ترامپ به جنگ تجاری با چین دامن زد/ افزایش تعرفه ۱۰۰ درصدی بازارهای جهانی را به لرزه درآورد
رویترز اعلام کرد: دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، در روز جمعه مجدداً به جنگ تجاری با چین دامن زد و با خارج کردن آتشبس ناپایدار میان دو قدرت اقتصادی بزرگ، اظهار داشت که به تلافی کاهش صادرات مواد معدنی کلیدی چین، تعرفهها را به طور چشمگیری افزایش خواهد داد.
رئیسجمهور آمریکا فاش کرد که تعرفههای اضافی ۱۰۰ درصدی بر صادرات چین به ایالات متحده وضع خواهد کرد و کنترلهای صادراتی جدید بر «هر نرمافزار حیاتی» تا تاریخ اول نوامبر به مرحلهاجرا میرسد؛ این تغییر نه روز قبل از خاتمه معافیتهای تعرفهای فعلی در نظر گرفته شده است.
ترامپ همچنین ممکن بودن برگزاری ملاقات پیشبینیشده با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در کره جنوبی که سه هفته دیگر قرار بود انجام شود را زیر سؤال برد. او در گفتگویی با شبکه اجتماعی Truth Social ابراز داشت: «به نظر میرسد اکنون دلیلی برای انجام این ملاقات وجود ندارد.» اما در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «من این ملاقات را لغو نکردم. به نظر میآید ممکن است این دیدار اتفاق بیفتد.» پکن هنوز این ملاقات را تأیید نکرده است.
اقدامات اخیر ترامپ در واکنش به تشدید کنترل صادرات عناصر خاکی کمیاب از سوی چین – موادی که برای تولید فناوریهای مدرن، از وسایل نقلیه الکتریکی تا تجهیزات نظامی، ضروری هستند – اتخاذ شده است. ترامپ در مورد اقداماتی که چین بهطور خاص به واشنگتن هدف گیری نکرده بود، گفت: «واقعا شگفتآور بود. به نظر من، بسیار بد بود.»
کارشناسان معتقدند این اقدامات نمایانگر بزرگترین شکاف در روابط پکن و واشنگتن در شش ماه اخیر است و پرسش اصلی این است که آیا تنشزدایی اقتصادی که در تابستان گذشته به وجود آمده، بتواند دوام بیاورد یا خیر. اقدام ترامپ در وضع تعرفهها علیه واردکنندگان آمریکایی، یک واکنش فوری و مشهود به رویدادهای اخیر به شمار میرود و احتمال دارد جنگ تجاری که اوایل امسال پس از دیپلماسی مداوم متوقف گردید، دوباره آغاز شود.
کارشناسان هشدار میدهند که محدودیتهای تازه بر صادرات نرمافزارهای آمریکایی به چین میتواند ضربهای سنگین به صنعت فناوری، به ویژه در زمینه رایانش ابری و هوش مصنوعی، وارد کند. ترامپ همچنین تهدید به وضع کنترلهای جدید بر صادرات هواپیما و قطعات آن کرده و یک منبع آگاه اذعان داشته است که دولت در حال بررسی سایر اهداف احتمالی نیز است.
چین از مدتها پیش از واشنگتن خواسته تا محدودیتهای یکجانبه تجاری که به اعتقاد این کشور به تجارت جهانی آسیب میزند، لغو کند. بازارهای مالی جهانی به تهدیدهای جدید به شدت واکنش نشان دادند و در نتیجه سقوط کردند. تهدیدهای تجاری ترامپ، که طی مجموعهای از پستهای شبکههای اجتماعی و گفتگوهای عمومی با خبرنگاران مطرح شد، باعث کشیده شدن بحران به روابط اقتصادی میان بزرگترین اقتصادیهای جهان گردید.
چین بیش از ۹۰ درصد از عناصر خاکی کمیاب فرآوریشده و آهنرباهای خاکی کمیاب را در جهان تولید میکند. بسیاری از این عناصر در محصولاتی از وسایل نقلیه الکتریکی تا موتورهای هواپیما و رادارهای نظامی استفاده میشوند. اظهارات ناگهانی ترامپ بازارهای مالی جهانی را تحت تأثیر قرار داده و شاخص S&P 500 با بیش از ۲ درصد افت مواجه شده که بزرگترین افت یک روزه از ماه آوریل به حساب میآید؛ زمانی که اعلام مداوم تعرفهها از سوی ترامپ نوسانات بازار را تشدید کرده بود.
سرمایهگذاران به سمت داراییهای مطمئن مانند طلا و اوراق خزانهداری گرایش پیدا کردند و ارزش دلار آمریکا در برابر سبد ارزهای خارجی کاهش یافت. پس از ارائه جزئیات تعرفهها و کنترل صادرات، سهام شرکتهای فناوری در معاملات پس از بازار با زیانهای شدید روبرو شدند.
