مازندران در راستای مدیریت پسماند/ آغاز طرح جداسازی زباله از مبدا در ۷۴۷ روستا

مدیریت پسماند یکی از مسائل کلیدی در استان‌های شمالی به‌ویژه مازندران به حساب می‌آید. در دو دهه اخیر، زباله به عنوان یک چالش جدی زیست‌محیطی در این استان شناخته شده است و در برخی مناطق، به علت اشباع شدن محل‌های دفن، به صورت کوهی از زباله خودنمایی می‌کند.

چهره زیبا و سرسبز مازندران این روزها دچار تغییراتی نامطلوب شده؛ در هنگام گذر از سواحل، روان‌های فاضلاب را مشاهده خواهید کرد و در جنگل‌ها نیز آثار شیرابه به چشم می‌خورد؛ به طور کلی، عطر نامطلوب زباله بر فضای این استان شمالی حاکم شده است.

در دهه گذشته، ایجاد نیروگاه‌های زباله‌سوز و استفاده از دستگاه‌های کمپوست به عنوان راهکارهایی برای ساماندهی پسماند مازندران در نظر گرفته شده، اما پس از گذشت مدت زمان نسبتاً زیادی، این نیروگاه هنوز به بهره‌برداری نرسیده است.

با این وجود، ماجرای پسماند در مازندران همچنان به عنوان یکی از نگرانی‌های اساسی استان باقی مانده و در برخی شهرها به شرایط بحرانی رسیده است. به عنوان مثال، شهرستان آمل دیگر ظرفیت دفن زباله را ندارد و در بابل، شیرابه‌ها به آب‌های زیرزمینی راه یافته و به رودخانه‌های اطراف وارد شده است. همچنین، وضعیت پسماند در ساری و قائمشهر نیز به هیچ وجه رضایت بخش نیست و در بابلسر و محمودآباد نیز زباله‌ها در سواحل رها می‌شوند.

با روی کار آمدن دولت سیزدهم، «مهدی یونسی رستمی» استاندار مازندران به شدت نگران وضعیت مدیریت پسماند استان شد و بر این اعتقاد است که حتی یک روز تأخیر می‌تواند به فاجعه‌ای زیست‌محیطی منجر شود؛ استانی که در اوج سفرها (نظیر تعطیلات نوروز و تابستان) میزبان ۲۰ میلیون مسافر است.

یونسی رستمی بر اهمیت اجرای طرح تفکیک زباله در روستاهای استان تأکید کرده و خواستار آن است که هر خانوار مازندرانی به محض تولید زباله، جداسازی آن را از مبدا انجام دهد. برای این منظور، برنامه‌های آموزشی گسترده‌ای به صورت گروهی و چهره به چهره در نظر گرفته شده که این طرح بعد از پنج ماه به شکلی مناسب در حال پیاده‌سازی است.

در عصر ۴ خرداد ماه، بازدید استاندار مازندران و فرماندار ساری از اجرای تفکیک زباله در دو روستای «شهاب لیلم» و «زرگرباغ» واقع در بخش مرکزی شهرستان ساری، فرصتی بود تا از نزدیک عمل‌کرد فرهنگی نماینده عالی دولت در ساماندهی پسماند در سطح روستاها را مشاهده کنند.

استاندار مازندران در این بازدید، اجرای تفکیک زباله از مبدا را روشی کارآمد برای کنترل پسماند توصیف کرده و بیان داشت: این طرح در ابتدا در ۲۷۰ روستا آغاز گردید و اکنون به ۷۴۷ روستا رسیده‌است و امیدواریم تا به ۱۰۰۰ روستا توسعه یابد.

مهدی یونسی رستمی با اشاره به اینکه حجم زباله در ایام تعطیلات نوروز امسال ۳۰ درصد افزایش یافته بود، گفت: آموزش‌های لازم در خصوص مدیریت زباله حاکی از این است که با ارتقاء آگاهی جامعه می‌توان به نتایج ملموسی در راستای حفظ محیط زیست دست یافت.

