نوسانات قیمتی بنزین در آستانه وقوع است
طبق اخبار منتشره از خبرآنلاین، طی مدتیست که بحثها و گمانهزنیها درباره تغییر در قیمت بنزین به شدت افزایش یافته است. اظهارات مقامات درباره هزینههای بالای تأمین سوخت و روند رو به رشد آن به دلیل غیرواقعی بودن قیمتها، احتمالات مربوط به افزایش این سوخت را بیشتر کرده است.
به نقل از تابناک، وزیر نفت و معاون او اخیراً اعلام کردهاند که قصدی برای افزایش قیمت سوخت ندارند، با این حال نگرانیها همچنان پابرجاست. مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، پیشتر از احتمال سهنرخی شدن بنزین صحبت کرده بود.
اکنون، رئیس کمیسیون انرژی این ادعا را به طور کامل رد کرده است. موسی احمدی در مصاحبهای با بازار تصریح میکند که سهنرخی شدن بنزین منطقی نیست، اما نحوه توزیع یارانههای سوخت نیز به شیوهای منطقی اعمال نشده است.
وی همچنین تأکید میکند که برنامههای دولت در زمینه منطقی کردن یارانهها و توزیع هدفمند، به زودی اعلام خواهد شد.
احتمال تخصیص سهمیه به هر فرد قویتر شد
اگرچه رئیس کمیسیون انرژی مجلس اطلاعات بیشتری درباره زمان و شیوه اجرای طرحهای تغییر یارانه ارائه نکرده است، به نظر میرسد که تخصیص سهمیه بنزین به هر کد ملی به طور جدیتری از سوی مسئولان دنبال میشود. ضمن اینکه نمایندگان مجلس نیز به طور فزایندهای از اجرای این طرح حمایت میکنند. گفته میشود که برخی نمایندگان و کارشناسان معتقدند هر فرد باید در ماه ۲۰ لیتر سهمیه دریافت کند. گروهی دیگر به ۳۰ لیتر در ماه، معادل روزی یک لیتر بنزین برای هر کد ملی تأکید دارند، و برخی دیگر این مقدار را ناکافی دانسته و پیشنهاد میکنند که برای مناطق کمبرخوردار، سهمیه بیشتری تخصیص داده شود. در این روش، افرادی که سهمیه دارند و خودرو ندارند یا مصرف کمی دارند، قادرند تا سهمیه خود را به متقاضیان دیگر بفروشند.
نرخ آزاد: ۳۰۰۰ تومان برای هر لیتر بنزین مازاد بر سهمیه
از آبان ۱۳۹۸ به این سو، با وجود افزایشهای مکرر قیمت کالاهای اساسی و تورم، این نرخها کماکان ثابت ماندهاند. هرچند گاهبهگاه شایعاتی درباره تغییر این نرخها یا افزوده شدن یک نرخ سوم (سه نرخی شدن) مطرح شده، اما همواره از سوی مسئولان این مسائل تکذیب شده و دولت اعلام کرده که مردم در زمینه افزایش قیمت بنزین غافلگیر نخواهند شد.
سه نرخی شدن بنزین چیست؟
مدل «سه نرخی» به معنای عرضه بنزین در سه قیمت مختلف تعریف میشود:
۱. نرخ یارانهای: مختص مصرف پایه هر خانوار یا خودرو که در حال حاضر قیمت هر لیتر بنزین یارانهای ۱۵۰۰ تومان است. هدف از تعیین این نرخ، حمایت از اقشار کمدرآمد میباشد.
۲. نرخ نیمهآزاد یا نرخ دوم: برای مقداری که بالاتر از سهمیه پایه است، اما همچنان در محدودهای محسوب میشود که مصرف منطقی تلقی میگردد. این نرخ میتواند بین نرخ یارانهای و آزاد قرار گیرد و در حال حاضر قیمت هر لیتر بنزین نیمهآزاد ۳۰۰ هزار تومان میباشد.
۳. نرخ آزاد یا نرخ سوم: بدون محدودیت و با قیمتی بیشتر از قیمت بنزین نیمهآزاد. این نرخ برای مصرفکنندگان که در مصرف پرهزینه هستند، تجاری، یا افرادی که کارت سوخت ندارند یا از آن استفاده نمیکنند، در نظر گرفته شده است.
هدف اساسی از این نوع ساختار، مدیریت مصرف سوخت، کاهش قاچاق، هدفمندسازی یارانهها و تفکیک بهتر بین مصرفهای ضروری و لوکس است. اما پیادهسازی این مدل نیازمند زیرساختهای اطلاعاتی، سیستمهای نظارتی مناسب و اعتماد عمومی بالا است؛ در غیر این صورت ممکن است به بروز فساد، رانت یا نارضایتی گسترده بینجامد.
در نهایت، با تأکید مجدد بر موضع وزارت نفت، به نظر میرسد در شرایط کنونی، دولت تصمیمی برای اعمال سهنرخی شدن بنزین یا افزایش قیمت بنزین سهمیهای ندارد.
