نمایشگاه اینوکس، فرصتی برای بهرهبرداری از پتانسیلهای بازار سرمایه در پیشبرد توسعه اقتصادی خراسان رضوی
ایسنا/خراسان رضوی استاندار خراسان رضوی بر اهمیت نمایشگاه مشهد اینوکس و نحوه بهرهبرداری مؤثر از این رخداد تأکید کرد و گفت: این نمایشگاه میتواند یک فرصت ارزشمند باشد، به شرطی که بتوانیم بهطور مؤثر از آن بهرهبرداری کنیم و تلاش کنیم تا این رویداد هر ساله در تقویم نمایشگاهی کشور ثبت شود.
غلامحسین مظفری در جلسه تخصصی با وکلای اقتصادی استان و نیز مدیران ارشد بورس کشور بر نقش اساسی بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد تأکید کرد و بیان داشت: اقتصاد کشور ما عمدتاً متکی بر تأمین مالی از طریق بانکها است که این شکل تأمین مالی در مقایسه با سایر کشورها ناپایدار بهنظر میرسد. بیشتر از ۹۰ درصد منابع مالی کشور از طریق بانکها تأمین میشود، در حالیکه بانکها عموماً برای پروژههای کوچک و کوتاهمدت مناسب هستند و برای پروژههای بزرگتر باید از این فرصت بازار سرمایه بهره برد.
وی همچنین بیان داشت: جلساتی مانند این جلسه، فرصتی ارزشمند برای استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه بهحساب میآید. در روز گذشته، شهرداری مشهد در نمایشگاه اینوکس موفق به امضای قراردادی چند ۱۰میلیارد تومانی با بانک رفاه شد که میتواند نقطه شروعی برای توسعه ظرفیتهای اقتصادی بزرگ در استان باشد.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به وجود بیش از ۶۰۰۰ واحد تولیدی و ۶۰۰ واحد دانش بنیان در استان، تصریح کرد: خوشبختانه ما از حمایت علمی مؤثری از سوی دانشگاهها و پارکهای فناوری برخوردار هستیم که میتواند زمینهساز بهرهوری از تأمین مالی بازار سرمایه باشد.
مظفری خاطرنشان کرد: از نظر حقوقی، هیچ محدودیتی برای صدور مجوز نیروگاههای انرژیهای تجدیدپذیر در استان وجود ندارد. همچنین چارچوب حمایتی بورس برای نیروگاههای تجدیدپذیر در دست بررسی است. به زودی، مرکز مالی در مشهد راهاندازی خواهد شد که برای استان از اهمیت بالایی برخوردار است و باید از این فرصت نهایت بهرهبرداری صورت گیرد. از مدیران ارشد بورس درخواست داریم که حداقل ۱۰ شرکت از خراسان در سال جاری وارد بورس شوند و ما نیز حمایت و ترغیب آنها را پیگیری خواهیم کرد.
استاندار خراسان رضوی افزود: برای تأمین مالی پروژههای نیمهتمام، ستادی ویژه با همکاری اتاق بازرگانی تشکیل خواهد شد تا پروژههایی که قادر به تأمین مالی از طریق فرابورس هستند، در اولویت قرار گیرند و به سرانجام مطلوب برسند.
مظفری تأکید کرد: باید از نمایشگاه مشهد اینوکس و فاینکس حداکثر استفاده را ببریم و امید داریم که این رویداد به یک نقطه عطف برای توسعه پایدار بازار سرمایه و اقتصاد استان تبدیل شود.
سپس محمدعلی شیرازی، مدیرعامل فرابورس ایران اظهار داشت: امسال بهعنوان «سرمایهگذاری برای تولید» شناخته شده و لازم به ذکر است که تنها بر روی تولید تمرکز نداریم، بلکه تمامی زنجیره و زیرساختهایی که میتوانند به تولید منجر شوند، جزو این نامگذاری قرار دارند. نگرانی اساسی بازار سرمایه به همین زیرساختها مربوط میشود، چراکه ما با چالشهای زیرساختی نظیر تأمین برق و انرژی مواجه هستیم. اگر این زیرساختها با مشکلاتی روبهرو باشند، کارکرد بازار سرمایه نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
وی افزود: در سالهای اخیر شاهد تغییر پارادایمی جدی به سمت استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه در استان خراسان رضوی بودهایم. این استان که پیشتر یکی از کمسهمترینها در بازار سرمایه محسوب میشد، سال گذشته پس از تهران بیشترین مشارکت در عرضه اولیه (IPO) را به خود اختصاص داد. اما باید یادآور شد که ابزارهای موجود در بازار سرمایه تنها محدود به IPO نمیشوند. در فرابورس ابزارهای مختلفی برای انواع نیازهای سرمایهگذاری و روشهای تأمین مالی وجود دارد. همچنین بازار اول و دوم برای شرکتهای بالغ، بازار نوآوران برای شرکتهای نوپا و بازار سوم برای شرایط خاص طراحی شده است.
