پیشبینی جوی: پاییزی غیرمعمول و بیسابقه در ایران در ۵۷ سال اخیر/ آیا کشور به مرحله النینو خواهد رسید؟
یکی از مقامهای مسئول در سازمان هواشناسی تأکید کرده که کشور در سال جاری به فاز النینو نخواهد رفت و همچنین بهواسطه دادههای موجود، بدترین پاییز تاریخ ۵۷ ساله ایران و خاورمیانه پیشبینی میشود.
بر اساس گزارشی از تسنیم، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی در سازمان هواشناسی، در خصوص احتمال ورود کشور به فاز النینو تأکید کرد: ممکن است در سال آینده به این فاز وارد شویم، اما بهصورت قطعی میتوان گفت که امسال خبری از النینو نخواهد بود. اگرچه پیشبینیهای فصلی قطعی نیستند، اما وضعیت کنونی کشور بین شرایط خنثی و لانینا ضعیف قرار دارد.
وی افزود: دما در کشور در سال جاری نه به شکل محسوس بالا خواهد رفت و نه به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت و دلیلی برای اطمینان از وضوح کامل فیزیکی این قضیه وجود ندارد. در حالی که دوران لانینا معمولاً با بارشهای کم در فصل پاییز همراه است، فاز النینو با افزایش بارشها مشخص میشود. این پدیدهها معمولاً در یک چرخه دو تا هفت ساله تکرار میشوند و ممکن است به مدت دو یا سه سال، لانینا ادامه یابد و سپس به یک یا دو سال دوره خنثی یا النینو برسیم که بالاترین بازه مشاهده شده تاکنون، هفت سال بوده است.
وظیفه یادآور شد: پیشبینیها بر اساس شواهد و قرائن، بهویژه نظارت ماهوارهای بر دمای سطح و زیرسطح اقیانوسها و شوری آب صورت میگیرد. بر این اساس، میانگین دمای سهماهه بهعنوان شاخصی برای شناسایی النینو و لانینا تعیینکننده محسوب میشود. شدت باد در سطح اقیانوس، شیب فشار بین سواحل غربی آمریکا و شرق استرالیا، گرادیان فشار، دما و باد نیز در این محاسبات لحاظ میشود.
وظیفه تصریح کرد: در سال جاری، نوسانات فشار و دما در اقیانوس هند نیز قابل مشاهده است که با شرایط آرام اقیانوس آرام ترکیب شده است. تفاوت سال جاری با سال پیش در این است که لانینا بهطور مشابه با سال قبل ادامه دارد و سطح غربی اقیانوس آرام با وضعیت سردی روبروست، در حالی که شرق آفریقا تحت تأثیر این تغییرات قرار دارد. ترکیب این دو پدیده میتواند بدترین پیامدها را برای خاورمیانه و شرق آفریقا به همراه داشته باشد.
وی به یادآوری کرد که اوایل مهرماه در وزارت جهاد کشاورزی هشدار داد که نباید انتظار بارشهای خوبی در پاییز داشته باشیم و گفت: دادههای موجود حاکی از آن است که بدترین پاییز در تاریخ ۵۷ ساله این منطقه قابل پیشبینی است. در این فصل، با دماهایی بالاتر از حد نرمال روبرو خواهیم بود و این دو عامل موجب تشدید خشکسالی خواهد شد.
وظیفه به بررسی وضعیت سدها و جریان آب رودخانهها پرداخت و اشاره کرد که کشور هماکنون با خشکسالی بسیار شدیدی مواجه است. این موضوع به تأمین آب شرب کلانشهرهایی نظیر تهران، تبریز و مشهد آسیب وارد کرده و بسیاری از سدها با کمآبی مواجه شدهاند. همچنین، رودخانههای دائمی نیز تحت تأثیر قرار گرفته و این شرایط بیشک در کشاورزی، امنیت غذایی و دامداری تأثیرگذار خواهد بود.
در خصوص پیشبینی بارشها در زمستان ۱۴۰۴، وی بیان کرد: تحلیلهای فصلی نشان میدهند که بارشها در این فصل نسبت به آذرماه بهبود خواهد یافت، اما سال پربارشی انتظاری نخواهد بود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی همچنین اضافه کرد: طبق پیشبینیها، نیمه شرقی کشور در زمستان در معرض کمبارشی قرار خواهد گرفت و احتمال بروز این وضعیت در این مناطق به ۳۰ تا ۴۰ درصد میرسد. اما نیمه غربی با بارندگیهای نرمالی مواجه خواهد بود و مناطق شمال شرق، تهران، سواحل شمالی و مرکز کشور هم به شرایط نرمال خواهند برگشت.
وظیفه افزود: با توجه به شرایط پیشبینی، انتظار نمیرود بارشهای زمستانی بتوانند کمبود بارشهای پاییزی را جبران کنند؛ در نتیجه، سال آبی خشکی پیشرو خواهیم داشت و نیمه دوم سال، نمیتواند کمبودهای بارشی نیمه اول را جبران نماید. این خشکسالی طولانی و شدید تأثیرات منفی بر کشاورزی، تأمین آب شرب و سایر فعالیتهای مرتبط با آب خواهد داشت.
وی به کشاورزان و عموم مردم سفارش کرد: باید تمامی تدابیر لازم برای مقابله با خشکسالی، مدیریت منابع آبی و افزایش تابآوری در برابر خشکسالی را به اجرا بگذارند. بخش کشاورزی بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل میشود و کشتهای آبی باید با دقت بیشتری مدیریت شوند. لذا باید سختگیریها برای ممانعت از کشت برنج در خارج از مازندران و گیلان بهطور جدی رعایت گردد.
وی همچنین تأکید کرد: در دو هفته آینده بارش مؤثری در بیشتر مناطق کشور پیشبینی نمیشود و این وضعیت همراه با نزدیکتر شدن به “روز صفر آبی”، فشار بر برداشت و کاهش منابع آب زیرزمینی را تشدید کرده و فرونشست زمین را افزایش خواهد داد.
وظیفه در پایان خاطرنشان کرد: بسیاری از کشورهای خاورمیانه تحت فشار قرار دارند و ترکیه نیز تاثیر منفی خشکسالی را احساس کرده است. میزان بارش در این کشورها با ایران متفاوت بوده و آثار آن بر ایران، امارات و عربستان نیز اختلافات قابل توجهی خواهد داشت.
۲۲۳۲۱۷
