بازار غیررسمی کنکور؛ از ۶ تا ۱۴ میلیون تومان به راحتی! وقتی مشاوره به یک کالای لوکس بدل می‌شود

اقتصاد۲۴- به محض اینکه تابستان به میانه‌های خود می‌رسد و دانش‌آموزانی که در سال آخر مقطع متوسطه دوم هستند، از فشار کنکور رهایی پیدا می‌کنند، مرحله‌ای پرتنش تحت عنوان انتخاب رشته آغاز می‌شود؛ فرایندی که به مانند یک معمای پیچیده و سرنوشت‌ساز به چشم می‌آید. در این میان، فضای مشاوره برای انتخاب رشته به قدری شلوغ و پرهزینه شده که گویا تنها با پرداخت هزینه‌های گزاف می‌توان به راه حل‌های این معما دست یافت. اما با نگاهی عمیق‌تر به دلایل این هزینه‌های بالا، مشخص می‌شود که کیفیت خدمات ارائه‌شده و توجه به نیازهای شخصی دانش‌آموزان، اغلب با قیمت‌های ارائه شده تفاوت چشمگیری دارد.

هزینه‌های گزاف و آرزوی دسترسی به مشاوره

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، قیمت‌های نجومی مشاوره انتخاب رشته است که هر سال به طور تصاعدی افزایش می‌یابد. مشاوران نام‌آوری که به خاطر نمایش در رسانه‌های عمومی یا تبلیغات وسیع، شناخته شده‌اند، برای دو یا سه جلسه مشاوره، مبلغی بین چند میلیون تا ده‌ها میلیون تومان درخواست می‌کنند. این در حالی است که این مشاوران به ندرت خود به روند مشاوره مستقیم می‌پردازند و بیشتر به واسطه اعتبار و شهرت خود هزینه‌های بالایی را تعیین می‌کنند و مسئولیت خدمات را به تیم‌های زیرمجموعه خود واگذار می‌کنند.

تحلیل مراکز مشاوره انتخاب رشته کنکور نشان می‌دهد که هر جلسه مشاوره حداقل ۶ میلیون تومان هزینه دارد. یکی از مراکز مشاوره، موسوم به م. پ، که به لطف صدا و سیما معروف شده، روند جلسات خود را این‌گونه شرح می‌دهد: «جلسات ما در سه روز برگزار می‌شود. در روز اول، ویدئوی ضبط شده‌ای به مراجعان ارائه می‌شود که آن‌ها را با شرایط رشته‌ها و فرآیند پذیرش دانشگاه آشنا می‌کند و سپس تست شخصیت نیز انجام می‌گیرد. در روز دوم، جلسه‌ای نیمه‌گروهی به صورت آنلاین با تیم مشاوره برقرار می‌شود و سپس انتخاب رشته به صورت کامپیوتری انجام می‌گیرد. در نهایت، در مرحله سوم یک جلسه آنلاین فردی با یکی از مشاوران مرکز تشکیل خواهد شد تا اولویت رشته‌های انتخابی دانش‌آموز بررسی شود.»

بیشتر بخوانید: فیلم/ والدین کنکوری: بین سطح آموزش و سنجش تناسب وجود ندارد

موضوع جالب این است که بسیاری از مشاوران انتخاب رشته، مدل کسب‌وکار خود را بر اساس برندسازی شخصی و تبلیغات سنگین پایه‌گذاری کرده‌اند. این افراد با تکیه بر شهرت و نام خود، قیمت‌های بالایی برای خدماتشان تعیین می‌کنند که کیفیت واقعی خدمات ارائه‌ شده، هیچ تناسبی با این هزینه‌ها ندارد. به عنوان مثال، مرکزی که «بسته‌های ویژه‌ای» برای مشتریان خود ارائه می‌دهد، اظهار می‌دارد: «اگر تا ساعت ۱۲ ظهر فردا وقت خود را رزرو کنید، هزینه جلسه طبق قیمت سال گذشته یعنی ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان محاسبه می‌شود، اما اگر بعد از آن اقدام کنید، باید ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه بپردازید. همچنین، هزار نفر اول می‌توانند یک جلسه نیم‌ساعته مشاوره با آقای م. پ داشته باشند.»

در یکی از مراکز مشاوره، تفاوت فاحشی در قیمت‌ها دیده می‌شود؛ هزینه مشاوره با شخص س. ج معادل ۱۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان اعلام شده، حال آنکه مشاوره با مشاوران تحت نظر ایشان ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ارزیابی شده است.