شیرازی به ابزارهای نوین تأمین مالی اشاره کرده و گفت: یکی از ابزارهایی که اخیراً مورد استقبال قرار گرفته، تأمین مالی جمعی است. در سال گذشته نزدیک به ۱۳ هزار میلیارد تومان از این طریق تأمین مالی صورت گرفته است. ما همچنین انواع صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی مانند صندوقهای PE (سرمایهگذاری خصوصی) و PC (صندوقهای پروژه) را در اختیار داریم. هفته گذشته همچنین اقداماتی برای پذیرش برخی پروژههای نیمهتمام در حال انجام بود که امیدواریم تا پایان سال فرایند تأمین مالی آنها تکمیل گردد. تنها در سال گذشته در استان خراسان رضوی بیش از ۴۵۰۰ میلیارد تومان تأمین مالی برای شرکتها انجام شده و ما امیدواریم سهم استان در این حوزه افزایش یابد.
وی بر اهمیت این نکته تأکید کرد که در کنار ابزارهای سنتی تأمین مالی، بازار سرمایه باید بهعنوان مکمل مدنظر قرار گیرد. اما نکته حائز اهمیت این است که پروژههایی که امکان تأمین مالی از این طریق را ندارند عموماً فاقد توجیه اقتصادی هستند. بسیاری از پروژههایی که بهوسیله دولت معرفی میشوند، از جنبه اقتصادی صرفه لازم را ندارند. همچنین اگر مسئولیت اجتماعی شرکتها از حد معقول فراتر رود، بنگاهها دیگر تمایلی به ورود به بازار سرمایه نخواهند داشت.
مدیرعامل فرابورس ایران همچنین به موضوع انرژیهای تجدیدپذیر اشاره کرد و گفت: نیروگاه بادی بینالود در حال حاضر در فرابورس پذیرفته شده و ما بر توسعه نیروگاههای خورشیدی تأکید داریم. با این حال، یک نگرانی اساسی در مورد مدل جاری احداث نیروگاههای خورشیدی وجود دارد. متأسفانه در ایران، این نیروگاهها عمدتاً بهصورت خرد و پراکنده احداث میشوند و به همین دلیل از نظر اقتصادی به صرفه نیستند. پیشنهاد من این است که شرکتهای تخصصی برای ایجاد زیرساختهای کلان نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر تشکیل شوند.
وی به نقش صادرات در موفقیت شرکتها نیز اشاره کرده و بیان داشت: صادراتمحور بودن دیگر تنها یک انتخاب نیست، بلکه به جد یک ضرورت است. شرکتهایی که ظرفیت صادرات دارند، ساختارهای قویتری دارند و در بازار سرمایه بهعنوان نقاط قوت شناخته میشوند.
شیرازی در ادامه به ظرفیتهای نوین خدماتی اشاره کرد و گفت: ما علاقهمند به ورود شرکتهای خدماتی به ویژه در حوزه سرگرمی به فرابورس هستیم. اولین شرکت سرگرمی که در فرابورس پذیرفته شده، متعلق به خراسان رضوی بوده و این نشاندهنده ظرفیت بالای استان برای حضور در بخشهای نوآورانه است. با این حال، یکی از موانع عمده برای ورود برخی کسبوکارها مانند هتلها به بورس، سود جاری پایین این کسبوکارهاست. گرچه ارزش داراییهای این هتلها ممکن است در درازمدت افزایش یابد، سرمایهگذاران به سود جاری توجه دارند، نه صرفاً به ارزش داراییها.
