ایتنا – تاریکی زمین رو به افزایش است

تحقیقات تازه‌ای از سوی نهاد فضایی ناسا نشان می‌دهد که زمین در حال تجربه‌ تاریکی بیشتری است و این تغییر به‌طور خاص در نیمکره شمالی با سرعت بیشتری نسبت به نیمکره جنوبی اتفاق می‌افتد، پدیده‌ای که قابلیت دارد تأثیرات عمیقی بر روی تعادل اقلیمی سیاره داشته باشد.

به نقل از برایتر، داده‌های این تحقیق از سامانه انرژی تابشی ابرها و زمین (CERES) به‌دست آمده که به مدت ۲۴ سال، انرژی خورشیدی که به‌وسیله زمین جذب و سپس تابش می‌شود را زیر نظر داشته است.

یافته‌ها گویای این هستند که نیمکره شمالی به‌طور میانگین در هر دهه ۰.۳۴ وات بر مترمربع انرژی خورشیدی بیشتری را نسبت به نیمکره جنوبی جذب می‌کند. اگرچه این تفاوت به‌نظر کوچک می‌رسد، اما از لحاظ آماری حائز اهمیت بوده و به‌روشنی از ناکارآمدی تعادل حیاتی انرژی سیاره حکایت دارد. دکتر نورمن لوب، پژوهشگر مرکز تحقیقاتی لنگلی ناسا و نویسنده اصلی این مقاله، خاطرنشان کرده که هر دو نیمکره در حال کاهش بازتاب نور هستند، اما میزان کاهش در نیمکره شمالی بیشتر احساس می‌شود.

کاهش میزان بازتاب نور خورشید در نیمکره شمالی ناشی از مجموعه‌ای از عوامل پیچیده و به هم پیوسته است. از مهم‌ترین این عوامل می‌توان به ذوب یخ‌های دریا و کاهش سطح برف در قطب شمال اشاره کرد که موجب نمایان شدن سطوح تیره‌تر زمین و آب‌های اقیانوسی شده و بدین ترتیب، جذب گرما افزایش یافته است. همچنین، کاهش ذرات معلق در هوا، که پیشتر به‌عنوان آلاینده در مناطق صنعتی آمریکای شمالی، اروپا و چین رایج بودند و نور خورشید را پراکنده می‌کردند، تأثیرگذار است. با اجرای قوانین سخت‌گیرانه زیست‌محیطی، کیفیت هوای این نواحی بهبودیافته اما در نتیجه، خاصیت بازتابی جو به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است.

در نیمکره جنوبی، عواملی از جمله فعالیت‌های آتشفشانی در هونگا تونگا و آتش‌سوزی‌های وسیع در استرالیا، به‌طور موقت میزان ذرات معلق را افزایش داده و بدین‌سان، بازتاب نور خورشید را بیشتر کرده‌اند؛ اما این تغییرات به اندازه‌ای نبوده‌اند که بتوانند نابرابری موجود را جبران کنند.

این پژوهش همچنین به‌سنجش تغییرات در بخار آب و وضعیت ابرها پرداخته، اگرچه مدل‌سازی رفتار ابرها چالش‌برانگیز است. در برخی نواحی ابرها نازک‌تر شده‌اند و در مناطق دیگر افزایش یافته‌اند؛ اما در کل، افزایش جذب انرژی در نیمکره شمالی از سوی ابرها جبران نشده است.

محققان تأکید می‌کنند که این یافته‌ها فرضیه قدیمی خودتنظیمی اقلیمی زمین را به چالش می‌کشد. در گذشته، تصور می‌شد اگر یکی از نیمکره‌ها انرژی بیشتری را جذب کند، ابرها یا جریان‌های اقیانوسی قادر به جبران این نابرابری خواهند بود، اما داده‌های جدید خلاف این ادعا را تأیید می‌کنند. این ناهماهنگی در جذب انرژی می‌تواند بر الگوهای گردش هوا و اقیانوس‌ها تأثیر گذاشته و نحوه توزیع بادها و جریان‌های حرارتی را تغییر دهد.

بر اساس اظهارات پژوهشگران، زمین از سال ۲۰۰۱ به این سو در هر دهه به‌طور متوسط ۰.۸۳ وات بر مترمربع انرژی اضافی جذب کرده که بخشی از آن از طریق جو و اقیانوس‌ها منتقل می‌شود، اما حدود ۰.۲۱ وات بر مترمربع همچنان باقی می‌ماند و کفایت می‌کند تا گرمایش جهانی را تشدید کند.

این نتایج حاکی از آن هستند که گرمایش زمین به‌طور یکنواخت پیش نخواهد رفت. در نیمکره شمالی، جایی که بخش اعظم جمعیت و صنایع دنیا حضور دارند، این افزایش انرژی می‌تواند به تابستان‌های گرم‌تر و طولانی‌تر و ذوب سریع‌تر یخ‌های قطبی منجر شود.

این پژوهش بر اساس داده‌های بلندمدت و قابل اعتماد انجام شده است؛ اما تفکیک دقیق سهم هر یک از عوامل، از جمله ذرات معلق، ابرها و بازتاب سطح زمین، همچنان چالش‌برانگیز باقی مانده است. هنوز مشخص نیست که آیا این نابرابری در جذب انرژی میان نیمکره‌ها پایدار خواهد ماند یا در آینده به تعادل جدیدی دست خواهد یافت. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است الگوهای گردش جوی و اقیانوسی زمین دستخوش تغییرات جدی شوند و مدل‌های اقلیمی فعلی نیاز به تجدیدنظر داشته باشند.