضعگیری نظام پرستاری میگوید: «پرستاران جز مراقبت و کمک به بیماران یا مجروحان کاری دیگری نمیتوانند انجام دهند؟!»
او همچنین به گستردگی جغرافیایی این بازداشتها اشاره میکند: «پرستارانی در شهرهای اصفهان، تهران و دیگر نقاط بازداشت شدهاند؛ یعنی علاوه بر روزهای ابتدایی، در روزهای بعد نیز بازداشتیها ادامه داشته است؛ بهعنوان مثال، هفته گذشته یک پرستار شاغل در مرکز مراقبت در منزل دستگیر شده است. از دلایل دقیق این دستگیریها بیخبرم و نظری نمیتوانم بدهم، اما تأکید میکنم بر اساس وظیفه قانونی و انسانی خود، کادر درمان باید در صورت مشاهده مصدوم، چه در بیمارستان و چه خارج از آن، به ارائه یاری و کمک بپردازند و این یک وظیفه قانونی و انسانی محسوب میشود.»
شریفیمقدم تأکید میکند: «مسئولیت پرستاران محدود به فضای بیمارستان نیست و هر ادعای دیگری با قوانین داخلی کشور در تضاد است.»
او با اشاره به «قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومان و جلوگیری از خطرات جانی مصوب سال ۱۳۹۴» یادآور میشود: «هر فردی که شخص یا افرادی را در معرض خطر جانی مشاهده کند و بتواند با اقدام فوری خود یا درخواست کمک از دیگران یا اطلاعرسانی به مراجع ذیصلاح از وقوع خطر جلوگیری کند و با وجود نیاز به کمک، از این کار امتناع کند، به حبس جنحهای تا یک سال یا جزای نقدی تا پنجاههزار ریال محکوم خواهد شد.»
بعد از گذشت یک ماه از اعتراضات دیماه، سوالات اساسی هنوز بیپاسخ ماندهاند: چه تعداد پرستار دستگیر شده و وضعیت حقوقی آنها چیست؟ آنچه در حال حاضر پیشرو است، تنها جزئیات پراکندهای است که از افراد مختلف نقل شده و دیگر هیچ!
پرستاران ایران، به ویژه در سالهای اخیر، در خط مقدم بحرانها با فعالیتی چشمگیر ظاهر شدهاند بدون اینکه از حداقل حمایتهای شغلی، روانی و قانونی برخوردار باشند. آنان همچون دیگر اقشار جامعه با بحرانهای اقتصادی و فرسودگی روانی روبرو هستند و تاسف برانگیز است که در این شرایط، بیش از هر زمان دیگری با عدم حمایتهای نهادی مواجهاند.
شریفیمقدم بر این نکته تأکید میکند: «پرستاران این کشور تحت فشارهای شدید کاری و روانی بهقدر کافی هستند و نباید آنها را در این مواقع تنها گذاشت! از وزارت بهداشت، به ویژه معاونت پرستاری به عنوان نهاد حاکمیتی برای کادر درمان و سازمان نظام پرستاری به عنوان نهاد صنفی، میخواهیم که به وظایف قانونی و صنفی خود عمل کنند و نسبت به وضعیت پرستاران بازداشتی واکنش نشان دهند، به هر نحوی که ممکن است پیگیریهای لازم انجام شود و یا حداقل تعداد و وضعیت آنان روشن گردد.»
منبع: ایلنا، زهرا معرفت