وی تأکید کرد: فرابورس خود قیمتگذاری نمیکند، بلکه این بازار است که قیمت را تعیین میکند و سهامداران با توجه به سودآوری تصمیم به خرید میگیرند. این شفافیت و کشف واقعی قیمت یکی از ویژگیهای اصلی بازار سرمایه است که باید برای جذب مشارکت بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
همچنین در ادامه، محمود گودرزی، مدیرعامل بورس تهران تأکید کرد: چند سال پیش ایدهای با عنوان «مرکز مالی مشهد» مطرح شد اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. اگر به دنبال ایجاد تحولی در مشهد هستیم، ایجاد چنین مرکزی ضروری است. اتاق بازرگانی و استانداری باید همانند کشورهای در حال توسعه در ایجاد مرکز مالی نقشآفرینی کنند تا فضای رقابتی شکلگیرد و کیفیت عملکردها ارتقا یابد. تأکید میکنم، راهاندازی مرکز مالی برای مشهد امری حیاتی است و از مسئولان درخواست دارم برای تحقق آن اقدام کنند.
وی افزود: بورس تهران در حوزه تأمین مالی نیروگاههای تجدیدپذیر برنامههای جدی در دست اقدام دارد. ما به زودی اولین «صندوق مالی انرژیهای تجدیدپذیر» را در بورس تهران راهاندازی خواهیم کرد. در حال حاضر، بسیاری از فعالان بخش خصوصی تمایلی به احداث نیروگاههای خورشیدی ندارند؛ بنابراین باید با مدلهای جدید و فشار به دولت و سازمان ساتبا از طریق سهامداری، نظام تأمین مالی این حوزه را بهبود بخشیم تا سرمایههای خرد نیز وارد این بازار شوند. این حمایت در راستای کمک به دولت است. ما با همکاری شرکت مپنا مدلی طراحی کردهایم که هدف آن اجرای پروژههایی با ظرفیت بیش از ۱۰۰۰ مگاوات است. پس از راهاندازی صندوق، ما بهصورت گسترده اطلاعرسانی خواهیم کرد و حتی در صدا و سیمای ملی نیز آمادگی خود را اعلام کردهایم. تجربه ما در تأمین مالی بیش از ۳۰۰۰ میلیارد تومان در بورس تهران برقرار شده و پس از راهاندازی این صندوق، فعالیتمان در این حوزه گسترش خواهد یافت.
مدیرعامل بورس تهران تصریح کرد: مشکلی که امروز در اقتصاد ایران وجود دارد، این است که برندهای داخلی باید به سطح بینالمللی ارتقا یابند تا بتوانند به بازارهای بزرگتر دست یابند. در نظام ارزشگذاری بازار سرمایه، شرکتهای صادراتمحور در مقایسه با شرکتهای صرفاً داخلی تفاوتهای آشکاری دارند و این تمایز میبایست مورد توجه قرار گیرد. استانهایی همچون خراسان رضوی که ۹۰ درصد اقتصاد آن در دستان بخش خصوصی است، شرایط بهتری نسبت به استانهایی با اقتصاد دولتی دارند. استانهای خصوصی دارای نرخ بیکاری پایینتری هستند و توان بیشتری برای تولید ثروت دارند؛ به همین دلیل باید از ظرفیتهای استانهایی همانند خراسان رضوی حداکثر بهرهبرداری را در بازار سرمایه داشته باشیم.
گودرزی یادآور شد: در بازار سرمایه میپنداریم که مسئولیت اجتماعی بنگاهها نباید صرفاً جنبههای عامالمنفعه یا خیریهای داشته باشد، بلکه باید منجر به ایجاد ثروت برای همان بنگاه نیز باشد. مسئولیت اجتماعی باید در بلندمدت سودآور بوده و به پایداری اقتصادی شرکت کمک کند. در واقع ما در پی این هستیم که مسئولیت اجتماعی با منطق اقتصادی ترکیب شود. بهعنوان مثال، نگهداری از بیماران خاص یا احداث مدرسه اگر نتوانند به افزایش ارزش شرکت منجر شوند، از دید سرمایهگذار بازار سرمایه جذاب نخواهد بود. همچنین پروژههایی که بههیچ عنوان توجیه اقتصادی ندارند، نباید از طریق بازار سرمایه تأمین مالی شوند. در کشورهای توسعهیافته نیز پروژههای زیرساختی فقط در صورتی وارد بازار سرمایه میشوند که توجیه اقتصادی قابل قبولی داشته باشند.