وی افزود: برای حفاظت از محیط زیست، علاوه بر فرهنگ‌سازی، همکاری مردم با مسئولان نیز ضروری است تا شاهد نتایج مؤثری باشیم.

«محمدعلی نوبخت» فرماندار شهرستان ساری نیز در حاشیه این بازدید، با بیان اینکه با حمایت‌های دکتر یونسی استاندار مازندران، هدف‌گذاری برای اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در ۲۰۰ روستای مرکز استان تا پایان سال ۱۴۰۴ محقق خواهد شد، افزود: اجرای این طرح، تنها یک پروسه فنی و زیست‌محیطی نیست، بلکه حرکتی فرهنگی، تمدنی و اجتماعی به سمت آینده‌ای پاک و پایدار است.

فرماندار ساری با اشاره به اینکه در اجرای تفکیک زباله، جلوه‌ای روشن از مشارکت مردمی، توجه مدیریتی و همسویی با سیاست‌های کلان دولت سیزدهم در عرصه محیط زیست و مدیریت پسماند دیده می‌شود، افزود: اقداماتی که در روستاهای شهاب لیلم و زرگرباغ انجام شده، نشانه‌ای واضح از عزم به حفظ طبیعت، منابع و اصلاح الگوهای مصرف است و این روستا یکی از صد روستای پیشرو در اجرای این طرح در شهرستان ساری محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: امروز می‌توانیم با اطمینان اعلام کنیم که قدم بزرگی در راستای هدف‌گذاری ۲۰۰ روستای دارای طرح تفکیک زباله از مبدا تا پایان سال ۱۴۰۴ برداشته‌ایم.

وی همچنین بیان کرد: آنچه در سیاست‌های ابلاغی دولت و تأکیدات صریح استاندار مازندران به وضوح دیده می‌شود، حرکت به‌سوی توسعه پایدار و متوازن با تمرکز بر حفظ سرمایه‌های زیستی فعلی و آینده است و ما در شهرستان ساری، این مأموریت را به عنوان یک وظیفه اجتماعی و انسانی مدنظر داریم و بر این اساس، طرح تفکیک زباله از مبدأ را نه تنها یک پروژه فنی، بلکه حرکتی فرهنگی و آینده‌نگرانه تلقی می‌کنیم.

فرماندار ساری در ادامه از تلاش‌های دهیاران، شوراهای اسلامی، فعالان اجتماعی و مشارکت مردم قدردانی کرده و افزود: بدون همکاری و همدلی مردم، هیچ طرحی نمی‌تواند به موفقیت دست یابد.

وی همچنین اشاره کرد که با ادامه این روند و با حمایت‌های گسترده استانداری مازندران، می‌توانیم مدیریت پسماند در مرکز استان را به یکی از موفق‌ترین نمونه‌های ملی تبدیل نماییم و این الگو به نوعی حفظ طبیعت، کاهش هزینه‌های مدیریت شهری و روستایی و ایجاد نسلی امیدوارتر و مسئول‌تر خواهد بود.

شهرستان جویبار در مازندران حاوی هزار شهروند است که به جمع‌آوری ضایعات مشغولند. این افراد با مراجعه به درب منازل، به خرید زباله‌های بازیافتی از قبیل پلاستیک و کاغذ می‌پردازند و سپس مواد خریداری شده را به استان‌هایی که زیرساخت‌های لازم برای تبدیل ضایعات به کالا را دارند، ارسال می‌کنند.

افراد فعال در این زمینه سال‌ها است که به این فعالیت مشغولند و نقش مهمی در فرآیند بازیافت زباله و کاهش میزان زباله‌های ورودی به محل‌های دفن ایفا می‌کنند.

یکی از اهالی روستای زرگرباغ نیز افزود: از ابتدا به تفکیک زباله پرداخته و با ایجاد چاله‌ای کوچک در باغچه خانه، زباله‌های تر را دفن کرده و به کمپوست تبدیل می‌کنیم. این فرآیند تحت نظارت بهداشت انجام می‌شود.

زباله‌های خشک مانند شیشه، کاغذ و مواد پلاستیکی نیز هر هفته توسط خریداران ضایعات با توجه به وزن خریداری می‌شوند.