آیا ایرانیان در مصرف برق از اروپاییها پیشی گرفتهاند؟
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشور ما در مراسم گشایش و بهرهبرداری از طرحهای وزارت نفت اظهار داشت: «ما ادعایی مبنی بر عدم مصرف نداریم، بلکه تأکید میکنیم که باید مصرف را به صورت اصولی انجام دهیم.» وی در ادامه تأکید کرد: «مصرف برق ما سه برابر بیشتر از کشورهای اروپایی است؛ اگر مقدار مصرف به یک برابر برسد، دیگر نیازی به انجام این کارها نخواهیم داشت.» این اظهارات را پزشکیان در وضعیتی بیان کرده که پیش از این نیز بارها از مصرف بالای انرژی در ایران در مقایسه با دیگر کشورها ابراز نارضایتی کرده بود. او در سال ۱۴۰۳ نیز اظهار کرده بود: «مقدار برقی که در کشور مورد استفاده قرار میدهیم، در حالت سرانه چند برابر کشورهایی نظیر انگلستان، کانادا و آلمان است.»
این ادعاها در حالی بارها تکرار شده که نگاهی کلی به آمار مصرف برق نشان میدهد که ایران تقریباً در سطح متوسط جهانی برق مصرف میکند و در زمره کشورهای با مصرف بالا قرار ندارد. تداوم این ادعاها به نظر میرسد با هدفهایی فراتر از توصیه به مدیریت مصرف مطرح میشود. بررسی اطلاعات منتشرشده توسط اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA) تا سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که ادعای مسعود پزشکیان مبنی بر مصرف چندبرابر برق ایران نسبت به اروپا با واقعیتهای آماری مطابقت ندارد. طبق این آمار، در سال ۲۰۲۲ جمعیت ایران حدود ۳.۲ تا ۳.۵ تن معادل نفت به ازای هر نفر انرژی برق مصرف کردهاند؛ رقمی که به متوسط مصرف کشورهای منطقه خاورمیانه نزدیک و کمتر از میزان مصرف بسیاری از کشورها در اروپا است.
در همین راستا، تابناک در گزارشی اعلام کرد که بانک جهانی برای سال ۲۰۲۲ مصرف برق هر ایرانی را ۳۲۶۶ کیلوگرم معادل نفت به ازای هر نفر تخمین زده است؛ در حالی که این عدد برای فرانسه ۳۱۳۸ و برای آلمان ۲۹۴۷ کیلوگرم بوده و در کشوری چون فنلاند این رقم به حدود ۵۸۶۷ کیلوگرم میرسد. در گزارشی دیگر که «فکتنامه» منتشر کرده، آمده است که مصرف کل برق اروپا هفت برابر مصرف ایران است; بهطوری که اروپا در هر سال حدود ۲۴۸۳ تراواتساعت برق مصرف میکند و این رقم برای ایران تقریباً ۳۱۶ تراواتساعت است. در مصرف سرانه برق نیز اظهارات رئیسجمهور با آمارهای موجود همخوانی ندارد؛ بهگونهای که مصرف سرانه برق هر فرد در اروپا حدود ۵۵۴۴ کیلوواتساعت و مصرف سرانه برق ایرانیان حدود ۳۵۲۹ کیلوواتساعت تخمین زده شده است. مصرف سرانه برق ایران از برخی کشورهای کمتر توسعهیافته اروپایی مانند رومانی، اوکراین یا آلبانی بیشتر است، اما در مقایسه با کشورهای ثروتمندتر اروپای غربی و شمالی به مراتب کمتر است.
بهعنوان نمونه، ایسلند که به عنوان کشوری با بیشترین سرانه مصرف برق در جهان شناخته میشود، سالانه بهصورت سرانه برای هر شهروند حدود ۵۲۵۳۶ کیلوواتساعت برق مصرف میکند؛ این عدد در نروژ ۲۲۸۰۸ و در سوئد ۱۱۹۴۳ کیلوواتساعت است. به این ترتیب، ایسلندیها نزدیک به ۱۵ برابر، نروژیها حدود ۶.۵ برابر و سوئدیها بیش از ۳ برابر ایرانیها برق مصرف میکنند و میانگین سرانه مصرف برق در اتحادیه اروپا نیز تقریباً یکونیم برابر مصرف ایران است. بنابراین، به نظر میرسد که تکرار مکرر چنین اظهاراتی از سوی پزشکیان بیشتر میتواند در راستای آمادهسازی برای ایجاد تغییرات قیمتی در بخش انرژی تفسیر شود؛ تغییراتی که در صورت وقوع ممکن است پس از شوکهای ارزی اخیر، موج جدیدی از تورم را به اقتصاد وارد کند.
۲۲۳۲۲۹