وی همچنین بیان کرد که در طی چند سال اخیر استراتژی خود را در بورس تهران تغییر دادهایم و استانداردهای ما با فرابورس متفاوت است. بهعنوان مثال، چند سال پیش تصمیم گرفتیم که فقط شرکتهایی با سرمایه بالای ۱۰۰ میلیارد تومان قادر به ورود به بورس تهران باشند. البته این بدان معنا نیست که ارتباط ما با شرکتهای کوچکتر قطع شده است. ما با کمال میل آمادگی پذیرش شرکتهای هتلداری، خدماتی و حتی شرکتهای هواپیمایی را داریم، به شرط آنکه شفافیت لازم را در عملیات خود داشته باشند. نیاز است که ما در ایران به سمت این الگو حرکت کنیم؛ زیرا بخش خدمات به عنوان بخش اصلی تولید ناخالص داخلی کشورهای توسعهیافته شناخته میشود و ما نیز باید در این باره پیگیری داشته باشیم. پیشنیاز این امر نیز شفافیت در عملکرد شرکتهاست.
مدیرعامل بورس تهران در نهایت خاطرنشان کرد: باید تأکید کنم که بورس نه در افزایش و نه در کاهش قیمت سهام نقشی ندارد. ما تنها نقش داوری در این میدان را داریم. کیفیت عملکرد و نحوه فعالیت بنگاهها به خودشان بازمیگردد و ما فقط فضای عرضه و تقاضا را فراهم میکنیم.
سپس محمدعلی چمنیان، نایب رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی در بخشی از این نشست خاطر نشان کرد: رتبه محیط کسبوکار استان در سال گذشته، از جایگاه بیستودوم کشور به رتبه نخست ارتقا یافت. این بهبود، نتیجه یک همگرایی مؤثر میان بخش اجرایی و حاکمیتی در استان بوده است؛ همگراییای که امید جدیدی را در میان فعالان اقتصادی نسبت به بهبود شرایط اقتصادی ایجاد کرده و فرصتهای قابل توجهی را مخصوصاً در حوزه بازار سرمایه فراهم کرده است که میتواند بهخوبی تأمین مالی بنگاههای اقتصادی استان را انجام دهد.
وی به ویژگیهای خاص اقتصاد خراسان رضوی اشاره کرد و گفت: در این استان بیش از ۹۰ درصد فعالان اقتصادی را بخش خصوصی تشکیل میدهد. شاید ورود شرکتهای استان به بازار سرمایه با تأخیری نسبت به میانگین کشوری آغاز شده باشد، اما این روند الآن به سرعت در حال پیشرفت است. پیشتر یکی از موانع اصلی ورود به بازار سرمایه، عدم شفافیت بود که خوشبختانه بسیاری از چالشهای مرتبط با آن اکنون برطرف شده و زیرساختهای لازم بهصورت تدریجی تکمیل میشود.
چمنیان اذعان داشت: امروزه آگاهی از بازار سرمایه در سطح مطلوبی قرار دارد و نگرانی جدی برای ورود به این عرصه وجود ندارد. در واقع بسیاری از بنگاهها و فعالان اقتصادی استان اکنون در جستجوی استفاده از ظرفیتهای این بازار هستند.
در ادامه نشست، حسین محمدیان، رئیس کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، در خصوص «تولید صادراتمحور» عنوان کرد: با توجه به ورود رسمی جمهوری اسلامی ایران به توافقنامههای منطقهای، بهویژه اتحادیه اقتصادی اوراسیا که از تاریخ ۲۵ اردیبهشتماه اجرایی شده، بهطور طبیعی باید ظرفیتهای تولیدی کشور و بهویژه استان، بهطور متناسب با این فرصت توسعه یابد.
به نقل از روابط عمومی استانداری خراسان رضوی، وی افزود: در حال حاضر تعداد شرکتهای صادراتمحور که بتوانند با ظرفیت بالا برای این بازارها تولید کنند، بسیار محدود است. یکی از دلایل اصلی این کمبود، فقدان سرمایهگذاری کافی در بخش سرمایه ثابت طی سالهای گذشته و تحت تأثیر تحریمها بوده است. بر همین اساس، پیشنهاد ما این است که بازار سرمایه باید بهطور فعال وارد حوزه تولید شود؛ بهویژه شرکتهایی که بهطور خاص به صادرات مشغولند، باید از حمایت ویژهای برخوردار شوند.
در پایان این نشست، تفاهمنامهای برای ایجاد مراکز مالی و یاری به شرکتهای استان جهت ورود به بورس بین استانداری خراسان رضوی، شرکتهای بورس تهران و فرابورس و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی به امضا رسید.