جلسات گروهی و آنلاین؛ کیفیت قربانی کمیت

به گزارش اقتصاد ۲۴، از طریق تماس تلفنی با مراکز مشاوره، اطلاعات بدست آمده نشان می‌دهد که روند رایج مشاوره انتخاب رشته شامل چند جلسه است که برخی از آن‌ها به صورت گروهی و آنلاین انجام می‌شوند. این نوع مشاوره به دلیل تعداد بالا شرکت‌کنندگان، توانایی پاسخگویی به نیازهای خاص هر داوطلب را به شدت محدود می‌کند. تعامل کم، عدم ارتباط مستقیم و محدودیت‌های فنی منجر به افت کیفیت جلسات می‌گردد و نکات تخصصی تنها به نکات کلی و تکراری تقلیل می‌یابد.

در خیلی از این جلسات، به جای آنکه مشاور بر اساس شرایط تحصیلی، توانایی‌ها، علایق و ویژگی‌های شخصی هر داوطلب، مشاوره‌ای اختصاصی ارائه دهد، تنها اطلاعات عمومی درباره رشته‌ها و دانشگاه‌ها به افراد داده می‌شود. این رویکرد نه تنها موجب هدر رفتن زمان و هزینه‌ها می‌شود، بلکه ممکن است به اشتباه در انتخاب رشته و تصمیم‌گیری‌های ناصحیح منجر شود که تبعات آن چندین سال به طول خواهد انجامید.

مرکز مشاوره الف. د تنها در دو جلسه کار انتخاب رشته را انجام می‌دهد. در مرحله اول، وبینار آنلاین گروهی به مدت یک ساعت و نیم برای داوطلبان برگزار می‌شود. پس از آنکه نتایج اعلام شد، داوطلب فرم انتخاب رشته را پر می‌کند و مجدداً یک ساعت وبینار آنلاین برگزار می‌شود. سپس یکی از مشاوران تحت نظارت الف. د به صورت تلفنی، بر اساس علایق دانش‌آموز اولویت‌بندی او را چک می‌کند. این مرکز برای انتخاب رشته دو دانشگاه آزاد و سراسری مجموعاً ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اخذ می‌کند.

وقتی رشته‌های پرمتقاضی و دانشگاه سراسری به ابزاری تبدیل می‌شوند

به گزارش اقتصاد ۲۴، برخی مراکز مشاوره، موضوع رشته و نوع دانشگاه سراسری را به ابزاری برای تعیین و تفاوت مدت زمان جلسات مشاوره تبدیل کرده‌اند. به عنوان مثال، یکی از مراکز اعلام کرده که مجموع زمان جلسات انتخاب رشته بین ۳ تا ۱۲ ساعت متغیر است و این جلسات برای داوطلبان تهرانی در یک یا دو روز و برای داوطلبان شهرستانی به صورت فشرده در یک روز برگزار می‌شود. این مرکز توضیح می‌دهد که علت اختلاف زیاد در مدت زمان جلسات، حساسیت بیش‌تر رشته‌هایی مثل پزشکی، حقوق و دیگر رشته‌های دانشگاه سراسری است که نیاز به مشاوره دقیق دارند، اما در نهایت هزینه دریافت شده همان ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است؛ فارغ از اینکه جلسه سه ساعت باشد یا ۱۲ ساعت.

مهاجرت به سرفصل‌های جلسات مشاوره اضافه شده است

مساله مهاجرت نیز به عنوان موضوعی جدید به مباحث جلسات مشاوره انتخاب رشته افزوده شده است. این روزها، مهاجرت تحصیلی فراتر از یک انتخاب جانبی در ذهن خانواده‌ها قرار گرفته و به یک دغدغه جدی و حتی اولویت بسیاری از داوطلبان تبدیل شده است. این تغییر نگرش باعث شده تا برخی مراکز مشاوره انتخاب رشته، بخشی از جلسات خود را به موضوع مهاجرت اختصاص دهند. اکنون در کنار تحلیل رتبه و بررسی انتخاب‌های داخل کشور بحث‌های مربوط به تحصیل در خارج از کشور به یکی از مباحث اصلی مشاوره‌ها تبدیل شده است.

قیمت‌های نجومی؛ از ۴ تا ۱۴ میلیون تومان

رقابت‌های کنکوری و مراحل مرتبط با آن، بازار پنهانی ایجاد کرده است که در آن، از نگرانی‌های دانش‌آموزان و خانواده‌ها سوءاستفاده می‌شود. هزینه‌های سرسام‌آوری که بسیاری از خانواده‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد و همچنین کیفیت پایین خدمات و بی‌توجهی به نیازهای واقعی داوطلبان، موجب شده است که این بخش از مسیر تحصیلی به جای آنکه تسهیل‌گر باشد، بلکه منبعی از استرس و نگرانی تبدیل شود. بررسی چندین مرکز مشاوره در تهران نشان می‌دهد که هزینه جلسات مشاوره انتخاب رشته کنکور از ۶ میلیون تومان آغاز و به بیش از ۱۴ میلیون تومان می‌رسد. همچنین، برخی مراکز هزینه اضافی برای انتخاب رشته دانشگاه آزاد نیز دریافت می‌کنند.