کریگ سینگلتون، کارشناس چین در بنیاد دفاع از دموکراسیها، اظهار داشت: «پست ترامپ ممکن است نشانه آغاز پایان آتشبس تعرفهای باشد.» وی ادامه داد که واشنگتن اقدامات کنترل صادرات چین را به منزله خیانت تلقی میکند و به نظر میرسد پکن بیش از حد پیش رفته است.
ترامپ در نخستین پست خود در شبکههای اجتماعی در روز جمعه به این نکته اشاره کرد که چین نامههایی به کشورهای مختلف ارسال کرده و اعلام نموده که میخواهد کنترل صادرات را بر هر عنصر تولیدی مرتبط با عناصر خاکی کمیاب اعمال کند. این نامهها به سیاستهای تهران پکن اشاره داشتهاند. وی اضافه کرد که کشورهایی که از اقدامات چین ناراحت هستند با او تماس گرفتهاند و به دلیل رابطه «بسیار خوب» اخیر با چین، بسیار شگفتزده شدهاند.
ترامپ به اقداماتی که چین به عنوان «دستور خصمانه» توصیف کرده، واکنش نشان داد و بیان نمود که مجبور شده تا «به طور مالی به این اقدام پاسخ دهد.» او توضیح داد: «در ازای هر عنصری که آنها توانستهاند انحصار خود را در اختیار بگیرند، ما دو عنصر داریم.»
کاخ سفید و سفارت چین در واشنگتن به درخواستهای برای اظهارنظر پاسخی ندادند. سخنگوی نماینده تجاری ایالات متحده نیز از اظهارنظر در مورد اقدامات متقابل ترامپ خودداری کرد و سخنگوی خزانهداری ایالات متحده هم به سوالات پاسخی نداد. این دو نهاد، مذاکرات تجاری با پکن را رهبری کردهاند.
تنشهای اقتصادی طی روزهای اخیر در حال افزایش بوده است. در روز پنجشنبه، دولت ترامپ پیشنهاد ممنوعیت پروازهای شرکتهای هواپیمایی چینی بر فراز روسیه در مسیرهای رفت و برگشت به ایالات متحده را مطرح کرد. روز جمعه نیز کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا اعلام کرد که وبسایتهای بزرگ خردهفروشی آنلاین میلیونها مورد از فهرست کالاهای الکترونیکی مشمول کنترل صادرات را حذف کردهاند.
اقدام چین در روز پنجشنبه شامل افزودن پنج عنصر جدید و دهها قطعه فناوری پالایش به فهرست کنترل صادرات محدودکننده بود. تولیدکنندگان خارجی که به تولید عناصر خاکی کمیاب از مواد چینی میپردازند نیز ملزم به رعایت این قوانین خواهند بود.
تحلیلگران بیان میکنند که اگر نشست ترامپ-شی برپا شود، احتمال دستیابی به نتایج مثبت در حاشیه مجمع همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه که قرار است از ۳۱ اکتبر در کره جنوبی آغاز شود، بیشتر میشود.
اسکات کندی، کارشناس تجارت و اقتصاد چین در اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن پیشبینی کرد: «اوضاع جذاب خواهد بود. هر دو طرف امیدوارند که فشار دیگری به سمت امتیازدهی قبل از اجلاس اپک وارد شود یا اینکه در صورتی که توافقی ممکن نباشد، دوباره تنشها را تشدید کرده و برای دور بعدی درگیری فرصتی فراهم کنند.»
واکنش چین به تعرفههای دونالد ترامپ
در همین حال آسوشیتدپرس گزارش داد که چین به تعرفههای بندری برنامهریزیشده از سوی دولت آمریکا برای کشتیهای چینی، با وضع هزینههای تلافیجویانه بر کشتیهای متعلق به آمریکا که در بنادر این کشور پهلو میگیرند، پاسخ داده و قبل از مذاکرات تجاری پیشبینیشده بین ترامپ و شی، اقدامات تلافیجویانه خود را افزایش داده است.
وزارت حمل و نقل چین اعلام کرده است کشتیهایی که متعلق به شرکتها یا افراد آمریکایی هستند، کشتیهایی که تحت مدیریت آنها قرار دارند، و کشتیهایی که در ایالات متحده ساخته شده یا دارای پرچم آمریکا هستند، در صورت پهلوگیری در چین موظف به پرداخت ۴۰۰ یوان (۵۶ دلار) به ازای هر تن بار خالص در هر سفر خواهند بود. این عوارض برای حداکثر پنج سفر در هر سال برای هر کشتی اجرا خواهد شد و تا سال ۲۰۲۸ به ۱۱۲۰ یوان (۱۵۷ دلار) به ازای هر تن بار خالص خواهد رسید. این عوارض از تاریخ ۱۴ اکتبر، به موازات آغاز تعرفههای بندری آمریکا علیه کشتیهای چینی، به اجرا درخواهد آمد.
وزارت حمل و نقل چین این اقدام را «پاسخی متقابل» در برابر رویههای «غیرقانونی» آمریکا توصیف کرده و تعرفههای بندری ایالات متحده را «تبعیضآمیز» و «بسیار آسیبزننده به منافع مشروع صنعت کشتیرانی چین» قلمداد کرده است. این وزارتخانه همچنین هشدار داده است که این اقدامات میتوانند نظم اقتصادی و تجاری بینالمللی را «به طور جدی تضعیف کنند».
پکن پیش از دیدار مورد انتظار ترامپ و شی در حاشیه مجمع همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه، چندین اقدام و محدودیت تجاری را اعلام کرده بود. در روز پنجشنبه، چین محدودیتهای جدیدی را برای صادرات عناصر خاکی کمیاب و تکنولوژیهای مرتبط و همچنین برخی باتریهای لیتیومی و تجهیزات تولیدی مرتبط با آن معرفی کرد.
هزینههای بندری چین همچنین نمایانگر جنبههایی از هزینههای بندری آمریکا برای کشتیهای چینی که در بنادر این کشور پهلو میگیرند، میباشد. بر اساس برنامههای واشنگتن، کشتیهای متعلق به چین یا تحت مدیریت چین باید برای هر سفر به ایالات متحده، ۵۰ دلار به ازای هر تن خالص پرداخت نمایند که این هزینه تا سال ۲۰۲۸ به طور سالانه ۳۰ دلار افزایش مییابد و از هر کشتی بیش از پنج بار در سال عوارضی دریافت نخواهد شد.
کون کائو، معاون مدیر اجرایی شرکت مشاوره ردال، گفت: «هزینه جدید بندری چین نه تنها یک اقدام سمبلیک است. این عوارض بهطور خاص هر کشتی را که ارتباط معناداری با ایالات متحده دارد از جمله مالکیت، بهرهبرداری، پرچم یا ساخت را هدف قرار میدهد و به شدت با اندازه کشتی افزایش مییابد.» او ادامه داد: « زیان واقعی متوجه کشتیهای متعلق به و تحت مدیریت آمریکا خواهد بود.»
آمریکای شمالی تقریباً ۵ درصد از ناوگان جهانی را از نظر مالکیت انتفاعی تشکیل میدهد که هر چند نسبت به مالکان کشتیهای یونانی، چینی و ژاپنی رقم بزرگی نیست، اما همچنان قابل توجه میباشد. ردال همچنین اشاره کرده است که آمریکا در سالهای اخیر تنها حدود ۰.۱ درصد از سهم بازار جهانی کشتیسازی تجاری را به خود اختصاص داده و سال گذشته کمتر از ۱۰ کشتی تجاری ساخته است.
تحلیلگران کشتیرانی اعلام کردند که تعرفههای بندری آمریکا بر کشتیهای چینی احتمالاً تأثیر محدودی بر تجارت و نرخ حملونقل خواهد داشت، زیرا برخی شرکتهای کشتیرانی ناوگان خود را به منظور اجتناب از هزینههای اضافی تغییر مکان دادهاند. با این حال، ارائهدهنده دادههای کشتیرانی، آلفالاینر، در گزارشی اعلام کرد که تعرفههای بندری آمریکا ممکن است در سال آینده به ۳.۲ میلیارد دلار هزینه برای ۱۰ شرکت برتر کشتیرانی در سطح جهان منجر شود.
شوکی ناگهانی از سوی دونالد ترامپ به بازارها
در پاسخ به اقدام ناگهانی دونالد ترامپ، شاخصهای اصلی بورس آمریکا شامل داوجونز، اساندپی۵۰۰ و نزدک به ترتیب با افت ۱٫۹ درصدی، ۲٫۷ درصدی و بیش از ۳٫۵ درصدی بسته شدند که شدیدترین کاهش روزانه از ماه آوریل تاکنون به حساب میآید.
بر اساس اعلام رویترز، شرکتهای فناوری و صنایع وابسته به زنجیره تأمین چین مانند تسلا، انویدیا، اپل و AMD از بزرگترین بازندگان این روز بودند. در اروپا نیز شاخص Stoxx600 بیش از ۱٫۲ درصد کم شد و بازارهای فرانسه، آلمان و هلند روزی کاملاً منفی را پشت سر گذاشتند.
در بازار ارز، دلار تضعیف شد و سرمایهگذاران به منظور پوشش ریسک، به خرید ین و فرانک سوئیس روی آوردند. همزمان، بازدهی اوراق قرضه آمریکا کاهش یافت که نشاندهنده تمایل بازار به اجتناب از خطر و رویآوری به داراییهای امن است.
بیتکوین، بزرگترین ارز دیجیتال جهان از لحاظ ارزش بازار، در روز جمعه به روند نزولی خود که ناشی از تشدید تنشهای تجاری میان دونالد ترامپ و چین بود، ادامه داد. تا ساعت ۱۷:۲۰ به وقت شرق آمریکا (۲۱:۲۰ به وقت گرینویچ)، قیمت بیتکوین با ۸.۴ درصد افت به ۱۰۴,۷۸۲ دلار رسید. اتریوم، دومین ارز دیجیتال بزرگ جهان نیز در همان بازه زمانی، با کاهش ۵.۸ درصدی به ۳,۶۳۷ دلار رسید.
۲۲۳۲۲۴
